Κύπελλο των Χιλίων Μαρτύρων: Το οργανωμένο ποδόσφαιρο επέστρεψε στην Παλαιστίνη

Οι προβολείς άναψαν στο στάδιο Αλ-Χαντέρ και, για λίγες ώρες, η εικόνα στη Δυτική Όχθη έμοιαζε σχεδόν φυσιολογική. Νεαροί άνδρες τραγουδούσαν στις εξέδρες, καθώς οικογένειες έπαιρναν τις θέσεις τους και παιδιά έτρεχαν κατά μήκος της πρώτης σειράς. Στον αγωνιστικό χώρο, οι ποδοσφαιρικές ομάδες Arab Orthodox Beit Jala και Dheisheh Youth έκαναν προθέρμανση.

Ύστερα ακούστηκε το σφύριγμα της έναρξης. Οι δύο ομάδες αντάλλασσαν ευκαιρίες, ενώ οι φίλαθλοι πανηγύριζαν, αποδοκίμαζαν και φώναζαν στον διαιτητή. Ήταν η πρώτη δομημένη διοργάνωση στην οποία συμμετείχαν παλαιστινιακοί σύλλογοι εδώ και σχεδόν τρία χρόνια.

Στο ημίχρονο, ξέσπασε αναστάτωση πίσω από το στάδιο. Ο κόσμος άρχισε να σηκώνεται από τις θέσεις του για να δει τι συνέβαινε. Από τον αγωνιστικό χώρο, ο 20χρονος Σέζαρ Σάρας της Beit Jala είδε το πλήθος να στρέφεται προς την κατεύθυνση του θορύβου. «Φοβήθηκα όταν είδα όλους τους φιλάθλους να σηκώνονται», είπε στο Al Jazeera. «Μερικές φορές ακούω ότι ρίχνουν δακρυγόνα στον αγωνιστικό χώρο. Δεν το έχω δει ο ίδιος, αλλά το ακούω πολύ συχνά… Σκέφτηκα ότι πρέπει να είναι ο [ισραηλινός] στρατός».

Αυτή τη φορά, όμως, δεν επρόκειτο για στρατιωτική επιδρομή, αλλά για έναν καβγά μεταξύ φιλάθλων. Το πλήθος επέστρεψε στις θέσεις του και ο αγώνας συνεχίστηκε. Για το υπόλοιπο της βραδιάς, η προσοχή των φιλάθλων επέστρεψε στο παιχνίδι. «Μας κάνει να αισθανόμαστε ότι έχουμε κάτι λίγο φυσιολογικό, όπως οι άνθρωποι στο εξωτερικό», είπε η 15χρονη Ρίμας Σαρχάν, από τον προσφυγικό καταυλισμό Αϊντά, η οποία αγωνίζεται στην Aod Sports Academy και στην εθνική ομάδα νέων. Ένα γεμάτο στάδιο, είπε, είναι «ένα πολύ όμορφο συναίσθημα».

Παίζοντας γύρω από τα σημεία ελέγχου

Ο αγώνας ήταν μέρος του Κυπέλλου των Χιλίων Μαρτύρων (Thousand Martyrs Cup), που πήρε το όνομά του από τους 1.014 αθλητές που έχουν σκοτωθεί από τον Οκτώβριο του 2023, όταν ο γενοκτονικός πόλεμος του Ισραήλ στη Γάζα και οι εντεινόμενες επιθέσεις στη Δυτική Όχθη έβαλαν τέλος στο παλαιστινιακό ποδόσφαιρο. Θεωρείται μέρος της σταδιακής επανέναρξης των ανταγωνιστικών ποδοσφαιρικών διοργανώσεων στην Παλαιστίνη, έπειτα από μια μακρά διακοπή.

Ο Φίρας Αμπού Χιλάλ, γενικός γραμματέας της Παλαιστινιακής Ποδοσφαιρικής Ομοσπονδίας (PFA), δήλωσε ότι η ισραηλινή κατοχή «εμπόδισε τους πάντες να παίξουν ποδόσφαιρο μέσω των σημείων ελέγχου, των περιορισμών στις μετακινήσεις, των επιθέσεων σε εγκαταστάσεις και της σύλληψης παικτών και διοικητικών στελεχών». Στη Γάζα, πρόσθεσε, το 90% των σταδίων έχει καταστραφεί, ενώ ορισμένοι αγωνιστικοί χώροι έχουν καταληφθεί από σκηνές στις οποίες στεγάζονται εκτοπισμένες οικογένειες.

