Ετοιμαστείτε για νέο σίριαλ πατριωτικής πλειοδοσίας στα δεξιά της κυβέρνησης. Η χθεσινή απόφαση του ΚΥΣΕΑ για επιστροφή στις κανονικές βάσεις τους των συστοιχιών Patriot, που είχαν αποσταλεί στην Κάρπαθο και το Διδυμότειχο, ήταν αναμενόμενη, αλλα η κυβέρνηση επί τόσους μήνες έπαιζε το παιχνίδι του υπέρμετρου και μαχητικού πατριωτισμού μπας και τσιμπήσει στις δημοσκοπήσεις. Το πρόβλημα είναι πως η απόσυρση των Patriot γίνεται μέρες που η ηγεσία της Τουρκίας έχει ανοίξει με ορμή το θέμα της «Γαλάζιας Πατρίδας».
Με αυτό το δεδομένο προβλέπω όλους στα δεξιά της ΝΔ να εκδίδουν για μέρες ανακοινώσεις επιθετικές προς το Μαξίμου. Τέτοια χρυσή ευκαιρία δύσκολα θα ξαναβρούν.
Πήρα μπόλικους γαλάζιους παράγοντες να μου σχολιάσουν τα αποτελέσματα της ψηφοφορίας για την Πολιτική Επιτροπή της Νέας Δημοκρατίας. Η γενική αίσθηση που αποκόμισα ήταν πως εκπροσωπούνται στο όργανο όλα τα «καπετανάτα», αλλά και πως έγινε αισθητή η παρουσίας μιας νέας ομάδας της οποίας ηγείται ο Γρηγόρης Δημητριάδης. Οι Κίμων Μπένος και Κωνσταντίνος Δογάνης της Ομάδας Αλήθειας, που βγήκαν μέσα στην πρώτη εικοδάσα, είναι τα επιφανέστερα στελέχη αυτής της «φράξιας», μου έλεγαν. Και συμπλήρωναν πως τα τραγούδια του πρώην Γ.Γ. του Πρωθυπουργού με ΟΝΝΕΔίτες έδειξαν πως κινεί και θα συνεχίσει να κινεί τα νήματα στο στελεχικό δυναμικό της ΝΔ.
Πανηγύριζαν χτες στο Μαξίμου επειδή ο Ντόναλντ Τραμπ αναδημοσίευσε συνέντευξη του Σταύρου Παπασταύρου για τα ενεργειακά. Ο υπουργός ενέργειας στη συνέντευξή του στο Breitbart εξυμνούσε τον Αμερικανό Πρόεδρο για την στρατηγική του «ενεργειακού ρεαλισμού», εξ ου και η φωτογραφία που συνόδευε τη συνέντευξη ήταν αυτή του προέδρου των ΗΠΑ. Έτσι λοιπόν ο Τραμπ αναδημοσίευσε… Τραμπ. Κατά τα λοιπά τον Ιούλιο θα γίνει νέα δημοπρασία για τη χρήση του, αλλα με δεδομένη την αδιαφορία της Ουκρανίας υπάρχει μπόλικη ανησυχία στην Αθήνα…
Παρατηρώ πως το ΠΑΣΟΚ ακολουθεί μια ενδιαφέρουσα τακτική, τώρα που το κόμμα Τσίπρα βρίσκεται προ των πυλών. Η Χαριλάου Τρικούπη και προσωπικά ο Νίκος Ανδρουλάκης παίρνουν πρωτοβουλίες για οικονομικά θέματα της καθημερινότητας, όπως το ιδιωτικό χρέος και τις συντάξεις χηρείας, θυμίζοντας παράλληλα τι έκανε η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ-Αν.Ελ. στην περίοδο διακυβέρνησής της. «Η ΝΔ εφαρμόζει πιστά τον νόμο Κατρούγκαλου» ανάφερε χτες το ΠΑΣΟΚ, ενώ ο Νίκος Ανδρουλάκης είπε πως τον δρόμο που άνοιξε η συγκυβέρνηση Τσιπρα - Καμμένου για τα κόκκινα δάνεια, την έκανε «λεωφόρο» η κυβέρνηση Μητσοτάκη…
