Από μια κλωστή κρέμεται η επάρκεια των αεροπορικών καυσίμων: Τιμές - «φωτιά» και ακυρώσεις

Από την εύθραυστη ισορροπία και τη σύγχυση γύρω από το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, εξαρτώνται πλέον οι αερομεταφορές, καθώς οι τελευταίες εξελίξεις μένει να φανεί αν θα αποτρέψουν μια ευρύτερη κρίση στα αεροπορικά καύσιμα. Η αεροπορική και η τουριστική βιομηχανία, δύο κλάδοι ιδιαίτερα ευαίσθητοι σε γεωπολιτικές αναταράξεις τηρούν στάση αναμονής ύστερα και από τις εκτιμήσεις ότι με τα υπάρχοντα δεδομένα η επάρκεια των αεροπορικών καυσίμων μπορεί να καλύψει διάστημα μόλις λίγων εβδομάδων.

Όπως είναι γνωστό, με δηλώσεις του ο επικεφαλής του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας, Fatih Birol, προειδοποίησε ότι η Ευρώπη διαθέτει «ίσως περίπου έξι εβδομάδες» αποθεμάτων αεροπορικών καυσίμων, διάστημα το οποίο θα έχει καλυφθεί πολύ πριν την κορύφωση της θερινής περιόδου κατά την οποία η ζήτηση για πτήσεις αυξάνεται ραγδαία.

Ο ίδιος χαρακτήρισε την κατάσταση ως «τη μεγαλύτερη ενεργειακή κρίση που έχουμε αντιμετωπίσει ποτέ», υπογραμμίζοντας ότι το πρόβλημα δεν περιορίζεται στο πετρέλαιο, αλλά αφορά συνολικά την ενεργειακή τροφοδοσία δεδομένου ότι από τα Στενά του Ορμούζ διέρχεται περίπου το 20% του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου. Προειδοποίησε μάλιστα για πιθανές ακυρώσεις πτήσεων «σύντομα» εάν οι προμήθειες πετρελαίου παραμείνουν μπλοκαρισμένες λόγω του πολέμου.

Άλλωστε οι πρώτες επιπτώσεις είναι ήδη ορατές. Και μπορεί οι μεγάλες αεροπορικές εταιρείες στην Ευρώπη που έχουν προχωρήσει ήδη σε ακυρώσεις και περικοπές δρομολογίων να μην τις αποδίδουν στη φυσική έλλειψη καυσίμων, αλλά στην εκτίναξη του κόστους τους, ωστόσο είναι γεγονός πως και τα αποθέματα δεν είναι ανεξάντλητα.

Η KLM ανακοίνωσε την ακύρωση 160 πτήσεων εντός Ευρώπης, ενώ ο Όμιλος Lufthansa προχωρά σε καθήλωση αεροσκαφών και μείωση χωρητικότητας. Τα μέτρα αυτά συνδέονται με την προσπάθεια περιορισμού των λειτουργικών δαπανών, καθώς τα καύσιμα αντιστοιχούν έως και στο ένα τέταρτο του κόστους.

Οι τιμές έχουν υπερδιπλασιαστεί

Να σημειωθεί ότι οι τιμές των αεροπορικών καυσίμων έχουν υπερδιπλασιαστεί τις τελευταίες εβδομάδες, φτάνοντας τα 150 έως 200 δολάρια ανά βαρέλι, επιβαρύνοντας σημαντικά τη βιωσιμότητα των δρομολογίων των εταιρειών, οι περισσότερες εκ των οποίων έχουν ήδη προχωρήσει και σε αυξήσεις στις τιμές των αεροπορικών εισιτηρίων.

Μολονότι, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή μέσω του αρμοδίου Επιτρόπου Μεταφορών, Απόστολου Τζιτζικώστα επιχείρησε την Παρασκευή να καθησυχάσει την αγορά αναφορικά με την επάρκεια αεροπορικού καυσίμου, η Ένωση Ευρωπαϊκών Αεροδρομίων (ΑCΙ) είχε επίσης προειδοποιήσει εδώ και πάνω από μία εβδομάδα ότι η Ευρώπη θα μπορούσε να αντιμετωπίσει «συστημική έλλειψη» καυσίμων μέσα σε τρεις εβδομάδες, εάν δεν αποκατασταθεί πλήρως η ροή μέσω των Στενών του Ορμούζ.

