ΗΠΑ - Ιράν: Θρίλερ με τις συνομιλίες για τα πυρηνικά - Ξανά στο τραπέζι η συνάντηση

Συνομιλίες μεταξύ του Ιράν και των Ηνωμένων Πολιτειών αναμένεται να πραγματοποιηθούν την Παρασκευή (6/2) στο Ομάν, μετέδωσαν ιρανικά μέσα ενημέρωσης, καθώς οι εντάσεις μεταξύ των δύο χωρών παραμένουν υψηλές μετά τη βίαιη καταστολή πανεθνικών διαδηλώσεων από την Τεχεράνη τον περασμένο μήνα.

Τα ημιεπίσημα πρακτορεία ειδήσεων ISNA και Tasnim, καθώς και το Student News Network, ανέφεραν την Τετάρτη (4/2) ότι οι συνομιλίες θα λάβουν χώρα στο Ομάν, αν και το σουλτανάτο δεν το επιβεβαίωσε άμεσα.

Όπως αναφέρει και το Associated Press, το Ομάν έχει φιλοξενήσει στο παρελθόν πολλούς γύρους πυρηνικών διαπραγματεύσεων μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ. Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, δήλωσε ότι Αμερικανοί αξιωματούχοι εργάζονται για τη διατήρηση μιας συνάντησης αυτή την εβδομάδα, παρότι σαν ΗΠΑ δεν έχουν επιβεβαιώσει ότι οι συνομιλίες θα πραγματοποιηθούν στο Ομάν.

Υπάρχουν σημαντικά εμπόδια. Ένας περιφερειακός αξιωματούχος δήλωσε ανώνυμα ότι το Ιράν επιδιώκει έναν «διαφορετικό» τύπο συνάντησης από εκείνον που πρότεινε η Τουρκία, εστιασμένο αποκλειστικά στο ζήτημα του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος, με συμμετοχή μόνο του Ιράν και των Ηνωμένων Πολιτειών.  Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, έχει προηγουμένως αφήσει να εννοηθεί ότι οι ΗΠΑ ενδέχεται να χρησιμοποιήσουν στρατιωτική δύναμη εναντίον του Ιράν ως απάντηση στην καταστολή των διαδηλωτών και πιέζει την Τεχεράνη για μια συμφωνία που θα περιορίζει το πυρηνικό της πρόγραμμα.

Συνομιλίες μόνο για τα πυρηνικά ή όχι;

Ο μεταρρυθμιστής πρόεδρος του Ιράν, Μασούντ Πεζεσκιάν, δήλωσε την Τρίτη (3/2) ότι έδωσε εντολή στον υπουργό Εξωτερικών να «επιδιώξει δίκαιες και ισότιμες διαπραγματεύσεις» με τις ΗΠΑ, στο πρώτο σαφές σημάδι από την Τεχεράνη ότι επιθυμεί να δοκιμάσει τη διαπραγμάτευση. Αυτό έδειξε ότι η κίνηση υποστηρίζεται από τον Ανώτατο Ηγέτη, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, ο οποίος έχει τον τελικό λόγο σε όλα τα κρατικά ζητήματα και είχε προηγουμένως απορρίψει κάθε διαπραγμάτευση.

Ο Ρούμπιο δήλωσε ότι οι ΗΠΑ ελπίζουν να συζητήσουν μια σειρά θεμάτων πέρα από το πυρηνικό ζήτημα, συμπεριλαμβανομένων των βαλλιστικών πυραύλων του Ιράν, της στήριξης σε δίκτυα πληρεξουσίων σε όλη την περιοχή και της «μεταχείρισης του ίδιου του λαού του». «Η ηγεσία του Ιράν σε κληρικό επίπεδο δεν αντικατοπτρίζει τον λαό του Ιράν. Δεν γνωρίζω άλλη χώρα όπου υπάρχει τόσο μεγάλη διαφορά μεταξύ αυτών που κυβερνούν τη χώρα και αυτών που ζουν σε αυτήν», δήλωσε στους δημοσιογράφους.

Ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς δήλωσε σε εκπομπή ότι οι διπλωματικές συνομιλίες με το Ιράν είναι δύσκολες λόγω του πολιτικού του συστήματος, το οποίο εποπτεύεται από τον Χαμενεΐ. «Είναι μια πολύ παράξενη χώρα για να κάνεις διπλωματία, όταν δεν μπορείς καν να μιλήσεις με το άτομο που είναι επικεφαλής της χώρας. Αυτό κάνει όλη την κατάσταση πολύ πιο περίπλοκη και, τελικά, πολύ πιο παράλογη», είπε ο Βανς, σημειώνοντας ότι ο Τραμπ θα μπορούσε να μιλήσει απευθείας τηλεφωνικά με τους ηγέτες της Ρωσίας, της Κίνας ή της Βόρειας Κορέας.

Ο Βανς δήλωσε ότι η βασική γραμμή του Τραμπ είναι πως στο Ιράν δεν μπορεί να επιτραπεί να αναπτύξει πυρηνικό όπλο, υποστηρίζοντας ότι άλλα κράτη της περιοχής θα έκαναν γρήγορα το ίδιο. Το Ιράν εδώ και καιρό επιμένει ότι το πυρηνικό του πρόγραμμα είναι ειρηνικό. Ωστόσο, Ιρανοί αξιωματούχοι τα τελευταία χρόνια έχουν εντείνει τις απειλές ότι θα επιδιώξουν την κατασκευή πυρηνικής βόμβας.

Ο Βανς είπε ότι πιστεύει πως ο Τραμπ θα προσπαθήσει να «πετύχει ό,τι μπορεί μέσω μη στρατιωτικών μέσων. Και αν αισθανθεί ότι ο στρατός είναι η μόνη επιλογή, τότε τελικά θα επιλέξει αυτή την επιλογή».

Στον «αέρα» οι συνομιλίες;

«Ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν θα πρέπει να ανησυχεί πολύ», δήλωσε ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ αναφερόμενος στον αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ. Η δήλωση του Αμερικανού προέδρου έρχεται μετά την πληροφορία ότι καταρρέουν οι προγραμματισμένες συνομιλίες μεταξύ αντιπροσωπειών των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν.

Σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους που μίλησαν στον ιστότοπο Axios, οι ΗΠΑ ενημέρωσαν το Ιράν ότι δεν θα αποδεχθούν τα αιτήματα της Τεχεράνης για αλλαγή του τόπου και της μορφής των συνομιλιών που έχουν προγραμματιστεί για την Παρασκευή (6/2).

Οι δύο αντιπροσωπείες είχαν συμφωνήσει να συναντηθούν, την Παρασκευή (6/2), στην Κωνσταντινούπολη, με τη συμμετοχή άλλων χωρών της Μέσης Ανατολής ως παρατηρητών. Ωστόσο, οι Ιρανοί δήλωσαν την Τρίτη (3/2) ότι επιθυμούν να μεταφερθούν οι συνομιλίες στο Ομάν και να διεξαχθούν σε διμερές επίπεδο, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι θα επικεντρωθούν αποκλειστικά σε πυρηνικά ζητήματα και όχι σε άλλα θέματα, όπως το βαλλιστικό πρόγραμμα της Τεχεράνης.

Οι Αμερικανοί αξιωματούχοι εξέτασαν το ιρανικό αίτημα για αλλαγή της τοποθεσίας, αλλά αποφάσισαν σήμερα (4/2) να το απορρίψουν. «Τους είπαμε ότι είναι “αυτό ή τίποτα”, και εκείνοι απάντησαν: “Εντάξει, τότε τίποτα”», δήλωσε ανώτερος Αμερικανός αξιωματούχος, ενώ είπε ότι αν οι Ιρανοί είναι διατεθειμένοι να επιστρέψουν στην αρχική μορφή των συνομιλιών, οι ΗΠΑ είναι έτοιμες να συναντηθούν αυτή την εβδομάδα ή την επόμενη. «Θέλουμε να καταλήξουμε γρήγορα σε μια πραγματική συμφωνία, αλλιώς θα εξεταστούν άλλες επιλογές», είπε ο ανώτερος αξιωματούχος, αναφερόμενος στις επανειλημμένες απειλές του Τραμπ για στρατιωτική δράση.

Οι ανακοινώσεις Ιράν όσο οι Αμερικανοί σχεδιάζουν άλλα

Το Ιράν, από την πλευρά του, ανακοίνωσε ότι οι συνομιλίες με τις Ηνωμένες Πολιτείες για το πυρηνικό του πρόγραμμα θα πραγματοποιηθούν την Παρασκευή (6/2) στο Μουσκάτ, όπως δήλωσε ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγκτσί. Σύμφωνα με τον Αραγκτσί, οι επαφές έχουν προγραμματιστεί να ξεκινήσουν γύρω στις 10:00 το πρωί (τοπική ώρα).