Προτείνω να καθίσετε την Τετάρτη αναπαυτικά στις οθόνες σας από τις 5 μέχρι τις 7 παρά για να παρακολουθήσετε όσα θα ειπωθούν στο συνέδριο που διοργανώνει αυτές τις μέρες ο «Κύκλος Ιδεών» του Ευάγγελου Βενιζέλου. Θοδωρής Ρουσόπουλος, Ντόρα Μπακογιάννη, Νίκος Ανδρουλάκης και Νίκος Δένδιας θα λάβουν το λόγο διαδοχικά. Όλοι τους ενδιαφέροντες ομιλητές και με οπτική σοβαρή για τα εν εξελίξει θέματα. Αλλα άλλο έχει το μεγαλύτερο ενδιαφέρον. Αφενός οι γαλάζιοι της παρέας δεν ακολουθούν πάντα πιστά τα όσα λέει ο Κυριάκος Μητσοτάκης. Και αν δεν κάνω τρομακτικό λάθος, είναι η πρώτη φορά που ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ θα είναι ομιλητής σε συνέδριο του ινστιτούτου του Ευάγγελου Βενιζέλου…
Τα ζόρια ξαναγύρισαν στην Κουμουνδούρου και μου φαίνεται πως ο Σωκράτης Φάμελλος άνοιξε έναν κύκλο εσωστρέφειας που μπορούσε να αποφύγει. Διέγραψε τον Παύλο Πολάκη (αντί να τον αφήσει να χάσει στην εσωκομματική αντιπαράθεση) και έφτιαξε συμμαχία του Κρητικού βουλευτή με το Νίκο Παππά και τη Ρένα Δούρου, που βγήκαν και αμφισβήτησαν ότι μπορεί να απομακρυνθεί ο Πολάκης από τα όργανα του ΣΥΡΙΖΑ. Μην σας μπλέξω με τα του καταστατικού του κόμματος, αλλά τώρα δίνεται η εντύπωση πως όλα γίνονται για τα μάτια του Τσίπρα. Που δεν πιστεύω πως σκοτίζεται ιδιαίτερα για τα όσα τρέχουν στην Κουμουνδούρου.
Καμιά ογδονταριά υπογραφές κάτω από το ιδρυτικό κείμενο του κόμματός της μάζεψε την Κυριακή η Μαρία Καρυστιανού. Το στρατηγείο είχε στηθεί στο Κολωνάκι στο γραφείο της Μαρίας Γρατσία και οι διάφοροι παρατρεχάμενοι φαίνεται να μπερδεύτηκαν. Κάποιοι πίστευαν πως θα συρρεύσουν εκατοντάδες πολίτες, αλλά τελικά δεν εμφανίστηκαν. Και αντί να πάει η Μαρία Καρυστιανού χτες να καταθέσει τις υπογραφές στον Άρειο Πάγο, αποφασίστηκε να πάει άλλη μέρα, μετά την εκδήλωση της Πέμπτη στο Ολύμπιον. Μαθαίνω πως εκει θα υπάρχει τραπεζάκι στο οποίο θα συλλέγονται υπογραφές…
Βλέποντας πάντως τον Αναστάσιο Λουμίδη στο γραφείο της Μαρίας Γρατσία, κατάλαβα πως ένα κομμάτι του μηχανισμού της «Νίκης» έχει μετακομίσει πια ολοκληρωτικά στο επιτελείο της ολιστικής παιδιάτρου. Ο Λουμίδης είχε κατέβει υποψήφιος στις εκλογές του 2023 στον Δυτικό Τομέα της Αθήνας (βγήκε τελευταίος), αλλά κρατούσε και τα οργανωτικά «κλειδιά» του κόμματος στα Νότια της πρωτεύουσας. Αν πάντως ισχύουν τα όσα δείχνουν οι δημοσκοπήσεις, είναι πιθανό η Καρυστιανού να μην πάρει μόνο στελέχη αλλά και όλους τους ψηφοφόρους του κόμματος του Νατσιού.
Το ΠΑΣΟΚ επανέρχεται και ανεβάζει κι άλλο τους τόνους στην υπόθεση του Βασίλη Σπανάκη. Μετά την ανακοίνωση της Κυριακής, έβγαλε ανακοίνωση και χθες για το θέμα του ακινήτου στο οποίο στεγάζονται τα ΕΛΤΑ Μοσχάτου και τα οποία διαθέτει προς ενοικίαση η οικογένεια του υφυπουργού. Κάνει λόγο για «σιγή ασυρμάτου» από το Μαξίμου και ζητά ευθέως απαντήσεις από τον κυβερνητικό εκπρόσωπο Παύλο Μαρινάκη. Το ερώτημα είναι σαφές: υπάρχει ή όχι ηθικό θέμα; Και αν ναι, γιατί -εκτός από τον Σπανάκη που ψέλισσε κάποια μισόλογα σε τηλεοπτικό σταθμό- δεν τοποθετείται κανείς;
Και το πιο βαρύ σημείο; Τα συγκεκριμένα ερωτήματα που αφήνουν εκτεθειμένη την κυβέρνηση. Το ΠΑΣΟΚ ρωτά αν ο Βασίλης Σπανάκης εισέπραττε ενοίκια όσο ήταν βουλευτής, γιατί μεταβίβασε την επικαρπία στην αδερφή του με χρονικό περιορισμό και αν υπήρχε κάποια οικονομική σχέση πίσω από αυτή την κίνηση. Και δεν μένει εκεί: υπενθυμίζει ότι ο ίδιος είχε επιτεθεί στον Νίκο Ανδρουλάκη. «Μήπως να κάνει πρώτα την αυτοκριτική του;» λένε με νόημα.
Η Λάουρα Κοβέσι δεν φαίνεται διατεθειμένη να κλείσει τη θητεία της αθόρυβα. Αντιθέτως, σύμφωνα με όσα φτάνουν στα αυτιά μου, κρατά για το τέλος τη διερεύνηση της διαχείρισης του Ταμείου Ανάκαμψης από την κυβέρνηση. Μια υπόθεση που, αν ανοίξει πλήρως, θα είναι πολιτικό γεγονός με βαρύ αποτύπωμα, που θα παραδοθεί στον διάδοχό της και θα εξελιχθεί σε χρονική σύμπτωση με την προεκλογική περίοδο. Και αυτό, προκαλεί πανικό στην Αθήνα και όχι άδικα...
Στο Μέγαρο Μαξίμου βλέπουν τον κίνδυνο της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας να πλησιάζει ξανά και δεν τον κρύβουν. Και αυτή τη φορά αναφέρομαι στο ότι οι εισηγήσεις για πρόωρη προσφυγή στις κάλπες είναι αποτέλεσμα φόβου -για να μην γράψω τρόμου- για την πιθανή έλευση δικογραφιών. Το σενάριο λοιπόν που συζητείται έντονα στην Ηρώδου Αττικού αφορά σε πιθανές δικογραφίες από την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, οι οποίες θα μπορούσαν να οδηγήσουν ακόμη και σε αιτήματα άρσης ασυλίας για δεκάδες βουλευτές της ΝΔ. Αν αυτό συμβεί, η κυβέρνηση θα βρεθεί μπροστά σε πρωτοφανή πίεση, με την προεκλογική μάχη να διεξάγεται υπό τη σκιά καταιγιστικών εξελίξεων και ανοιχτών ερευνών.