Σε επιστολή της προς την Κομισιόν έκανε λόγο για επιπτώσεις εκτεταμένες υπογραμμίζοντας ότι οι αερομεταφορές συνεισφέρουν 851 δισ. ευρώ στο ΑΕΠ της Ευρώπης και στηρίζουν 14 εκατομμύρια θέσεις εργασίας, ενώ μέσω των αεροδρομίων διακινείται το 26% των εξαγωγών.

Τόνιζε μάλιστα ότι παρά τα μεγέθη αυτά, η ΕΕ δεν διαθέτει ακόμη πλήρη και ενιαία εικόνα για τα αποθέματα και τη διαθεσιμότητα καυσίμων, γεγονός που εντείνει την αβεβαιότητα. Ο οργανισμός κάλεσε την Επιτροπή να παρέμβει άμεσα, προκειμένου να καταγράψει τη σημερινή και μελλοντική διαθεσιμότητα καυσίμων σε σχέση με τις ανάγκες, να εντοπίσει εναλλακτικές πηγές εισαγωγών, να αξιολογήσει τους κινδύνους για τις ενδοενωσιακές ροές καυσίμων και να εξετάσει τα επίπεδα εμπορικών και στρατηγικών αποθεμάτων, ενώ πρότεινε τη συλλογική προμήθεια καυσίμων αεροπορίας σε επίπεδο ΕΕ, καθώς και στοχευμένες υποχρεώσεις για τα διυλιστήρια ώστε να διασφαλιστεί η παραγωγή, αλλά και την ένταξη αεροδρομίων, αεροπορικών εταιρειών και επίγειων εξυπηρετητών σε μέτρα κρατικής ενίσχυσης για την αντιμετώπιση της κρίσης.

Καθησυχαστική η Κομισιόν

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, πάντως, εμφανίζεται πιο καθησυχαστική σε σχέση με τις προειδοποιήσεις της αγοράς. Σύμφωνα με τον Επίτροπο Μεταφορών Απόστολο Τζιτζικώστα, δεν υπάρχουν προς το παρόν ελλείψεις. Ωστόσο, ο ίδιος παραδέχτηκε ότι «προετοιμαζόμαστε για το ενδεχόμενο να προκύψουν ελλείψεις εφοδιασμού σε καύσιμα στην αεροπλοΐα, εφόσον συνεχιστεί για μεγάλο διάστημα η κρίση στη Μέση Ανατολή».

Τόνισε ότι τα διυλιστήρια της ΕΕ καλύπτουν περίπου το 70% της συνολικής κατανάλωσης της Ευρώπης και μόνο το υπόλοιπο 30% καλύπτεται από εισαγωγές. Αναγνώρισε, πάντως, ότι σε περίπτωση παρατεταμένης κρίσης θα ενεργοποιηθούν στρατηγικά αποθέματα: «Είναι όμως σαφές ότι εάν συνεχιστεί η σημερινή κατάσταση στα Στενά του Ορμούζ για μεγάλο διάστημα η ΕΕ θα είναι προετοιμασμένη για να προχωρήσει σε συντονισμένη αποδέσμευση των αποθεμάτων καυσίμων για αεροδρόμια και αεροσκάφη. Διατηρούμε αποθέματα έκτακτης ανάγκης, τα οποία θα αποδεσμευτούν μόνον εφόσον απαιτηθεί», ανέφερε προσθέτοντας ότι η ΕΕ παρακολουθεί στενά το ζήτημα της επάρκειας καυσίμων.

Παρά τις διαβεβαιώσεις, πάντως, η ευρωβουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ, Ελενα Κουντουρά με ερώτηση που κατέθεσε χθες ζητά άμεσα μέτρα για την εξασφάλιση καυσίμων, την προστασία των επιβατών και τη διατήρηση της αεροπορικής συνδεσιμότητας, ιδιαίτερα για τουριστικές και νησιωτικές περιοχές.

