Μπορεί να αλλάξει τα social media η καταδίκη - «χαστούκι» κατά της Meta και της Google;

Οι πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης Instagram και YouTube έχουν μια «παγίδα» στον σχεδιασμό τους που τις καθιστά εθιστικές, αποφάσισε ένα δικαστήριο ενόρκων στις Ηνωμένες Πολιτείες, σε μια ιστορική υπόθεση που κατά πολλούς μπορεί να αλλάξει όλο το τοπίο στα social media.

Το δικαστήριο του Λος Άντζελες χρειάστηκε σχεδόν εννέα ημέρες για να καταλήξει στην απόφασή του στην εμβληματική υπόθεση που άσκησε μια 20χρονη γυναίκα γνωστή ως Κέιλι κατά των πλατφορμών κοινωνικής δικτύωσης.

Επιδίκασε αποζημίωση ύψους 3 εκατομμυρίων δολαρίων ΗΠΑ (4,3 εκατομμύρια αυστραλιανά δολάρια), με τη Meta (ιδιοκτήτρια του Instagram) να φέρει το 70% της ευθύνης και τη Google (ιδιοκτήτρια του YouTube) το 30%. Αργότερα, το δικαστήριο επιδίκασε επιπλέον 3 εκατομμύρια δολάρια ως τιμωρητικές αποζημιώσεις.

Τόσο το TikTok όσο και το Snap κατέληξαν σε εξωδικαστικό συμβιβασμό πριν ξεκινήσει η δίκη.

Η υπόθεση

Η Κέιλι προσέφυγε στη Δικαιοσύνη κατηγορώντας τις πλατφόρμες ότι της προκάλεσαν εθισμό ο οποίος είχε ως αποτέλεσμα σοβαρά προβλήματα ψυχικής υγείας.

Στην ηλικία των 10 ετών, η Κέιλι άρχισε να εμφανίζει συμπτώματα άγχους και κατάθλιψης, ενώ ανέπτυξε εμμονή με την εξωτερική της εμφάνιση, χρησιμοποιώντας φίλτρα του Instagram που αλλοίωναν τα χαρακτηριστικά της (μικρότερη μύτη, μεγαλύτερα μάτια). Σήμερα, έχει διαγνωστεί με σωματική δυσμορφοφοβία, μια διαταραχή που προκαλεί υπερβολική ανησυχία για την εμφάνιση.

Οι δικηγόροι της υπογράμμισαν ότι λειτουργίες όπως το «infinite scroll» σχεδιάστηκαν για να προκαλούν εθισμό, με στόχο να κρατούν τους νέους χρήστες στις πλατφόρμες για όσο το δυνατόν περισσότερο χρόνο. Είναι χαρακτηριστικό ότι όταν ο επικεφαλής του Instagram, Άνταμ Μοσέρι, ήρθε αντιμέτωπος με το γεγονός ότι η Κέιλι περνούσε έως και 16 ώρες την ημέρα στην πλατφόρμα, αρνήθηκε τον όρο «εθισμός», χαρακτηρίζοντας την κατάσταση απλώς «προβληματική».

Η δεύτερη μεγάλη ήττα μέσα σε λίγες ημέρες

Όπως γράφει το Conversation αυτή είναι η δεύτερη μεγάλη ήττα της Meta στα αμερικανικά δικαστήρια αυτή την εβδομάδα, καθώς στις 24 Μαρτίου ένα δικαστήριο στο Νέο Μεξικό έκρινε την εταιρεία ένοχη για απόκρυψη πληροφοριών σχετικά με τους κινδύνους σεξουαλικής εκμετάλλευσης παιδιών και τις επιβλαβείς επιπτώσεις των πλατφορμών της στην ψυχική υγεία των παιδιών.

Η υπόθεση της Κέιλι είναι η πρώτη του είδους της, αλλά δεν θα είναι η τελευταία:

αποτελεί μία από περισσότερες από 20 «πιλοτικές» δίκες που αναμένεται να εκδικαστούν σύντομα. Πρόκειται ουσιαστικά για δοκιμαστικές υποθέσεις που χρησιμοποιούνται για να αξιολογηθεί η στάση των ενόρκων και να δημιουργηθεί νομικό προηγούμενο.

Ως εκ τούτου, η απόφαση αναμένεται να έχει εκτεταμένες επιπτώσεις. Θα μπορούσε να αποτελέσει πολύ κρίσιμη καμπή» για τις μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες, με χιλιάδες παρόμοιες υποθέσεις να αναμένουν.