Σας έχω ξαναγράψει. Κάποιοι στη ΝΔ δεν βάζουν μυαλό. Στο εσωτερικό της κυβέρνησης και της Νέας Δημοκρατίας φαίνεται πως ωριμάζει μια γραμμή «αντεπίθεσης» στη Λάουρα Κοβέσι. Δεν πρόκειται για μεμονωμένες φωνές. Από το Υπουργικό Συμβούλιο μέχρι την Κοινοβουλευτική Ομάδα και το επικοινωνιακό σύστημα γύρω από το Μαξίμου, αυξάνονται όσοι θεωρούν ότι η στάση της Ευρωπαίας Εισαγγελέως ξεπερνά τα όρια της θεσμικής παρέμβασης και πλήττει ευθέως την κυβέρνηση Μητσοτάκη.
Με αφορμή το πρόσφατο μπέρδεμα στις κλήσεις βουλευτών για κακούργημα αντί πλημμελήματος, κάποιοι εισηγούνται πιο επιθετική γραμμή. Συγκεκριμένα, συζητείται σοβαρά το ενδεχόμενο υποβολής μήνυσης κατά της Λάουρα Κοβέσι, με το επιχείρημα ότι υπήρξε στοχευμένη δυσφήμιση της χώρας και της κυβέρνησης και απόπειρα παρέμβασης στις εσωτερικές πολιτικές εξελίξεις. Είναι μια κίνηση υψηλού ρίσκου, καθώς μετατρέπει μια θεσμική αντιπαράθεση σε μετωπική σύγκρουση με την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία. Και σας διαβεβαιώνω ότι στους Ευρωπαίους δεν αρέσουν καθόλου αυτά. Κυρίως στους Ευρωπαίους Εισαγγελείς...
Σύμφωνα με κάποιους συνομιλητές μου, το ερώτημα πλέον δεν είναι αν θα κλιμακωθεί η ένταση ανάμεσα στην Αθήνα και την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, αλλά μέχρι πού θα φτάσει. Μια τέτοια επιλογή θα σηματοδοτούσε πλήρη ρήξη με την ευρωπαϊκή εισαγγελική αρχή, σε μια περίοδο που οι έρευνες για τη διαχείριση ευρωπαϊκών πόρων βρίσκονται σε εξέλιξη. Και εκεί το πολιτικό κόστος μπορεί να αποδειχθεί μεγαλύτερο από το πρόσκαιρο ή προεκλογικό επικοινωνιακό όφελος.
Πάμε λίγο στο συνέδριο της ΝΔ. Εκεί ο Νίκος Δένδιας βγήκε μπροστά και εξαπέλυσε τα βέλη του σε συγκεκριμένους στόχους. Ονόματα δεν σας λέω. Μίλησε για «καγκελαρίες τεχνοκρατών» και για «μισθοφόρους της εξουσίας». Δηλαδή, ευθυγραμμισμένος με την ατμόσφαιρα που επικρατεί εδώ και καιρό στις τάξεις των βουλευτών του κυβερνώντος κόμματος, ο Δένδιας χτύπησε κατευθείαν το μοντέλο με εξωκοινοβουλευτικούς υπουργούς, αλλά και συμβούλους και κλειστό κύκλο στο Μαξίμου.
Νωρίτερα, πριν από το συνέδριο η επιστολή των δέκα δεν γράφτηκε για να εκτονωθούν μερικοί πρόσκαιρα. Κάθε άλλο. Οι δέκα μίλησαν για «καθεστωτικές αντιλήψεις», για εξουσία αποκομμένη από την κοινωνία και -κυρίως- για ανάγκη νέας πολιτικής έκφρασης, δηλαδή για νέο πολιτικό φορέα, ο οποίος αν προκύψει μοιραία θα προκαλέσει διάσπαση στη ΝΔ. Αυτή λοιπόν ήταν ευθεία πολιτική τοποθέτηση. Και έρχεται να κουμπώσει σε μία από τις γραμμές που κυριάρχησαν στο παρασκήνιο του συνεδρίου, σε μία από τις γραμμές που γίνεται ισχυρό αντίβαρο στη στρατηγική Μητσοτάκη. Στη Νέα Δημοκρατία πλέον υπάρχει... ρεύμα που δεν περιορίζεται σε γκρίνια. Περιγράφει εναλλακτική, εντός ή εκτός ΝΔ...
