Όταν οι πανκς κατέβηκαν στο Αγρίνιο: Το απρόσμενο περιφερειακό αντάμωμα των «μοϊκάνων» το 1985

Η δεκαετία του 1980 είναι η κατεξοχήν περίοδος άνθισης της ελληνικής αντικουλτούρας, με το πρόταγμα της ανεξάρτητης δημιουργίας, το λεγόμενο DIY, να αποκτά ολοένα και μεγαλύτερο έρεισμα στην κοινωνία και τα κινήματα της περιόδου.

Ακρογωνιαίος λίθος του «ανθού της ελληνικής νεολαίας», όπως ανέγραφε ένα ιστορικό πανό του αναρχικού χώρου, είναι φυσικά το πανκ, το οποίο από τη Νέα Υόρκη, το Λονδίνο, το Μάντσεστερ και το Λος Άντζελες, έκανε την εμφάνισή του και στην ελληνική πρωτεύουσα.

Μπορεί η παραδοχή του Γιώργου Πετρόχειλου πως «η αλήθεια βρίσκεται στους Sex Pistols» το 1983, στους ιστορικούς «Χούλιγκανς» του Γιώργου Μυλωνά, ή οι εκκεντρικές αναφορές στην πανκ αισθητική στις ταινίες του Γιάννη Διαλιανίδη, όπως η αμφίεση του Στάθη Ψάλτη στο «Έλα Να Γυμνωθούμε Νταρλίνγκ» του 1984, να αποκτούσαν για τους «αθώους ευυπόληπτους πολίτες» μια καλτ υπόσταση, οι πανκς όμως απείχαν παρασάγγας από οτιδήποτε γραφικό.

Μαύρο, το χρώμα της στέρησης

Είτε «μοϊκάνοι», είτε skins, η πανκ έγινε γρήγορα η φωνή της εξεγερμένης νεολαίας της εποχής της «Αλλαγής», που όσο ένα σεβαστό κομμάτι της ελληνικής κοινωνίας, αλλά και της ελληνικής Αριστεράς, διατρανώνονταν για τη... Μεγάλη Πορεία του '81, αυτή έβλεπε πίσω από τους εύγλωττους βερμπαλισμούς. Αν μη τι άλλο, θέλαν δεν θέλαν, τα σοσιαλιστικά γκλοπ την κρατούσαν σταθερά προσγειωμένη.

Οι πανκς όμως δεν ήταν ούτε «ψειριστράκηδες μηχανόβιοι», όπως προσεγγίζονταν στο «Κλεφτρόνι και Τζέντλεμαν», ούτε παραβατικοί άεργοι που απλά μαζευόταν στις καταλήψεις για να πιούνε μπύρες, όπως στο «Όταν Οι Ρόδες Χορεύουν». Οι πανκς ήταν οι σκιές στα μουσικά στέκια της Πλάκας - Σοφίτα, Τριπ, Αρετούσα, PUNK, Skylab, τα μαύρα δερμάτινα και οι αρβύλες έγιναν το soundtrack της εξέγερσης, της αμφισβήτησης, αλλά και της αναρχικής αντίδρασης στις παθογένειες της Αριστεράς (της περιόδου και μη).

Ήταν επίσης αυτοί - ιδιαίτερα όσοι αντλούσαν τις επιρροές τους από μπάντες όπως οι Crass, Conflict, Dead Kennedys και τη στάση τους - που μαζί με τον τότε αναρχικό χώρο κατάφεραν να δημιουργήσουν στο κέντρο της Αθήνας μια όαση αλληλεγγύης, αντίστασης και ορατότητας - πολύ πριν ο εξευγενισμός και οι «εναλλακτικοί» επιχειρηματίες τα ξεριζώσουν, τα τσαλαπατήσουν και τα πουλήσουν πίσω πολλαπλάσια ως εμπόρευμα. Τα Εξάρχεια.

Από το αθηναϊκό κέντρο, στο Βραχώρι του βασιλιά Άγριου 

Η καρδιά του πανκ όμως δεν χτυπούσε μονάχα στο αστικό κέντρο. Και αυτό επιβεβαιώνεται από μια από τις ιστορικότερες συναυλίες της ελληνικής περιφέρειας, στις 5 Ιανουαρίου 1985 στο Αγρίνιο.

