Τι ισχύει με τα πνευματικά δικαιώματα των τραγουδιών - Καθηγητής νομικής εξηγεί στο ethnos.gr

Στον δημιουργό ανήκει το δικαίωμα ελέγχου της εκμετάλλευσης ενός μουσικού έργου, γεγονός που αποτελεί γενική αρχή στο χώρο των πνευματικών δικαιωμάτων.

Αυτό τόνισε στο ethnos.gr ο επίκουρος καθηγητής της Νομικής Σχολής του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης (ΔΠΘ), Γιάννος Παραμυθιώτης, σημειώνοντας, ωστόσο, ότι στην αγορά της μουσικής έχει επικρατήσει ο θεσμός της συλλογικής διαχείρισης των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας των δημιουργών. Οι οργανισμοί συλλογικής διαχείρισης είναι μη κερδοσκοπικές οντότητες, οι οποίες προέκυψαν για πρακτικούς λόγους, που αφορούν την διευκόλυνση των χρηστών στη λήψη άδειών εκμετάλλευσης των μουσικών έργων. Για παράδειγμα, ένας ραδιοφωνικός σταθμός, μια πλατφόρμα ή ένα μπαρ λαμβάνουν μια συλλογική άδεια για όλο το εκπροσωπούμενο από τον οργανισμό ρεπερτόριο και δεν χρειάζεται έτσι να συμβληθούν ατομικά με κάθε δημιουργό.

«Η νομοθεσία για την συλλογική διαχείριση προβλέπει κατ’ αρχήν υποχρέωση του οργανισμού να παραχωρήσει άδεια εκμετάλλευση ενός έργου ενώ άρνηση χωρεί κατ’ εξαίρεση, μόνο για σημαντικό λόγο και με ειδική αιτιολογία, η οποία πρέπει μάλιστα να κοινοποιηθεί στον Οργανισμό Πνευματικής Ιδιοκτησίας. Εφόσον ο δημιουργός έχει συνάψει σύμβαση ανάθεση διαχείρισης με οργανισμό, οι άδειες χρήσης των έργων του παραχωρούνται κατά κανόνα από τον οργανισμό και όχι από τον ίδιο. Αν ο δημιουργός θελήσει να ανακτήσει τη δυνατότητα να παραχωρεί άδειες ατομικά, θα πρέπει να ανακαλέσει τα δικαιώματά του από τον οργανισμό. Ο νόμος προβλέπει σχετική δυνατότητα». Συνήθως, οι δημιουργοί και οι εκδότες μουσικών έργων διατηρούν σε καθεστώς ατομικής διαχείρισης εξουσίες για τις οποίες η παραχώρηση άδειας δεν παρουσιάζει πρακτικές δυσκολίες, όπως είναι η χρήση σε ταινίες ή διαφημίσεις», λέει στο ethnos.gr ο κ. Παραμυθιώτης.

Ο κ. Παραμυθιώτης συμπληρώνει ότι παράλληλα με τις εξουσίες εκμετάλλευσης του έργου, ο δημιουργός έχει και ηθικές εξουσίες, που προστατεύουν τον προσωπικό δεσμό του με το έργο του. Σε αυτό το πλαίσιο ο δημιουργός μπορεί, μεταξύ άλλων, να απαγορεύσει την παρουσίαση του έργου του με τρόπο που είναι αντικειμενικά προσβλητικός για τον ίδιο και δεν έχει εγκρίνει.

Τι συμβαίνει όταν τραγούδια έχουν ταυτιστεί με κάποιον ερμηνευτή

Υπάρχουν, βέβαια και οι περιπτώσεις, κατά τις οποίες τραγούδια έχουν ταυτιστεί με κάποιον ερμηνευτή, αν για παράδειγμα, τα λέει ο ίδιος ερμηνευτής για πολλές δεκαετίες και δεν έχουν εκτελεστεί από άλλον καλλιτέχνη. Και σε αυτήν την περίπτωση ο δημιουργός του έργου (είτε είναι συνθέτης, είτε στιχουργός, είτε και τα δύο μαζί) διατηρεί το δικαίωμα να επιτρέπει ή να απαγορεύει την δημόσια εκτέλεση του έργου του, ωστόσο το αν το δικαίωμα αυτό ασκείται με τρόπο που υπερβαίνει τα όρια θα κριθεί τελικά από την Δικαιοσύνη, η οποία θα εξετάσει το ζήτημα ανάλογα με τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του.

«Ένας δημιουργός διατηρεί κατ’ αρχήν το δικαίωμα να απαγορεύει την δημόσια εκτέλεση των έργων του από έναν συγκεκριμένο καλλιτέχνη, ασκώντας την αντίστοιχη περιουσιακή εξουσία. Και τούτο γιατί ο νόμος δεν τον υποχρεώνει να παραχωρήσει άδεια εκμετάλλευσης των έργων του. Πάντως, η άσκηση του εν λόγω δικαιώματος, όπως και κάθε δικαιώματος, βρίσκει το όριό της στην κατάχρηση, δηλαδή στην επίκλησή του με τρόπο που υπερβαίνει προφανώς τα όρια που επιβάλλουν η καλή πίστη ή τα χρηστά ήθη ή ο κοινωνικός ή οικονομικός σκοπός του. Το πότε συντρέχει κατάχρηση κρίνεται ανά περίπτωση με βάση τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της κάθε υπόθεσης. Τα ζητήματα αυτά είναι συχνά οριακά και απαιτούν προσεκτικές σταθμίσεις συμφερόντων», τονίζει ο επίκουρος καθηγητής της Νομικής Σχολής του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης.