Οι έξι μήνες που μπορεί να κρίνουν την παγκόσμια ισορροπία

Αμερικανικές και κινεζικές σημαίες κυμάτιζαν ενώ ο Αμερικανός Πρόεδρος κατέβαινε από το Air Force One για να πατήσει το κόκκινο χαλί και να δεχτεί τη θερμή υποδοχή του Αντιπροέδρου της Κίνας Χαν Ζενγκ. Η εικόνα μίλησε και μετά έρχεται και η πραγματικότητα, η οποία μιλάει για ένα δίδυμο υπερδυνάμεων που ηγούνται του κόσμου.

Οι ΗΠΑ έχουν έναν ηγέτη που αντιμετωπίζει τους συμμάχους από επιφυλακτικά έως επιθετικά και διαλύει τους θεσμούς που στήριζαν την παγκόσμια σταθερότητα για δεκαετίες. Η Κίνα έχει ένα αυταρχικό καθεστώς που εκφοβίζει τους γείτονές της και σιωπηλά υποδαυλίζει ξένες συγκρούσεις, τις οποίες θα μπορούσε να οδηγήσει στην αποκλιμάκωση.

Το χειρότερο είναι ότι οι δύο χώρες αντιμετωπίζουν τις αμοιβαίες εμπλοκές τους στην τεχνολογία και το εμπόριο ως κινδύνους για την ασφάλεια.

Με αυτούς τους όρους τίθεται και το διακύβευμα της συνάντησης του Τραμπ με το Σι Τζινπίνγκ, της πρώτης από τις τέσσερις προγραμματισμένες συναντήσεις πριν από το τέλος του 2026.

Οι επόμενοι έξι μήνες θα μπορούσαν να διαμορφώσουν την πολύπλοκη και σημαντική αυτή σχέση για τα επόμενα χρόνια, με συνέπειες από την τεχνητή νοημοσύνη (AI) έως τις αλυσίδες εφοδιασμού και από την Ταϊβάν έως το Ιράν.

Βαθιές εντάσεις και «κλειδί» η... προσωπική χημεία

Οι εντάσεις μεταξύ των δύο κυβερνήσεων είναι τόσο βαθιές που θα ήταν αφελές να περιμένουμε μια σημαντική πρόοδο.

Και επειδή πολλά σε αυτό το επίπεδο κρίνονται από την προσωπική χημεία των ηγετών, εδώ είναι άγνωστο το τι μπορεί να συμβεί. Ο Τραμπ αποκαλεί τον Σι μία αγαπητό φίλο και μία εχθρό. Οι απόψεις του Σι είναι πιο σταθερές: είναι πεπεισμένος ότι η Αμερική παρακμάζει και ότι ο κόσμος πρέπει να υποχωρήσει μπροστά σε μια ανερχόμενη Κίνα.

Οι συνομιλίες στο Πεκίνο θα επικεντρωθούν στο εμπόριο. Για σχεδόν μια δεκαετία, οι χώρες βρίσκονται σε έναν εμπορικό πόλεμο που διαρκώς σταματά. Στις αρχές του 2025, μια πλήρης ρήξη φαινόταν αναπόφευκτη, καθώς αύξησαν τους δασμούς η μία στην άλλη σε περισσότερο από 100%.

Έκτοτε, έχουν μειώσει τους δασμούς σε μία εύθραυστη εκεχειρία ανάγκης και για τις δύο πλευρές.

Η Κίνα μπορεί να στραγγαλίσει την παγκόσμια βιομηχανία πνίγοντας τις σπάνιες γαίες. Η Αμερική μπορεί να επιβάλει καταστροφικές κυρώσεις σε αγαθά υψηλής τεχνολογίας και χρηματοοικονομικές ροές.

Καθώς η Αμερική αγωνίζεται να σπάσει τον έλεγχο της Κίνας στις σπάνιες γαίες, η Κίνα υποστηρίζει την παραγωγή ημιαγωγών και προσπαθεί να απελευθερωθεί από το δολάριο. Προς το παρόν, ένα καλό αποτέλεσμα από τη σύνοδο κορυφής θα ήταν οι δύο να υποσχεθούν ότι θα παραμείνουν προβλέψιμοι.

Ένας προφανής κίνδυνος είναι ο λανθασμένος υπολογισμός. Αμερικανοί αξιωματούχοι εμπορίου διερευνούν την πλεονάζουσα βιομηχανική παραγωγική ικανότητα και την καταναγκαστική εργασία στην Κίνα, κάτι που μπορεί να αποτελέσει δικαιολογία για την επιβολή υψηλότερων δασμών μέσα σε λίγους μήνες.

