Από το download στο burnout: Πώς τα dating apps μπορούν να οδηγήσουν σε κατάθλιψη, άγχος, μοναξιά

Το download, το... burnout ή αλλιώς και κάψιμο πάνω από την πλατφόρμα, η διαγραφή, η επανάληψη. Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι οι χρήστες των dating apps ακολουθούν ένα προβλέψιμο και επικίνδυνο μοτίβο και μάλιστα χωρίς να καταλαβαίνουν πως έχουν πέσει σε μία λούπα. Το θέμα είναι, μήπως έχεις πέσει κι εσύ ή ότι τείνεις να πέσεις; Αυτά είναι τα σημάδια αλλά πάντα υπάρχουν τρόποι να ξεφύγεις.

Πριν από δύο χρόνια, η Φερνάντα διέγραψε τις εφαρμογές γνωριμιών και ορκίστηκε ότι είχε τελειώσει με αυτές. Όμως οι φίλοι της άρχισαν να βρίσκουν σχέσεις με ανθρώπους που γνώρισαν online και όλοι έλεγαν τις ίδιες ελπιδοφόρες ιστορίες. Έτσι, λίγο καιρό αργότερα η 29χρονη σύμβουλος διεθνών υποθέσεων – που μιλώντας στο βρετανικό BBC ζήτησε να μην αποκαλυφθεί το επώνυμό της – αποφάσισε να δοκιμάσει ξανά και κατέβασε μερικές εφαρμογές γνωριμιών. «Σκέφτηκα ότι ίσως αυτή τη φορά τα πράγματα να ήταν διαφορετικά», λέει η Φερνάντα. Έκανε λάθος...

Είχε πέσει ξανά σε μια μεγάλη παγίδα. Διαχειριζόταν πολλές συνομιλίες, έλεγχε εμμονικά το κινητό της και ένιωθε πίεση να είναι συνεχώς έξυπνη και ενδιαφέρουσα όταν συνομιλούσε με άλλους. «Είναι εξαντλητικό. Υπάρχει μια αόρατη πίεση. Αρχίζει να επηρεάζει τις πραγματικές μου φιλίες και τη δουλειά μου» παραδέχεται.

Πιο μόνη από όταν ήταν... μόνη

Ο αλγόριθμος την «πλημμύρισε» με ανθρώπους, αλλά τίποτα δεν προχώρησε. Η Φερνάντα άρχισε να αναρωτιέται τι σημαίνει αυτό για την ίδια. Ένιωθε πιο μόνη απ’ ό,τι τα δύο προηγούμενα χρόνια που ήταν single.

Η ιστορία της Φερνάντα είναι μία από τις εκατοντάδες που έχουν καταγραφεί, και υπάρχει όνομα γι’ αυτό: εξουθένωση από εφαρμογές γνωριμιών (dating app burnout).

Η έρευνα δείχνει ότι οι εφαρμογές μπορεί να δημιουργούν ένα αναγνωρίσιμο μοτίβο στους χρήστες, που μοιάζει λιγότερο με γνωριμίες και περισσότερο με τις επιπτώσεις μιας εξαντλητικής δουλειάς – κόπωση, κυνισμός και μια αίσθηση ότι τίποτα δεν λειτουργεί και ίσως το πρόβλημα είσαι εσύ. Αν μείνει ανεξέλεγκτο, χειροτερεύει. Μελέτες συνδέουν τις εφαρμογές γνωριμιών με υψηλότερα επίπεδα κατάθλιψης, άγχους και μοναξιάς, με μεγαλύτερη επίδραση σε άτομα που ήδη δυσκολεύονται.

Τι είναι αυτό που τελικά ΔΕΝ συμβαίνει

«Φαίνεται ότι οι στόχοι των εφαρμογών είναι θεμελιωδώς ασύμβατοι με τους στόχους των χρηστών», λέει η Λίζελ Σαράμπι, διευθύντρια του Relationships and Technology Lab στο Arizona State University. Αν οι άνθρωποι έβρισκαν εξαιρετικές προτάσεις και πήγαιναν σε υπέροχα ραντεβού, θα σταματούσαν να τις χρησιμοποιούν. «Αλλά αυτό δεν συμβαίνει. Οι άνθρωποι μπαίνουν και βγαίνουν συνεχώς».