Κουνώντας το δάχτυλο στην οικογένεια

Η Meta υποστήριξε ότι η Kέιλι αντιμετώπιζε σημαντικές δυσκολίες πριν ακόμη χρησιμοποιήσει τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και ότι τα στοιχεία δεν δικαιολογούν την απόδοση μιας ολόκληρης ζωής δυσκολιών σε έναν μόνο παράγοντα.

Ο δικηγόρος της Meta τόνισε ότι η οικογενειακή κατάσταση της ευθυνόταν για τα προβλήματα ψυχικής υγείας της και υποστήριξε ότι τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μπορεί να της προσέφεραν μια υγιή διέξοδο όταν αντιμετώπιζε δυσκολίες στο σπίτι.

Στις τελικές αγορεύσεις, ο δικηγόρος του YouTube υποστήριξε ότι δεν υπήρχε καμία αναφορά σε εθισμό στο YouTube στα ιατρικά αρχεία της Κέιλι.

Οι εταιρείες στήριξαν μέρος της υπεράσπισής τους στις προστασίες του Άρθρου 230, υποστηρίζοντας ότι δεν μπορούν να θεωρηθούν υπεύθυνες για το περιεχόμενο που δημοσιεύεται στις πλατφόρμες τους.

Ωστόσο, ο δικαστής έδωσε οδηγία στους ενόρκους ότι ο τρόπος με τον οποίο παρουσιάζεται το περιεχόμενο αποτελεί ξεχωριστό ζήτημα από το ίδιο το περιεχόμενο. Αυτό περιόρισε τη δυνατότητα της Meta και της Google να βασιστούν στις προστασίες του Άρθρου 230.

Όταν οι ένορκοι μπαίνουν στο παιχνίδι

Αυτή ήταν μία από τις πρώτες υποθέσεις κατά των μεγάλων τεχνολογικών εταιρειών που εκδικάστηκε από σώμα ενόρκων — κάτι που οι εταιρείες μέχρι πρότινος απέφευγαν.

Για παράδειγμα, τον Ιούνιο του 2024, λίγους μήνες πριν από μια προγραμματισμένη δίκη με ενόρκους στην υπόθεση του Υπουργείου Δικαιοσύνης κατά του μονοπωλίου της Google στην τεχνολογία διαφήμισης, η Google κατέβαλε πάνω από 2 εκατομμύρια δολάρια στο Υπουργείο Δικαιοσύνης.

Το ποσό αυτό ήταν τριπλάσιο της διεκδικούμενης αποζημίωσης.

Στις ΗΠΑ, δίκη με ενόρκους απαιτείται μόνο όταν διακυβεύονται χρηματικές αποζημιώσεις. Καταβάλλοντας το πλήρες ποσό εκ των προτέρων, η Google εξάλειψε την αξίωση αποζημίωσης και, μαζί με αυτήν, το δικαίωμα σε δίκη με ενόρκους.

Μέχρι τώρα, τα αμερικανικά δικαστήρια είχαν σε μεγάλο βαθμό απορρίψει αγωγές που επικεντρώνονταν στον σχεδιασμό.

Αυτό περιλαμβάνει λειτουργίες όπως η ατελείωτη κύλιση (infinite scroll) και τα συστήματα ειδοποιήσεων. Η διάκριση μεταξύ «σχεδιασμού πλατφόρμας» και «επιλογής περιεχομένου» υπήρξε καθοριστική στον τρόπο με τον οποίο τα δικαστήρια αξιολόγησαν τα επιχειρήματα περί Πρώτης Τροπολογίας.

Η απόφαση των ενόρκων στην υπόθεση της Kέιλι δείχνει τα όρια της προστασίας του Άρθρου 230.

Η πρώτη αλλά όχι η τελευταία

Αυτή είναι η πρώτη μεγάλη υπόθεση κατά τεχνολογικών εταιρειών, σε παγκόσμιο επίπεδο, που εξετάζει τον εθισμό ως αιτία ζημίας. Άλλες υποθέσεις έχουν επικεντρωθεί σε παραβιάσεις του νόμου.

Η υπόθεση ανοίγει τον δρόμο για πολλές ακόμη αγωγές που ζητούν αποζημιώσεις από πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης για τις επιπτώσεις του εθισμού.

Υπάρχει, μάλιστα από πολλούς η εκτίμηση ότι θα ήταν λογική μια συλλογική αγωγή στις ΗΠΑ κατά των πλατφορμών. Η απόφαση στη δίκη της Κέιλι θα μπορούσε επίσης να αποτελέσει βάση τόσο για συλλογικές όσο και για ατομικές αγωγές σε παγκόσμιο επίπεδο.