Στις 2 Μαΐου, η Κίνα εφάρμοσε ένα «μέτρο αποκλεισμού» που απειλεί με οικονομικές κυρώσεις τις εταιρείες που συμμορφώνονται με ορισμένες αμερικανικές κυρώσεις. Η Κίνα έχει επίσης απειλήσει να επιτεθεί σε εταιρείες που μεταφέρουν τις αλυσίδες εφοδιασμού σε άλλες χώρες, ακριβώς αυτό που προτρέπει η Αμερική.

Το Πεκίνο πάντως, λένε οι αναλυτές, βλέπει μια ευκαιρία στην απρόβλεπτη φύση του Αμερικανού προέδρου.Την Ταϊβάν.

Η συναλλακτική προσέγγιση του Τραμπ, λένε Κινέζοι αξιωματούχοι, ανοίγει ένα «παράθυρο» για ένα σημαντικό… παζάρι. Όσα περισσότερα δίνει ο Τραμπ στο θέμα της Ταϊβάν, τόσο περισσότερο θα κάνει υποχωρήσεις η Κίνα στο εμπόριο.

Ο στόχος του Πεκίνου

Στόχος του Πεκίνου είναι μία συμφωνία να μειώσει ο Αμερικανός πρόεδρος τις πωλήσεις όπλων στο νησί ή να πει ότι είναι κατά της ανεξαρτησίας της Ταϊβάν.

Επιπλέον, επί τάπητος θα τεθεί και το Ιράν. Από την επίθεση της Αμερικής στο Ιράν, η Κίνα έχει αρκεστεί να την αφήνει να θερίζει ό,τι έσπειρε.

Η Κίνα έχει αρχίσει τώρα να ασχολείται με τη διπλωματία, συναντώντας τον υπουργό Εξωτερικών του Ιράν αυτή την εβδομάδα. Θα πρέπει να πιέσει το ιρανικό καθεστώς να διαπραγματευτεί ή να το δελεάσει να εγκαταλείψει το πυρηνικό του πρόγραμμα προσφέροντας εγγυήσεις ασφαλείας, αλλά η απροθυμία της σταθερά να εμπλέκεται σε ξένες κρίσεις της την κρατάει πίσω.

Και όποιο ηθικό πλεονέκτημα πιστεύει η Κίνα ότι έχει απέναντι στο Ιράν υπονομεύεται από τον ρόλο της που επιτρέπει στον Βλαντιμίρ Πούτιν να πολεμήσει στην Ουκρανία, αγοράζοντας ρωσικό φυσικό αέριο και πουλώντας τεχνολογία διπλής χρήσης.

Οι ηγέτες των υπερδυνάμεων δεν χρειάζεται να είναι φίλοι για να μιλήσουν για όλα αυτά.

Και στο τέλος... αναγκαστικά χαμόγελα

Στο αποκορύφωμα του ψυχρού πολέμου, η Αμερική και η Σοβιετική Ένωση κατέληξαν σε συμφωνίες για πυρηνικά όπλα, την επιστήμη στο διάστημα, τα σύνορα στην Ευρώπη και την έρευνα για τον καρκίνο.

Οι εμπορικοί δεσμοί της Αμερικής με την Κίνα είναι πολύ στενότεροι από ό,τι ήταν ποτέ οι δεσμοί της με τους Σοβιετικούς.

Δυστυχώς, και οι δύο ηγέτες πιστεύουν ότι η συνεργασία είναι μια παγίδα στην οποία η άλλη πλευρά θα μπορούσε να επιβάλει κανόνες. Αυτή η λογική καθιστά την κυριαρχία προτεραιότητα και όχι την παγκόσμια ισορροπία με δημόσιο όφελος.

Έτσι, η σύνοδος κορυφής πιθανότατα δεν θα αποφέρει πολλά εκτός από αναγκαστικά χαμόγελα.

Μια τέτοια έλλειψη φιλοδοξίας είναι ανησυχητική.

Σύμβουλοι και από τις δύο πλευρές υποστηρίζουν ότι τουλάχιστον συνομιλούν, ωστόσο για να διατηρήσουν τη συνεργασία πέρα από την κυβέρνηση Τραμπ, χρειάζονται αποτελέσματα. Αντ' αυτού, το μόνο πράγμα που κρατά την Αμερική και την Κίνα στο τραπέζι είναι ο φόβος της οικονομικής ζημιάς που μπορεί να προκαλέσει η καθεμία στην άλλη.