Αν το καλοκαίρι σε βρίσκει ξανά online να ψάχνεις για έρωτα, ίσως βρίσκεσαι σε αυτόν τον κύκλο. Τα καλά νέα είναι ότι όταν τον αναγνωρίσεις, υπάρχουν συγκεκριμένα βήματα για να προστατευτείς.

Μήπως είστε παγιδευμένοι στον κύκλο της εξουθένωσης;

Μια μελέτη του 2024 παρακολούθησε εκατοντάδες χρήστες εφαρμογών γνωριμιών για τρεις μήνες και διαπίστωσε ότι σχεδόν όλοι βίωναν burnout. Η έννοια της «εξουθένωσης» έχει τρεις βασικές διαστάσεις: συναισθηματική κόπωση, κυνισμός και αίσθηση αναποτελεσματικότητας.

Η συναισθηματική κόπωση είναι το αίσθημα εξάντλησης και απογοήτευσης. Ο κυνισμός εμφανίζεται όταν τα προφίλ αρχίζουν να μοιάζουν όλα ίδια και οι αλληλεπιδράσεις χάνουν τον ανθρώπινο χαρακτήρα. Και η αναποτελεσματικότητα είναι η πεποίθηση ότι τίποτα δεν θα λειτουργήσει, είτε επειδή «δεν είσαι καλός σε αυτό» είτε επειδή «δεν υπάρχει λύση».

«Στην αρχή ήθελα να είμαι ευγενική, γιατί στο τέλος της ημέρας είμαστε όλοι άνθρωποι», λέει η Μαντλίν. «Αλλά όσο περνούσε ο καιρός, ένιωθα ότι δεν με ένοιαζε πια. Το μισούσα αυτό στον εαυτό μου».

Έρευνα που συγκέντρωσε 17 χρόνια μελετών σε περίπου 26.000 άτομα έδειξε ότι οι χρήστες εφαρμογών γνωριμιών εμφανίζουν χειρότερη ψυχολογική υγεία από τους μη χρήστες, συμπεριλαμβανομένων κατάθλιψης, άγχους και μοναξιάς. Τα προβλήματα είναι εντονότερα σε άτομα που ξεκινούν ήδη από πιο ευάλωτη ψυχολογική κατάσταση.

Το πρόβλημα δεν είναι μόνο οι χρήστες

Οι εφαρμογές δεν θέλουν οι χρήστες να εξαντλούνται, λέει στο BBC εκπρόσωπος της εταιρείας Hinge, που ανήκει στο Match Group, υποστηρίζοντας ότι στόχος είναι οι «ουσιαστικές συνδέσεις».

Ωστόσο, η δομή τους ενισχύει τη λεγόμενη «παιχνιδοποίηση» (gamification): γρήγορες κινήσεις, τυχαίες ανταμοιβές, και ένα σύστημα που μοιάζει με κουλοχέρη. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε εθιστική χρήση.

Παράλληλα, υπάρχει και η αίσθηση ότι η αναζήτηση συντρόφου έχει μετατραπεί σε δεύτερη δουλειά: συνεχές swipe, συνεχείς συνομιλίες, συνεχείς προσδοκίες. Η πληθώρα επιλογών επίσης εντείνει την κόπωση.

Πώς να σπάσεις τον κύκλο

Μπορεί να μην φαίνεται εύκολο, αλλά υπάρχουν τρόποι να σπάσεις τον κύκλο:

• Μην βασίζεσαι μόνο στις εφαρμογές – συνδύασέ τες με κοινωνικές δραστηριότητες και πραγματικές γνωριμίες.
• Χρησιμοποίησέ τες με πρόθεση – συγκεκριμένος χρόνος και όρια.
• Στήριξη από φίλους – μίλα για την εμπειρία σου.
• Μάθε να σταματάς – αν σε εξαντλούν και σου ρίχνουν την ψυχολογία, ίσως χρειάζεται διάλειμμα.