Τραμπ-Νετανιάχου: Φουντώνουν οι φήμες για ρήξη στις σχέσεις τους - «Έχουν αλληλοκαταστραφεί»

Ο πρωθυπουργός του Ισραήλ, Μπενιαμίν Νετανιάχου, διέκοψε αυτή την εβδομάδα μια ασυνήθιστα μακρά σιωπή σχετικά με τη σύγκρουση με το Ιράν, με ένα βίντεο-σχόλιο στο οποίο επέμεινε ότι βρίσκεται σε «πλήρη συντονισμό» με τον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ, με τον οποίο μιλά «σχεδόν καθημερινά».

Η επιμονή ότι όλα βαίνουν καλώς στις σχέσεις ΗΠΑ-Ισραήλ ήρθε μετά από εβδομάδες δημοσιευμάτων στον εγχώριο Τύπο ότι το Ισραήλ δεν ενημερώνεται πλέον για τη σύγκρουση με το Ιράν και ακόμη λιγότερο για τις ειρηνευτικές συνομιλίες που φέρονται να μεσολαβεί το Πακιστάν.

Σύμφωνα με τον Guardian, τόσο μεγάλη είναι η δυσπιστία προς την αξιοπιστία του Νετανιάχου στο ευρύ κοινό και στον ανεξάρτητο Τύπο, ώστε η άμεση αντίδραση των παρατηρητών στη δήλωσή του ήταν να υποθέσουν ότι η πραγματικότητα μπορεί να είναι ακόμη χειρότερη από ό,τι είχαν φανταστεί. «Λέει τόσα πολλά για το πόσο καλή είναι η σχέση, που αυτό με κάνει να ανησυχώ για το πόση ένταση υπάρχει πραγματικά», είπε η Νταλία Σάιντλιν, Αμερικανοϊσραηλινή πολιτική σύμβουλος και δημοσκόπος. «Δεν θα εκπλαγώ, καθώς ο πόλεμος προφανώς πηγαίνει πολύ άσχημα από κάθε άποψη σε σχέση με τους αρχικούς στόχους».

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ και ο πρωθυπουργός του Ισραήλ έχουν εδώ και καιρό παρουσιαστεί ως κατοπτρικές εικόνες ο ένας του άλλου. Και οι δύο έχουν πρωτοπορήσει σε λαϊκιστικές μεθόδους για να κυριαρχήσουν στην εσωτερική πολιτική, αποδομώντας το συνταγματικό υπόβαθρο των συστημάτων που τους ανέδειξαν, χωρίς ιδιαίτερο σεβασμό σε παλιούς κανόνες ή περιορισμούς. Από τις 28 Φεβρουαρίου, όταν προκάλεσαν αναταραχή στον Κόλπο με μια καταστροφική αμερικανοϊσραηλινή επίθεση στο Ιράν, έχουν δέσει τόσο στενά τις τύχες τους, ώστε θα είναι πολύ δύσκολο για οποιονδήποτε από τους δύο να αποδεσμευτεί από την κληρονομιά της.

Πώς ο Νετανιάχου έπεισε τον Τραμπ για το Ιράν

Ο Νετανιάχου επί δεκαετίες προσπαθούσε να πείσει διαδοχικούς Αμερικανούς προέδρους να συμμετάσχουν σε πόλεμο κατά της Ισλαμικής Δημοκρατίας. Έφτασε σε πρωτοφανή επίπεδα παρέμβασης στην αμερικανική εσωτερική πολιτική για έναν ξένο ηγέτη, ειδικά όταν επιχείρησε να υπονομεύσει τη συμφωνία για τα πυρηνικά του 2015, το εμβληματικό επίτευγμα εξωτερικής πολιτικής του Μπαράκ Ομπάμα. Ο Νετανιάχου βοήθησε να πείσει τον Τραμπ να αποχωρήσει από τη συμφωνία το 2018, γεγονός που οδήγησε στην ενίσχυση του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν και στη συγκέντρωση αποθεμάτων υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου επαρκούς για δώδεκα πυρηνικές κεφαλές.

Και τον Φεβρουάριο φέτος, σύμφωνα με εκτενές ρεπορτάζ στον αμερικανικό Τύπο, ο Νετανιάχου έπαιξε καθοριστικό ρόλο στο να πείσει τον Τραμπ ότι ο πόλεμος ήταν η μόνη λύση στην απειλή και μάλιστα μια λύση εύκολη να κερδηθεί. Μέχρι τότε, ο Ισραηλινός ηγέτης πίεζε μια πόρτα που ήδη είχε ανοίξει. Τον προηγούμενο μήνα, οι αμερικανικές δυνάμεις είχαν πραγματοποιήσει μια εντυπωσιακή επιχείρηση στη Βενεζουέλα, απαγάγοντας τον πρόεδρο Νικολάς Μαδούρο σε αιφνιδιαστική επιδρομή.

«Ο Νετανιάχου, όντας ο απατεώνας που είναι, χρησιμοποίησε τη Βενεζουέλα ως παράδειγμα», είπε ο Άλον Πίνκας, πρώην Ισραηλινός διπλωμάτης. «Του είπε: “Κοίτα τι έκανες στη Βενεζουέλα. Ήταν ανώδυνο. Ήταν εύκολο. Ήταν όμορφο. Άλλαξες το καθεστώς.”» «Έπειτα άρχισε να τον βομβαρδίζει με πληροφορίες των μυστικών υπηρεσιών, δείχνοντας ότι το Ιράν έχει επεκτείνει την παραγωγή πυραύλων και διαθέτει ακόμη 450 κιλά υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου», είπε ο Πίνκας.