«Η έγκαιρη και συντονισμένη αντίδραση σε ευρωπαϊκό επίπεδο είναι καθοριστικής σημασίας, ώστε να αποφευχθούν σοβαρές επιπτώσεις στην κινητικότητα των πολιτών, τον τουρισμό και την οικονομία, καθώς αναμένεται σημαντική αύξηση των πτήσεων σε τουριστικές χώρες όπως η Ελλάδα. Το ενδεχόμενο ακυρώσεων ή αλλαγών στα αεροπορικά δρομολόγια, καθώς και αυξήσεων τιμών, λόγω περιορισμένης επάρκειας καυσίμων, θα σηματοδοτήσει σημαντικές απώλειες για τον τουρισμό», επεσήμανε η ευρωβουλευτής στην ερώτησή της.

Διαχειρίσιμη επί του παρόντος η κατάσταση στην Ελλάδα

Στην Ελλάδα, η κατάσταση επί του παρόντος παραμένει διαχειρίσιμη, όπως σημείωσε και ο διευθύνων σύμβουλος του Αεροδρομίου της Αθήνας, Γιώργος Καλλιμασιάς κατά τη γενική συνέλευση της εταιρείας πριν λίγες ημέρες. Οπως εξήγησε, οι τιμές των καυσίμων δεν επηρεάζουν άμεσα τα οικονομικά του αεροδρομίου, καθώς η προμήθειά τους αποτελεί ευθύνη των αεροπορικών εταιρειών με τον ρόλο του αεροδρομίου να περιορίζεται στις υποδομές ανεφοδιασμού.

Τόνισε ωστόσο ότι η Ελλάδα διαθέτει στρατηγικά αποθέματα και παραγωγική δυνατότητα, κάτι που λειτουργεί ως δίχτυ ασφαλείας. Δεν έκρυψε, πάντως, ότι εφόσον η κρίση με το αεροπορικό καύσιμο λάβει πανευρωπαϊκές διαστάσεις, «δεν θα μείνουμε ανεπηρέαστοι», καθώς ακόμα και αν τα ελληνικά αεροδρόμια, δεν έχουν πρόβλημα, θα υπάρξουν συνέπειες εφόσον η κρίση αγγίξει τους αερολιμένες προορισμού.

Οσο για την έκθεση του αεροδρομίου της Αθήνας στη Μέση Ανατολή, ο κ. Καλλιμασιάς είπε ότι αντιστοιχεί περίπου στο 7,5% της επιβατικής κίνησης και δεν έχει απολεσθεί στο σύνολό της καθώς η δραστηριότητα σε αυτούς τους προορισμούς έχει μειωθεί στο 50%.

Στάση αναμονής τηρούν και οι δύο εγχώριοι αεροπορικοί παίκτες. Αν και Aegean και Sky Express έχουν μέχρι στιγμής επιλέξει δύο διαφορετικούς δρόμους όσον αφορά τις τιμές των εισιτηρίων με την πρώτη να εφαρμόζει ήδη αυξήσεις ύψους 7% - 8% και τη δεύτερη να έχει επιλέξει να διατηρήσει σταθερούς τους ναύλους, και οι δύο εταιρείες παρακολουθούν στενά την κατάσταση, η ρευστότητα της οποίας αυξάνει την αβεβαιότητα δεδομένου ότι και η τουριστική περίοδος είναι προ των πυλών.

Αναφορικά με τα αποθέματα της χώρας και τη διαχείριση της κατάστασης στην Ελλάδα, πηγές του υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών ανέφεραν στο «ethnos.gr» ότι η ελληνική κυβέρνηση κινείται στο πλαίσιο των αποφάσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, οι οποίες διαμορφώνονται σε υψηλό επίπεδο με τα όποια μέτρα ληφθούν να εξειδικεύονται σε δεύτερο χρόνο σε κάθε χώρα - μέλος.

