Κονγκό: Γιατί η γέννηση δίδυμων ορεινών γοριλών ξεσήκωσε τους επιστήμονες - Τι σημαίνει για το είδος

Ήταν ήδη μεσημέρι όταν ο επικεφαλής της παρακολούθησης γοριλών Ζακ Κατούτου είδε για πρώτη φορά τα νεογέννητα ορεινά γοριλάκα.

Φωλιασμένα στην αγκαλιά της μητέρας τους, της Μαφούκο, τα μικροσκοπικά δίδυμα κρατιούνταν σφιχτά πάνω στο σώμα της για ζεστασιά, σε ένα ξέφωτο του δάσους στο εθνικό πάρκο Βιρούνγκα, στην ανατολική Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό (ΛΔΚ).

Ο Κατούτου, επικεφαλής της παρακολούθησης γοριλών στη Βιρούνγκα, έχει δει δεκάδες νεογέννητα στα 15 χρόνια που εργάζεται ως δασοφύλακας. Όμως, όπως λέει στον Guardian, ακόμη και ο ίδιος συγκινήθηκε από το θέαμα των εύθραυστων αρσενικών βρεφών, τα οποία αντιμετωπίζουν σοβαρά εμπόδια αν πρόκειται να γίνουν κάποτε ασημόραχοι.

«Το να βλέπω τη Μαφούκο να κρατά δύο μωρά ήταν ταυτόχρονα συγκινητικό και γεμάτο ευθύνη, δεδομένης της ακραίας ευαλωτότητας των διδύμων», λέει. «Οι γεννήσεις διδύμων στους ορεινούς γορίλες είναι εξαιρετικά σπάνιες και πάντοτε συνεπάγονται σημαντικές προκλήσεις επιβίωσης. Είμαστε προσεκτικοί και σε διαρκή επιφυλακή, αλλά διατηρούμε και την ελπίδα. Οι πρώτες τέσσερις εβδομάδες είναι οι πιο κρίσιμες».

Οι απειλές για την επιβίωση των ορεινών γοριλών

Η μητέρα και τα μωρά της παρακολουθούνται καθημερινά από τη στιγμή που εντοπίστηκαν, στις 3 Ιανουαρίου, με εξειδικευμένους κτηνιάτρους σε ετοιμότητα σε περίπτωση που οι γορίλες δείξουν σημάδια κινδύνου. Τα νεαρά αρσενικά είναι προς το παρόν υγιή, όπως λένε οι δασοφύλακες, όμως το υποείδος παρουσιάζει υψηλά ποσοστά βρεφικής θνησιμότητας - περίπου το 1/4 πέφτει θύμα ασθενειών, τραυματισμών ή παιδοκτονίας.

Η Μαφούκο είχε γεννήσει δίδυμα και το 2016, αλλά κανένα δεν επέζησε περισσότερο από λίγες ημέρες. Τα αρσενικά γεννήθηκαν στην οικογένεια Μπαγκένι, τη μεγαλύτερη ομάδα ορεινών γοριλών της Βιρούνγκα, η οποία αριθμεί πλέον 59 μέλη. Παρά την επιφυλακτικότητα των δασοφυλάκων, η άφιξή τους αποτελεί ακόμη ένα ορόσημο σε μία από τις μεγαλύτερες ιστορίες επιτυχίας της διατήρησης της άγριας ζωής τον περασμένο αιώνα.

Πώς ένας αγώνας δεκαετιών για την προστασία, δικαιώθηκε

Τη δεκαετία του 1970 είχαν απομείνει μόλις 250 ορεινοί γορίλες, κατανεμημένοι σε δύο απομονωμένες περιοχές στη νοτιοδυτική Ουγκάντα και στο ορεινό σύμπλεγμα της Βιρούνγκα, και πολλοί πίστευαν ότι το είδος βρισκόταν στα πρόθυρα της εξαφάνισης. Δεκαετίες εντατικής προστασίας οδήγησαν τον πληθυσμό να ξεπεράσει τα 1.000 άτομα το 2018 και έκτοτε το υποείδος υποβαθμίστηκε από «είδος που κινδυνεύει άμεσα με εξαφάνιση» σε «απειλούμενο με εξαφάνιση» από τις αρμόδιες αρχές προστασίας.

Ωστόσο, το τμήμα της ΛΔΚ στην οροσειρά της Βιρούνγκα παραμένει ένα από τα πιο επικίνδυνα μέρη στον κόσμο για τους δασοφύλακες άγριας ζωής. Τα τελευταία 20 χρόνια, περισσότεροι από 220 δασοφύλακες έχουν σκοτωθεί στο πάρκο, όπου ομάδες ανταρτών όπως η M23, αλλά και άλλες πολιτοφυλακές, καθώς και ληστές δρουν με ατιμωρησία.

Η Μαφούκο αποτελεί παράδειγμα της ανθεκτικότητας του είδους, λένε οι οικολόγοι. Η μητέρα της σκοτώθηκε από επίθεση όταν η ίδια ήταν τεσσάρων ετών, όμως εκείνη συνέχισε και απέκτησε αρκετά μικρά, συμπεριλαμβανομένων των τελευταίων νεογέννητων. «Η Μαφούκο είναι έμπειρη μητέρα. Κουβαλά και τα δύο μωρά και είναι προσεκτική στις ανάγκες τους. Αυτό είναι ενθαρρυντικό, αν και η κατάσταση παραμένει εύθραυστη», λέει ο Κατούτου. «Παρακολουθούμε στενά τα δίδυμα και τη μητέρα,  παρατηρούμε τον θηλασμό και τη γενική υγεία των νεογέννητων. Προτεραιότητά μας είναι να της επιτρέψουμε να φροντίσει τα μωρά της φυσικά και να ελαχιστοποιήσουμε την παρέμβαση».

Οι αφανείς ήρωες της προστασίας του περιβάλλοντος και της πανίδας

Η εξειδικευμένη κτηνιατρική φροντίδα έχει διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στην αναβίωση του είδους. Στη Ρουάντα, την Ουγκάντα και τη ΛΔΚ, οργανώσεις όπως οι Gorilla Doctors έχουν αποτρέψει δεκάδες θανάτους, βοηθώντας ζώα που επηρεάστηκαν από ανθρώπινες δραστηριότητες, όπως η απελευθέρωση γοριλών που παγιδεύτηκαν κατά λάθος σε παγίδες λαθροκυνηγών. Μία μελέτη αποδίδει στους κτηνιάτρους το ήμισυ της αύξησης του πληθυσμού των ορεινών γοριλών.

Ο Κατούτου λέει ότι κανένα από τα βρέφη δε θα ονομαστεί μέχρι να φανεί πιο βέβαιη η επιβίωσή τους. Προς το παρόν, όμως, τα σημάδια είναι ενθαρρυντικά. «Οι αρχικές παρατηρήσεις δείχνουν ότι είναι ήρεμα και διατηρούν καλή επαφή με τη μητέρα τους. Η συμπεριφορά τους είναι σύμφωνη με νεογέννητα που βρίσκονται σε καλή κατάσταση, παραμένοντας ωστόσο πολύ ευάλωτα», λέει.