Ιρανικά κρατικά μέσα μετέδωσαν ότι ο επικεφαλής της ιρανικής διπλωματίας αναμένεται να διευκρινίσει επισήμως τη θέση της Τεχεράνης για το πλαίσιο και τους στόχους των συνομιλιών που θα φιλοξενηθούν στο Ομάν. Νωρίτερα, Ιρανός αξιωματούχος ανέφερε στο Reuters ότι η Τεχεράνη «είναι απόλυτα έτοιμη να διεξαγάγει συνομιλίες μόνο για το θέμα των πυρηνικών». Ωστόσο, ανέφερε, η επιμονή των ΗΠΑ στη συζήτηση για μη πυρηνικά θέματα θέτει σε κίνδυνο τις συνομιλίες.

Σύμφωνα με το Axios, Αμερικανοί αξιωματούχοι δήλωσαν ότι ο απεσταλμένος του Λευκού Οίκου, Στιβ Γουίτκοφ, και ο γαμπρός και σύμβουλος του Τραμπ, Τζάρεντ Κούσνερ, αναμένεται να ταξιδέψουν στο Κατάρ την Πέμπτη (5/2) για συνομιλίες με τον πρωθυπουργό για το Ιράν. Από εκεί, σχεδιάζουν να επιστρέψουν στο Μαϊάμι αντί να ταξιδέψουν για να συναντήσουν τους Ιρανούς.

Η κατάρριψη ιρανικού drone και οι εκκλήσεις της Τουρκίας

Την Τρίτη (3/2), μαχητικό αεροσκάφος του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ κατέρριψε ιρανικό μη επανδρωμένο αεροσκάφος που πλησίασε αμερικανικό αεροπλανοφόρο. Ιρανικά ταχύπλοα της παραστρατιωτικής Επαναστατικής Φρουράς προσπάθησαν επίσης να σταματήσουν πλοίο με αμερικανική σημαία στα Στενά του Ορμούζ, το στενό πέρασμα στον Περσικό Κόλπο, ανέφερε το Ναυτικό των ΗΠΑ. Το Ιράν δεν αναγνώρισε άμεσα κανένα από τα δύο περιστατικά, τα οποία επιβάρυναν αλλά προφανώς δεν εκτροχίασαν τις ελπίδες για συνομιλίες με τις ΗΠΑ.

Την Τετάρτη (4/2), Ιρανοί στρατιωτικοί αρχηγοί επισκέφθηκαν βάση πυραύλων σε μια προσπάθεια να αναδείξουν τη στρατιωτική ετοιμότητα της χώρας μετά από έναν 12ήμερο πόλεμο με το Ισραήλ τον Ιούνιο, ο οποίος κατέστρεψε την ιρανική αντιαεροπορική άμυνα. Η βάση φιλοξενεί τον πύραυλο Khorramshahr, με εμβέλεια άνω των 2.000 χιλιομέτρων , ο οποίος εκτοξεύθηκε προς το Ισραήλ κατά τη διάρκεια του πολέμου πέρυσι.

Επίσης την Τετάρτη (4/2), ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν επανέλαβε την αντίθεση της Τουρκίας σε ξένη επέμβαση στο γειτονικό Ιράν, καλώντας σε επίλυση των ζητημάτων μέσω διαλόγου.

Η Τουρκία εργάζεται εντατικά την τελευταία εβδομάδα για να φέρει τις ΗΠΑ και το Ιράν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων και προηγουμένως αναμενόταν να φιλοξενήσει τις συνομιλίες. «Πιστεύουμε ότι οι εξωτερικές παρεμβάσεις που αφορούν τον γείτονά μας, το Ιράν, θα ενείχαν σοβαρούς κινδύνους για ολόκληρη την περιοχή», δήλωσε ο Ερντογάν κατά τη διάρκεια επίσκεψής του στο Κάιρο. «Η επίλυση των ζητημάτων με το Ιράν, συμπεριλαμβανομένου του πυρηνικού φακέλου, μέσω διπλωματικών μέσων είναι η πιο ενδεδειγμένη προσέγγιση».