«Μεγαλώσαμε όλοι απότομα, σε μια περίοδο που θα έπρεπε να είναι η κορύφωση της εξέλιξής μας», είπε ο Σάρας. «Μας προσπέρασε και δεν υπήρχε πρωτάθλημα». Τώρα, περισσότεροι από 200 σύλλογοι αγωνίζονται ξανά στη Δυτική Όχθη, τη Γάζα και στους παλαιστινιακούς προσφυγικούς καταυλισμούς στον Λίβανο.

Ο πόλεμος έχει προκαλέσει τον θάνατο εκατοντάδων αθλητών. Μεταξύ αυτών είναι ο επιθετικός της εθνικής ομάδας Σουλεϊμάν αλ-Ομπέιντ, ο οποίος σκοτώθηκε ενώ περίμενε για ανθρωπιστική βοήθεια στη Γάζα το 2025, καθώς και ο προπονητής της Ολυμπιακής ομάδας Χάνι αλ-Μάσνταρ, ο οποίος σκοτώθηκε το 2024. «Επιστρέψαμε επειδή θέλουμε να αποδείξουμε σε ολόκληρο τον κόσμο ότι είμαστε ένας λαός που πρέπει να ζήσει», είπε ο Αμπού Χιλάλ στο Al Jazeera.

Ωστόσο, η επιστροφή στον αγωνιστικό χώρο σημαίνει προσαρμογή σε πολλούς από τους ίδιους ισραηλινούς περιορισμούς που είχαν οδηγήσει στη διακοπή του αθλήματος. Στη Δυτική Όχθη, η PFA έχει κατηγοριοποιήσει τις ομάδες με βάση την απόστασή τους, προκειμένου να περιορίσει τις μετακινήσεις σε μεγάλες αποστάσεις. Ακόμη κι έτσι, οι αγώνες μπορεί να διαταραχθούν.

«Κάθε χωριό, κάθε πόλη έχει μια σιδερένια [στρατιωτική] πύλη στην είσοδό της», είπε ο Αμπού Χιλάλ. «Επομένως, είναι φυσιολογικό οι δυνάμεις κατοχής να έρχονται και να κλείνουν αυτή την πύλη και η ομάδα να μην μπορεί να φτάσει στον αγώνα». Ωστόσο, οι διαταραχές δεν θα σταματήσουν τη διοργάνωση. Οι αγώνες μπορεί να αναβληθούν, είπε ο Αμπού Χιλάλ, αλλά όχι να ακυρωθούν: «Οι αγώνες πρέπει να γίνουν και εμείς πρέπει να παίξουμε».

Η οικονομική πίεση επηρεάζει επίσης τους συλλόγους και τους παίκτες. Καθώς οι σύλλογοι αδυνατούν να καλύψουν τους μισθούς των παικτών, πολλοί επαγγελματίες ποδοσφαιριστές έχουν επιστρέψει σε ερασιτεχνικό επίπεδο. Και έπειτα από σχεδόν τρία χρόνια χωρίς αγωνιστική δράση, πολλοί αθλητές δυσκολεύτηκαν να επαναφέρουν την καριέρα τους.

«Οι αθλητικές καριέρες ορισμένων ανθρώπων τελείωσαν», είπε ο Μοχάμεντ Ελ-Ζγκάιρι, παίκτης της Dheisheh που προπονεί σε τοπική ακαδημία ποδοσφαίρου. «Αν δεν είχα συνεχίσει να ασχολούμαι, μέσω της ακαδημίας και της προπονητικής, δεν θα μπορούσα να επιστρέψω και να παίξω».

Η δική του καριέρα είχε διακοπεί πολύ πριν από την τελευταία αναστολή, αφού πέρασε οκτώμισι χρόνια σε ισραηλινές φυλακές, σε διάφορα κέντρα κράτησης. Το 2015, στρατιώτες τον πυροβόλησαν δύο φορές στο πόδι, προκαλώντας συντριπτικό κάταγμα, και οι τραυματισμοί τον κράτησαν εκτός αγωνιστικών χώρων για δύο χρόνια.