Και κάτι ακόμα. Ο Νίκος Δένδιας δεν πέταξε τυχαία το 41%. Έβαλε συγκεκριμένο σημείο μέτρησης. Αν η Νέα Δημοκρατία πέσει πολύ κάτω από τα ποσοστά του 2023 ή ακόμη χειρότερα κάτω από τα ποσοστά των ευρωεκλογών, τότε θα ανοίξει θέμα για τη γραμμή που ακολουθήθηκε τα τελευταία χρόνια. Αυτό συζητείται ήδη σε κύκλους βουλευτών και στελεχών Κρατήστε το αυτό...
Πέρα από τα εσωκομματικά της ΝΔ ή την πολιτική αντιπαράθεση με την αντιπολίτευση, το κεντρικό σύστημα εξουσίας έχει πλέον να αντιμετωπίσει και τη δυσφορία τμήματος του επιχειρηματικού κόσμου και της αγοράς. Μέχρι τώρα, οι επιχειρηματίες και οι επενδυτές έβλεπαν σταθερότητα στο πρόσωπο του Κυριάκου Μητσοτάκη. Αυτό είναι γεγονός και δεν νομίζω ότι μπορεί κάποιος να το αμφισβητήσει. Τώρα οι άνθρωποι της αγοράς, στην απόπειρά τους να προβλέψουν τις εξελίξεις στην οικονομία, δηλαδή να προβλέψουν όσα θα συμβούν στο μέλλον και θα επηρεάσουν τη δική τους τσέπη, αρχίζουν να ζυγίζουν και την εσωστρέφεια στη ΝΔ και τις επιπτώσεις που μπορεί να έχει. Κάποιοι στην αγορά, λοιπόν, παρακολουθούν με ενδιαφέρον την δελφινολογία, τον εσωκομματικό πόλεμο που διεξάγεται και τις... εναλλακτικές προτάσεις για την ηγεσία ή για τον χαρακτήρα του συστήματος διακυβέρνησης και του κόμματος και καταλήγουν στο ότι το πολιτικό ρίσκο ανεβαίνει. Να το γράψω απλά: φοβούνται την αποσταθεροποίηση. Και αυτό, ξέρετε, περνάει κατευθείαν στην οικονομία. Δεν είναι θεωρητικό, είναι μετρήσιμο.
Για να γίνω πιο συγκεκριμένος, το θέμα για κάποιους επιχειρηματίες δεν είναι ποιος θα έχει τον έλεγχο. Δεν είναι ντε και καλά θέμα ηγεσίας. Είναι ποια ΝΔ θα υπάρχει μετά τις εκλογές. Πρέπει να σας ενημερώσω ότι οι επιχειρηματίες σκέφτονται πάντοτε τη Νέα Δημοκρατία είτε ως αυτοδύναμη κυβέρνηση (είναι χλωμό αυτό) είτε ως κόμμα που θα συμμετέχει ως πρώτο σε μία συγκυβέρνηση. Προσπαθούν να διακρίνουν τι θα συμβεί την επόμενη ημέρα. Ποια εκδοχή της ΝΔ θα κυριαρχήσει; Το μοντέλο του Μητσοτάκη με κεντρικό έλεγχο και τεχνοκρατική λογική ή μια πιο «παραδοσιακή» εκδοχή που επικαλούνται ο Κώστας Καραμανλής, ο Αντώνης Σαμαράς και οι υποστηρικτές τους μέσα στη ΝΔ. Εκεί παίζεται το παιχνίδι.