«Δούρειος ίππος» για την απόβαση των... φρικιών στην Αιτωλοακαρνανία ήταν μια υποτιθέμενη εκδήλωση του Β' Λυκείου Αγρινίου. Στην πραγματικότητα, ήταν μία εκδήλωση διαμαρτυρίας Αγρινιωτών αναρχικών κατά των επιχειρήσεων «Αρετής» που εξαπέλυε η ΕΛΑΣ στα Εξάρχεια. Με εισιτήριο 150 δραχμές (44 λεπτά του ευρώ), οι Απόγνωση, Γενιά του Χάους και Αδιέξοδο από την Αθήνα, αλλά και οι τοπικοί ροκάδες Περιπλάνηση, ανέβηκαν περί τις 18:00 στη σκηνή του κινηματογράφου Άνεσις.

Όπως καταγράφει και ο δημοσιογράφος και συγγραφέας Μανώλης Νταλούκας στο blog του, το «κονβόι» από την Αθήνα ξεκίνησε από την πλατεία Κλαυθμώνος, όπου δεκάδες νέοι επιβιβάστηκαν σε πούλμαν με προορισμό το Αγρίνιο. Το ταξίδι περιλάμβανε στάση στον Ισθμό της Κορίνθου και στη συνέχεια μετάβαση στο Ρίο, απ' όπου πέρασαν απέναντι με το φέρι μποτ, καθώς η γέφυρα Ρίου-Αντιρρίου δεν είχε ακόμη κατασκευαστεί.

Η άφιξη των πανκς στο Αγρίνιο συνοδεύτηκε από μια ίσως αναμενόμενη αλληλεπίδραση με μια πόλη που, τότε, μετρούσε μόλις 35.000 κατοίκους περίπου. Συγκεκριμένα, οι Αγρινιώτες γελούσαν με αυτούς - και αυτοί γελούσαν με τους Αγρινιώτες. Η «ανορθόδοξη» υποδοχή όμως δεν ήταν αποτέλεσμα κάποιας αμορφωσιάς ή περιφερειακής υποανάπτυξης, τουναντίον, ήταν το αποτέλεσμα ενός κεντρικά καλλιεργούμενου κλίματος τρομοκράτησης απέναντι στους πανκς και τα νεολαιίστικα κινήματα.

Χαρακτηριστικά, στην Αθήνα η ΕΛΑΣ είχε αρχίσει από τον Σεπτέμβριο να κάνει προσαγωγές με επιχειρήσεις «Αρετής». Τον Οκτώβριο, είχαν γίνει δίκες αναρχικών και έξω από τα δικαστήρια συλλήψεις αρκετών πανκς. Στις 25 Οκτωβρίου τα πράγματα οξύνθηκαν, όταν οι πανκς έκαψαν το Πολυτεχνείο.

Όλο το κλίμα, επομένως, ήταν εχθρικό. Κάνοντας μια μαζική έξοδο στο Αγρίνιο ήταν ένα αρκετά επίφοβο εγχείρημα, καθώς θα μπορούσε να δώσει θαυμάσια αφορμή στην αστυνομία να τους κατηγορήσει για «διατάραξη» και να τους συλλάβει μαζικά. Παρόλα αυτά, δεν έγινε τίποτα, με την αστυνομία ή να μη θέλησε να παρέμβει ή απλώς να μην το πήρε ποτέ χαμπάρι.

Ή, μάλλον, κάτι έγινε. Στη διάρκεια της συναυλίας, μέλη της ΚΝΕ ήρθαν σε κόντρες και φραστικά επεισόδια με τους πανκς, χωρίς ωστόσο να σημειώνονται συμπλοκές - παρότι υπήρξαν εκατέρωθεν απειλές πως θα ξεκαθάριζαν τους λογαριασμούς τους αργότερα στην κεντρική πλατεία του Αγρινίου.

Στείρωση στ’ αδέσποτα, στους κοπρίτες της πλατείας...

Οι φωτογραφίες του Γιώργου Τουρκοβασίλη από την ιστορική εκδρομή και οι ηχογραφήσεις που διασώθηκαν από τη συναυλία αποτελούν αναμφισβήτητα ένα Μουσείο τόσο της ελληνικής ανεξάρτητης σκηνής στα σπάργανά της, όσο και της ευρύτερης τότε πολιτικής βιόσφαιρας, όπου ο κοινωνικός αυτοματισμός άρχιζε να κατοχυρώνει τη θέση του ως κοινό παρονομαστή κάθε κυβερνητικής εναλλαγής.

Τα χρόνια πέρασαν, ιστορικά απάγκια αντικουλτούρας όπως η Villa Amalias αλώθηκαν, όμως η γλυκύτητα της πιο «Γλυκιάς Συμμορίας» παραμένει ως η άυλη κληρονομιά που μεταφέρεται από γενιά σε γενιά, στη νεολαία που αρνείται να συμβιβαστεί με τον κανιβαλισμό και δεν δέχεται ο «ανθός» της να ξεριζωθεί.