Η διάψευση από το Ιράν

Με τη βοήθεια του επικεφαλής της Μοσάντ, Νταβίντ Μπαρνέα, ο Νετανιάχου παρουσίασε το καθεστώς της Τεχεράνης ως υπερώριμο φρούτο έτοιμο να πέσει. «Του είπε: “Η ιρανική οικονομία είναι σε χάλια κατάσταση. Ο λαός είναι στα πρόθυρα εξέγερσης. Οι Φρουροί της Επανάστασης χάνουν τον έλεγχο. Η ζωή στο Ιράν είναι αφόρητη. Αυτή είναι η στιγμή μας.” Και ότι “μαζί μπορούμε να ρίξουμε το καθεστώς… και να κερδίσουμε τον πόλεμο σε τρεις, τέσσερις μέρες.”»

Σύμφωνα με πολλαπλές αναφορές, οι αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών και στρατιωτικοί αξιωματούχοι τόνισαν τον κίνδυνο ότι το Ιράν θα μπορούσε να επιτεθεί σε συμμάχους των ΗΠΑ στον Κόλπο και να κλείσει τα Στενά του Ορμούζ. Όμως ο Νετανιάχου - μαζί με «γεράκια» της κυβέρνησης Τραμπ όπως ο υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ - επικράτησαν, υποστηρίζοντας ότι οι Φρουροί της Επανάστασης είναι υπερτιμημένοι και δεν μπορούν να αντεπιτεθούν.

Διαψεύστηκαν σε όλα τα σημεία. Ο ιρανικός λαός δεν εξεγέρθηκε, το καθεστώς δεν έπεσε, οι Κούρδοι δεν επιτέθηκαν από τα βορειοδυτικά και οι Φρουροί της Επανάστασης κατάφεραν να προκαλέσουν σοβαρές ζημιές σε αμερικανικές βάσεις και αραβικά κράτη του Κόλπου, να κλείσουν τα Στενά του Ορμούζ και να προκαλέσουν παγκόσμια οικονομική κρίση. «Περίπου 30 ημέρες μετά την έναρξη του πολέμου, στα τέλη Μαρτίου υπήρχαν ενδείξεις ότι ο Τραμπ ήταν πολύ απογοητευμένος με τον Νετανιάχου», είπε ο Πίνκας.

Ποιο το μέλλον των αμερικανοϊσραηλινών σχέσεων;

Ο πρόεδρος σταμάτησε να αναφέρεται στο Ισραήλ και στον Νετανιάχου στις δημόσιες δηλώσεις του για τον πόλεμο. Όταν οι Αμερικανοί διαπραγματευτές άρχισαν συνομιλίες με Ιρανούς και Πακιστανούς μεσολαβητές πριν την εκεχειρία της 8ης Απριλίου, το Ισραήλ έμεινε εκτός διαδικασίας. Υπάρχουν διαφορετικές εκδοχές για το τι βρίσκεται στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, αλλά δεν γίνεται αναφορά στο πυραυλικό οπλοστάσιο του Ιράν ή στους περιφερειακούς του πληρεξούσιους, που αποτελούν προτεραιότητες του Ισραήλ.

Όταν ο Τραμπ αναφέρθηκε στον Νετανιάχου, ήταν κυρίως για να τον επιπλήξει. Για παράδειγμα, μετά τον βομβαρδισμό του κοιτάσματος φυσικού αερίου στο Νότιο Παρς από το Ισραήλ, είπε ότι είχε προειδοποιήσει τον Νετανιάχου «να μην το κάνει». «Κατά καιρούς κάνει κάτι, και αν δεν μου αρέσει… δεν το ξανακάνουμε αυτό», είπε ο πρόεδρος. Όταν συμφωνήθηκε η εκεχειρία, ο Τραμπ αρχικά υιοθέτησε την ερμηνεία του Νετανιάχου ότι ο Λίβανος εξαιρείται, αλλά όταν η κατάπαυση κινδύνευσε να καταρρεύσει, ανακάλεσε άμεσα και υποχρέωσε το Ισραήλ να συμμορφωθεί. «Το Ισραήλ δεν θα βομβαρδίζει πλέον τον Λίβανο. ΤΟΥΣ ΑΠΑΓΟΡΕΥΕΤΑΙ από τις ΗΠΑ. Φτάνει πια!!!» έγραψε σε ανάρτησή του στις 17 Απριλίου, σε μια πρωτοφανή δημόσια επίπληξη προς τον Νετανιάχου.

Από αυτό το σημείο και μετά, Ισραηλινοί αξιωματούχοι άρχισαν να διαρρέουν ότι η εκεχειρία δεν μπορεί να διαρκέσει και ότι η επιστροφή στις εχθροπραξίες είναι αναπόφευκτη. Ωστόσο, οι στρατιωτικές ενέργειες που είχαν προαναγγελθεί δεν πραγματοποιήθηκαν. Ο Ντάνιελ Σαπίρο, πρώην πρέσβης των ΗΠΑ στο Ισραήλ, είπε ότι ο Τραμπ θέλει να αφήσει πίσω του τον πόλεμο πριν από την επίσκεψή του στην Κίνα στις 14 Μαΐου και τη συνάντηση με τον Σι Τζινπίνγκ.

Ο Νετανιάχου, από προηγούμενες εμπειρίες, γνωρίζει ότι ακόμη κι αν αναγκαστεί να δεχτεί προσωρινή συμφωνία που δεν τον ευνοεί, ο Τραμπ τελικά θα στραφεί αλλού. «Αυτό επηρεάζει πολιτικά και τους δύο», είπε ο Πίνκας. «Με άλλα λόγια, έχουν καταστρέψει ο ένας τον άλλον αρκετά σοβαρά».