«Είχα παραιτηθεί», είπε ο Ελ-Ζγκάιρι. Τελικά, όμως, επέστρεψε στις προπονήσεις. «Δεν υπάρχει χώρος για παράδοση», είπε. «Θέλουμε να αντισταθούμε, θέλουμε να ζήσουμε και θέλουμε να κρατηθούμε από την ελπίδα».

Προετοιμασμένοι για την επόμενη διακοπή

Σε ολόκληρη την Παλαιστίνη, το ποδόσφαιρο διεξάγεται σε γήπεδα που έχουν δεχθεί επιθέσεις τα τελευταία τρία χρόνια. Η PFA αναφέρει ότι οι ισραηλινές επιθέσεις έχουν προκαλέσει ζημιές ή έχουν καταστρέψει 265 αθλητικές εγκαταστάσεις στη Γάζα από τον Οκτώβριο του 2023, μια πρακτική που έχει χαρακτηρίσει «αθλητική γενοκτονία».

Οι απειλές επεκτείνονται και στη Δυτική Όχθη. Στον προσφυγικό καταυλισμό Αϊντά στη Βηθλεέμ, η AOD Sports Academy προπονείται στη σκιά του ισραηλινού διαχωριστικού τείχους, το οποίο είναι γεμάτο με παρατηρητήρια. Οι κάτοικοι λένε ότι ο καταυλισμός αντιμετωπίζει επίσης συχνές και βίαιες στρατιωτικές επιδρομές. «Επηρεάζει την ψυχολογία των παικτών», είπε ο Καρίμ, 20 ετών, ο οποίος προπονείται για το Κύπελλο των Χιλίων Μαρτύρων και ζήτησε να μην χρησιμοποιηθεί το πραγματικό του όνομα, προκειμένου να αποφύγει προβλήματα στα σημεία ελέγχου.

Απειλείται ακόμη και το ίδιο το γήπεδο της AOD Sports Academy. Στα τέλη του 2025 εκδόθηκε ισραηλινή εντολή κατεδάφισής του. Μετά από διεθνή εκστρατεία στην οποία συμμετείχαν οι ποδοσφαιρικές Αρχές FIFA και UEFA, η εντολή κατεδάφισης ανεστάλη, ωστόσο το Κέντρο Νεολαίας Αϊντά δήλωσε ότι δεν έχει λάβει επίσημη επιβεβαίωση πως η απειλή έχει απομακρυνθεί. «Αυτό το γήπεδο είναι ένας χώρος όπου μπορούμε να αναπνεύσουμε», είπε ο Καρίμ. Όταν εκδόθηκε η εντολή κατεδάφισης, είπε ότι υπήρξε σοκ. «Δεν μπορούσαμε να φανταστούμε ότι θα συνέβαινε», πρόσθεσε.

Το γήπεδο είναι ένας από τους ελάχιστους ανοιχτούς χώρους στον πυκνοκατοικημένο καταυλισμό όπου τα παιδιά έχουν χώρο να τρέξουν και να παίξουν, αλλά και ένας χώρος όπου τα κορίτσια του καταυλισμού έχουν διεκδικήσει το δικαίωμά τους στο παιχνίδι. «Έσπασα τον κανόνα ότι το ποδόσφαιρο δεν είναι για τα κορίτσια», είπε η 15χρονη Φατίμα Λούτφι, η οποία παίζει στο γήπεδο με την AOD Sports Academy.

Παρά τους περιορισμούς και τις προκλήσεις, η PFA δηλώνει ότι θα συνεχίσει τη διοργάνωση, ενώ το Κύπελλο των Χιλίων Μαρτύρων θα γίνει ετήσια διοργάνωση, δήλωσε ο Αμπού Χιλάλ. Από το στάδιο Αλ-Χαντέρ, ο παίκτης της Beit Jala Σάρας είπε: «Υπάρχουν πραγματικά άνθρωποι των οποίων η ζωή εξαρτάται από το να μπορούν να ζήσουν το όνειρό τους, γιατί αυτό τους δίνει ελπίδα. Και εμείς δεν το έχουμε αυτό. Αλλά υπάρχουμε. Δεν είμαστε απλώς ένας αριθμός».