Ένας μαγικός αλλά ψεύτικος κόσμος: Ο αντίκτυπος των AI videos στην παιδική φαντασία

Ξεκινώντας με την επισήμανση ότι αυτή η γενιά που βρίσκεται τώρα στην παιδική ηλικία θα πρέπει να μάθει να ζει με την τεχνητή νοημοσύνη και τον αντίκτυπο που θα έχει στη ζωή όλων, τα σημερινά παιδιά μεγαλώνουν ήδη με πλατφόρμες των οποίων το περιεχόμενο ξεφεύγει από την πραγματικότητα.

Τα YouTube, TikTok και Instagram κατακλύζονται από περιεχόμενο AI και αυτό έρχεται ως φυσικό επακόλουθο του γεγονότος ότι η δημιουργία του είναι εύκολη και γρήγορη και η παραγωγή του έχει εκτοξευθεί.

Την ίδια ώρα, βέβαια, αυτά τα βίντεο έχουν τις γνωστές αδυναμίες του AI περιεχομένου: ασυνέπειες στην εικόνα, κενά στη ροή της αφήγησης και έλλειψη ρεαλισμού.

Όπως γράφει η El Pais, αν και είναι ακόμη νωρίς για ολοκληρωμένες επιστημονικές μελέτες, ειδικοί έχουν ήδη εκφράσει ανησυχίες για τον αντίκτυπο αυτών των βίντεο στη γνωστική ανάπτυξη των παιδιών.

Το παιδί που γίνεται μπαλόνι και το τιγράκι που εκκολάπτεται από αυγό

Σε ένα κινούμενο βίντεο που υποτίθεται ότι διδάσκει την οδική ασφάλεια, δύο παιδιά τρέχουν μέσα σε έναν πολυσύχναστο δρόμο. Έπειτα, το ένα μεταμορφώνεται σε μπαλόνι και αιωρείται στον αέρα. Ο λογαριασμός στο YouTube που το ανέβασε δημιουργήθηκε στις 5 Απριλίου 2025 και έχει ήδη ανεβάσει περισσότερα από 4.000 βίντεο, με πάνω από ένα εκατομμύριο προβολές.

Ένα άλλο βίντεο δείχνει ένα λυκάκι που εκκολάπτεται από αυγό, ακολουθούμενο από ένα τιγράκι και μετά ένα κατσικάκι. Έχει ήδη ξεπεράσει τις 445.000 προβολές.

«Περιορίστε τα»

Αυτά τα βίντεο πολλαπλασιάζονται. Το φαινόμενο είναι νέο, γιατί μέχρι πρόσφατα δεν ήταν δυνατό να δημιουργηθεί τόσο εύκολα βίντεο με AI. Το ερώτημα είναι πώς αυτό το είδος περιεχομένου μπορεί να επηρεάσει τα μικρά παιδιά. Η ΜΚΟ FairPlay, που ασχολείται με την προστασία των παιδιών στο ψηφιακό περιβάλλον, έχει δημοσιεύσει επιστολή προς το YouTube και τη Google, ζητώντας να περιοριστεί το AI περιεχόμενο για παιδιά στην πλατφόρμα YouTube Kids.

Η καμπάνια ζητά από το YouTube να αφαιρέσει χαμηλής ποιότητας, AI-παραγόμενο παιδικό περιεχόμενο και να τροποποιήσει τον αλγόριθμο ώστε να μην το προωθεί σε ανηλίκους.

«Μπορεί να είναι πολύ μπερδετικό για αυτά. Όταν τα παιδιά είναι μικρά, προσπαθούν να κατανοήσουν τον κόσμο, και κάθε εικόνα που βλέπουν τα βοηθά να σχηματίσουν την αντίληψή τους για το πώς λειτουργούν τα πράγματα», λέει η Ρέιτσελ Φραντς από τη Fairplay.

