«Ξυπνάει» το υπερηφαίστειο στην Ιαπωνία που είχε αφανίσει προϊστορικό πολιτισμό

Η λεκάνη ενός από τα πιο εκρηκτικά ηφαίστεια του πλανήτη γεμίζει αθόρυβα με μάγμα, σύμφωνα με πρόσφατες αποκαλύψεις επιστημόνων, όπως μεταδίδει η Daily Mail.

Το υποθαλάσσιο ηφαίστειο Κικάι, ανοικτά των ακτών της Ιαπωνίας, εξερράγη για τελευταία φορά πριν από 7.300 χρόνια, σε μια δραστηριότητα που καταγράφεται ως η μεγαλύτερη έκρηξη της σύγχρονης εποχής, μια έκρηξη που είχε ως αποτέλεσμα την ισοπέδωση του πολιτισμού πολιτισμού Τζόμον (Jomon), έναν από τους αρχαιότερους πολιτισμούς της Νεολιθικής εποχής στην Ιαπωνία.

Φόβοι για επικείμενη δραστηριότητα

Κατά το παρελθόν, εκτόξευσε τέτοια ποσότητα μάγματος που θα μπορούσε να καλύψει ολόκληρο το Σέντραλ Παρκ σε βάθος 12 χιλιομέτρων, αφήνοντας πίσω του έναν τεράστιο και ρηχό κρατήρα, γνωστό ως «καλντέρα».

Σύμφωνα με το βρετανικό μέσο, σήμερα, οι ερευνητές ανακάλυψαν ότι μια περιοχή κάτω από την καλντέρα γεμίζει σταδιακά με νέο μάγμα τα τελευταία 3.900 χρόνια. Το γεγονός αυτό πυροδοτεί ανησυχίες ότι μια νέα, γιγαντιαία έκρηξη ενδέχεται να βρίσκεται προ των πυλών.

Τα τελευταία χρόνια, παρατηρητές εντόπισαν εκπομπές ατμού από τον κρατήρα, ενώ στην περιοχή έχουν καταγραφεί περισσότεροι από δέκα μικροσεισμοί.

«Λόγω της έκτασης και της θέσης του, είναι σαφές ότι πρόκειται για την ίδια δεξαμενή μάγματος που τροφοδότησε και την προηγούμενη έκρηξη», δήλωσε ο καθηγητής γεωφυσικής Seama Nobukazu, από το Πανεπιστήμιο του Κόμπε. «Οφείλουμε να κατανοήσουμε πώς συσσωρεύονται τόσο μεγάλες ποσότητες μάγματος, ώστε να αντιληφθούμε τον μηχανισμό των γιγαντιαίων εκρήξεων σε καλντέρες».

Κατά την προηγούμενη έκρηξη του Κικάι, περίπου 160 κυβικά χιλιόμετρα πετρώματος εκτοξεύθηκαν σε μια έκταση 4.500 τετραγωνικών χιλιομέτρων. Η βίαιη έκρηξη προκάλεσε πυροκλαστικές ροές που έφτασαν σε απόσταση 150 χιλιομέτρων από το επίκεντρο. Εκτιμάται ότι αυτή η υπερ-έκρηξη εξαφάνισε τον προϊστορικό πολιτισμό Jomon στη νότια Ιαπωνία.

Αν και το ηφαίστειο δεν έχει παρουσιάσει έντονη δραστηριότητα έκτοτε, παραμένει ενεργό. Στο κέντρο της καλντέρας σχηματίζεται σταδιακά ένας θόλος λάβας εδώ και σχεδόν 4.000 χρόνια.

Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν τεχνητούς σεισμικούς παλμούς για να μετρήσουν τον τρόπο με τον οποίο τα κύματα διαπερνούν τον φλοιό της Γης. Η ανάλυση επιβεβαίωσε το μέγεθος και το σχήμα της κρυφής δεξαμενής, καθώς και το γεγονός ότι πληρούται με μάγμα. Η χημική ανάλυση έδειξε ότι το υλικό που παράγεται τώρα έχει διαφορετική σύνθεση από εκείνο της τελευταίας μεγάλης έκρηξης.

«Αυτό σημαίνει ότι το μάγμα που βρίσκεται τώρα στη δεξαμενή, κάτω από τον θόλο λάβας, είναι πιθανότατα υλικό που εισέρρευσε πρόσφατα», εξήγησε ο καθηγητής Nobukazu.

Εκτός από το Κικάι, άλλες διάσημες καλντέρες είναι το Γιέλοουστοουν στη Βόρεια Αμερική και το Τόμπα στην Ινδονησία. Αυτά τα πανίσχυρα ηφαίστεια είναι γνωστό ότι παραμένουν σε «λήθαργο» για μεγάλα διαστήματα πριν επανέλθουν σε δράση με σφοδρότητα.

«Ηφαιστειακός χειμώνας» ενδέχεται να βρίσκεται προ των πυλών

«Το μοντέλο επανέγχυσης μάγματος συμβαδίζει με την ύπαρξη μεγάλων, ρηχών δεξαμενών κάτω από άλλες γιγαντιαίες καλντέρες», ανέφερε ο Nobukazu. «Στόχος μας είναι να βελτιώσουμε τις μεθόδους παρακολούθησης των κρίσιμων δεικτών για μελλοντικές εκρήξεις».

Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Communications Earth & Environment, αποκαλύπτει ότι το τρέχον απόθεμα μάγματος βρίσκεται σε βάθος 2,5 έως 6 χιλιομέτρων. Αυτό συμπίπτει με τα εκτιμώμενα βάθη της προηγούμενης μεγάλης έκρηξης.

Σύμφωνα με τη μελέτη: «Οι διαδικασίες επανεισαγωγής λιώματος σε μια δεξαμενή σε τόσο μικρό βάθος θα μπορούσαν να αποτελέσουν το προοίμιο για την επόμενη γιγαντιαία έκρηξη».

Μια ξεχωριστή έρευνα είχε προβλέψει παλαιότερα ότι μια νέα έκρηξη θα μπορούσε να εκτοξεύσει τεράστιες ποσότητες τέφρας στην ατμόσφαιρα, προκαλώντας «ηφαιστειακό χειμώνα». Επίσης, θα μπορούσε να προκαλέσει τσουνάμι που θα έπληττε τη νότια Ιαπωνία, την Ταϊβάν και την Κίνα, πριν φτάσει στις ακτές της Αμερικής.

Ο καθηγητής Yoshiyuki Tatsumi, ειδικός στο μάγμα, δήλωσε στην εφημερίδα The Mainichi: «Αν και η πιθανότητα μιας τέτοιας έκρηξης στο ιαπωνικό αρχιπέλαγος είναι 1% για τα επόμενα 100 χρόνια, εκτιμάται ότι σε μια τέτοια περίπτωση ο αριθμός των θυμάτων θα μπορούσε να αγγίξει τα 100 εκατομμύρια».