Η «διόρθωση» δεν θα έρθει αυτόματα ακόμα κι αν ανοίξουν τα Στενά

Σε κάθε περίπτωση, ακόμα και αν τα Στενά του Ορμούζ άνοιγαν άμεσα πλήρως, το πρόβλημα στην αλυσίδα τροφοδοσίας των αεροπορικών καυσίμων έχει ήδη δημιουργηθεί και εκτιμάται ότι θα απαιτηθούν κάποιες εβδομάδες μέχρι να επιτευχθεί «διόρθωση», η οποία κατά πάσα πιθανότητα δεν θα επαναφέρει τις τιμές των εισιτηρίων στα προ της κρίσης επίπεδα. Οπως εξηγεί στο «ethnos.gr» ο καθηγητής στο Τμήμα Οικονομικών Επιστημών και Κοσμήτορας της Σχολής Οικονομικών και Πολιτικών Επιστημών στο ΑΠΘ, Γρηγόρης Ζαρωτιάδης, ο πολυήμερος αποκλεισμός έχει παγιώσει κάποιες ελλείψεις σε αεροδρόμια, οι οποίες θα πρέπει να αποκατασταθούν.

Αναφερόμενος στη λειτουργία της αεροπορικής αγοράς, τη χαρακτηρίζει έντονα ολιγοπωλιακή. «Σε αντίθεση με άλλους κλάδους ενέργειας, όπου οι τιμές μπορεί να εξομαλυνθούν με την υποχώρηση της κρίσης, στις αερομεταφορές οι αυξήσεις τείνουν να παγιώνονται. Οι αεροπορικές εταιρείες μετακυλούν το αυξημένο κόστος στους επιβάτες και συχνά διατηρούν υψηλά επίπεδα τιμών ακόμη και όταν οι πιέσεις αποκλιμακώνονται, στο πλαίσιο αναπλήρωσης απωλειών και επαναπροσδιορισμού της κερδοφορίας τους», επισημαίνει.

Αναλύοντας την περίπτωση της Ελλάδας, ο καθηγητής υπογραμμίζει ότι οι επιπτώσεις εκτείνονται πέρα από το άμεσο κόστος των καυσίμων αγγίζοντας όχι μόνο τον τουρισμό, ο οποίος αποτελεί βασικό πυλώνα της οικονομίας, αλλά και δύο άλλους πολύ σημαντικούς κλάδους που πλήττονται από την κατάσταση, τη ναυτιλία και τα διυλιστήρια.

Ειδικά για τον τουρισμό σημειώνει πως βρίσκεται αντιμέτωπος με δύο συν έναν βασικούς κινδύνους:

• Τη μείωση των πτήσεων charter και τη δυσλειτουργία μικρότερων αεροδρομίων, που εξαρτώνται απόλυτα από την αεροπορική κίνηση.
• Τη γενικότερη πίεση από τον παγκόσμιο πληθωρισμό, που περιορίζει το εισόδημα και κατά συνέπεια και την αγοραστική δύναμη των δυνητικών επισκεπτών της χώρας μας.
• Συνέπειες αναφορικά με την ασφάλεια σε περίπτωση που η χώρα καταστεί με κάποιον τρόπο συμμέτοχη στον πόλεμο.

Παράλληλα, ο κ. Ζαρωτιάδης επισημαίνει ότι η ελληνική οικονομία δέχεται πιέσεις και σε άλλους στρατηγικούς τομείς. Η εμπορική ναυτιλία, κρίσιμη για τα έσοδα από το εξωτερικό, ήδη επηρεάζεται από τους περιορισμούς, ενώ και ο κλάδος των διυλιστηρίων, ένας από τους πιο εξαγωγικούς της χώρας, αντιμετωπίζει σοβαρές προκλήσεις. Συνολικά, καταλήγει ότι οι επιπτώσεις μπορεί να γίνουν αισθητές σε ορίζοντα λίγων εβδομάδων, ακόμη και αν υπάρξει σύντομα κάποια μορφή αποκλιμάκωσης.