Ο Ευάγγελος Βενιζέλος δεν μάσησε τα λόγια του. Μιλώντας στο συνέδριο του Κύκλου Ιδεών, έβαλε ευθέως θέμα σχέσης κοινωνίας-πολιτικού συστήματος, κάνοντας λόγο για βαθύτερη κρίση αντιπροσώπευσης. Δεν στάθηκε απλώς στο «αρνητικό κλίμα», αλλά περιέγραψε μια κοινωνία που δεν εμπιστεύεται θεσμούς και δεν πείθεται ότι λειτουργεί η Δικαιοσύνη. Μίλησε για ανάγκη νέου κοινωνικού συμβολαίου και ξεκαθάρισε ότι η «επιστροφή στην κανονικότητα» είναι κενή έννοια αν δεν επαναπροσδιοριστεί. Έριξε και καρφί για προσωποκεντρική διακυβέρνηση, λέγοντας ότι η υπερσυγκέντρωση εξουσίας αλλοιώνει το σύστημα.
Η έρευνα της Metron Analysis που παρουσιάστηκε στο Συνέδριο δεν αφήνει περιθώρια ωραιοποίησης. Το 50% λέει ότι η χώρα πάει πίσω και μόλις 25% μπροστά. Το 62% δεν πιστεύει ότι υπάρχει κανονικότητα μετά τα μνημόνια, ενώ η ακρίβεια «καίει» το 74% των πολιτών. Στα πιο βαριά: 77% δεν πιστεύει ότι θα αποδοθεί δικαιοσύνη για τα Τέμπη, 80% για τις υποκλοπές. Στην καθημερινότητα, το 38% δεν βγάζει τον μήνα και μόλις 16% αποταμιεύει. Εικόνα κοινωνίας πιεσμένης, καχύποπτης και χωρίς εμπιστοσύνη στο σύστημα.
Να το πούμε απλά: όσο ανοίγει η κουβέντα για εκλογές, τόσο σφίγγουν τα πράγματα στην οικονομία. Ο οίκος Moody’s δεν μιλάει θεωρητικά, ούτε τυχαία. Βάζει στο τραπέζι ακόμη και σενάριο αδιεξόδου με επαναλαμβανόμενες κάλπες και αδυναμία σχηματισμού κυβέρνησης. Δηλαδή όχι απλά πολιτική ένταση, αλλά πραγματικό μπλοκάρισμα και κίνδυνο ακυβερνησίας με ότι συνεπάγεται αυτό για την οικονομία και στη σταθερότητα. Και αυτό, η αδυναμία σχηματισμού κυβέρνησης και η ακυβερνησία, για τις αγορές σημαίνει αναμονή, πάγωμα, φρένο.
Στο κακό σενάριο είναι το εξής: οι εκλογές δεν βγάζουν αποτέλεσμα και τραβάνε σε βάθος χρόνου. Εκεί αρχίζει το πρόβλημα. Οι επενδύσεις πέφτουν, τα spreads ανεβαίνουν, η εμπιστοσύνη εξαφανίζεται. Ο οίκος περιγράφει τον μηχανισμό της αγοράς. Μόλις οι επενδυτές και οι αγορές δουν αστάθεια, τραβάνε χειρόφρενο. Και τότε το «πολιτικό παιχνίδι» θα εξελιχθεί σε πραγματικό κόστος στην οικονομία.
Αν δεν προκύψει κυβέρνηση, η Moody’s βλέπει πτώση επενδύσεων έως 8,2%, ανεργία πάνω από 9% και εκτόξευση των spreads . Με απλά λόγια, η οικονομία θα φρενάρει απότομα. Και το χειρότερο; Χάνεται η εμπιστοσύνη που χτίστηκε τα προηγούμενα χρόνια. Ξέρετε, αυτό δεν γυρίζει εύκολα.
Όλα δείχνουν ότι το παιχνίδι θα κριθεί στο timing και στο αποτέλεσμα. Αν υπάρξει καθαρή λύση, η οικονομία ανακάμπτει με ρυθμούς 2,4%–2,7% και το χρέος συνεχίζει την πορεία μείωσής του. Αν όχι, μπαίνουμε σε κύκλο αβεβαιότητας χωρίς προηγούμενο με τέτοιους όρους ώστε θα μιλάμει για πραγματική οπισθοδρόμηση. Αυτό φοβούνται οι αγορές. Αυτό κοιτάνε ήδη οι επενδυτές.