Ο κόσμος δεν λειτουργεί έτσι

Σε ένα από αυτά τα βίντεο, ένας σκύλος παίζει σε ένα πολύχρωμο περιβάλλον. Μια μπάλα κινείται αφύσικα πάνω στο νερό, εμφανίζεται στο στόμα του σκύλου και μετά εξαφανίζεται ξαφνικά χωρίς εξήγηση. Ένα frisbee γλιστρά στο γρασίδι και φαίνεται ότι θα πέσει, αλλά ποτέ δεν προσγειώνεται κανονικά.

«Αν τα παιδιά εκτίθενται συχνά σε τέτοια βίντεο, όπου τα αντικείμενα εξαφανίζονται ή συμπεριφέρονται αφύσικα, ο εγκέφαλός τους προσπαθεί να καταλάβει τι συνέβη. Αυτό μπορεί να επηρεάσει την κατανόησή τους για το πώς λειτουργεί ο κόσμος», σημειώνει η Φραντς.

Οι λογαριασμοί που ανεβάζουν τέτοιο περιεχόμενο μπορούν να παράγουν δεκάδες βίντεο σε λίγες μέρες — κάτι αδύνατο για παραδοσιακές παραγωγές. Ο στόχος είναι οι προβολές και η εμπορευματοποίηση.

Για την παιδαγωγό Ανα Ρόχο ντε λα Βέγκα, αυτά τα βίντεο συχνά έχουν υπερβολική ταχύτητα: «Όλα κινούνται σαν αστραπή. Και η ζωή δεν είναι έτσι· μερικές φορές πρέπει να περιμένεις». Επιπλέον, υπάρχει σύγχυση με την πραγματικότητα, όπως στο παράδειγμα των ζώων που «εκκολάπτονται από αυγά».

«Τα παιδιά δυσκολεύονται να καταλάβουν τα διαφορετικά ζώα και τις συμπεριφορές τους, και όταν τα βλέπουν όλα να βγαίνουν από αυγό, η μάθηση γίνεται πιο δύσκολη».

Η παιδοψυχολόγος αναφέρεται στη δυσκολία διάκρισης φαντασίας και πραγματικότητας, ιδιαίτερα στο συμβολικό παιχνίδι των παιδιών, όπου ένα αντικείμενο μπορεί να “γίνει” κάτι άλλο. «Αν τους δίνουμε ακόμα πιο μπερδεμένα ερεθίσματα, η μάθηση γίνεται πιο δύσκολη», σημειώνει.

Σύγχυση μεταξύ πραγματικότητας και φαντασίας

Τα βίντεο χωρίς σαφή πλοκή έχουν στόχο να κρατούν την προσοχή. Μόλις τελειώσει ένα, το επόμενο εμφανίζεται αυτόματα, ενισχύοντας τον αλγόριθμο. Μελέτη της Kapwing έδειξε ότι περίπου το 20% του περιεχομένου που προβάλλεται σε νέους χρήστες του YouTube είναι χαμηλής ποιότητας AI βίντεο. Εντοπίστηκαν 278 κανάλια με τέτοιο περιεχόμενο που συγκέντρωσαν δισεκατομμύρια προβολές.

Ο παραγωγός Νικολάς Ματχί τονίζει ότι η παραδοσιακή δημιουργία περιεχομένου έχει ηθική ευθύνη απέναντι στα παιδιά, σε αντίθεση με την AI μαζική παραγωγή που στοχεύει μόνο στις προβολές.

Υπάρχουν επίσης πιο ρεαλιστικά AI βίντεο που μπερδεύουν ακόμη περισσότερο τα παιδιά, όπως ζώα που κάνουν αδύνατα πράγματα. Σύμφωνα με ειδικούς, τα παιδιά κάτω των πέντε ετών δυσκολεύονται ιδιαίτερα να διακρίνουν φαντασία και πραγματικότητα.

Το βασικό πρόβλημα είναι ότι αυτό το περιεχόμενο δεν επισημαίνεται ξεκάθαρα ως AI και δεν μπορεί εύκολα να φιλτραριστεί. Οι ειδικοί προτείνουν περιορισμό της έκθεσης και επίβλεψη από τους γονείς, ώστε τα παιδιά να μην παρακολουθούν ανεξέλεγκτα αλυσίδες βίντεο χωρίς έλεγχο.