Στη σκιά του Ελ Νίνιο: Τα 4 πράγματα που μας έμαθαν παλαιότερες επελάσεις του φαινομένου

Το επερχόμενο «σούπερ» Ελ Νίνιο αναμένεται να επηρεάσει τις ζωές εκατοντάδων εκατομμυρίων ανθρώπων παγκοσμίως ενόσω ενισχύεται μέσα στη χρονιά και προς τη χειμερινή περίοδο. Μπορεί επίσης να μεταβάλει οικοσυστήματα για δεκαετίες, αν κρίνει κανείς από τις συνέπειες προηγούμενων έντονων φαινομένων Ελ Νίνιο.

Το τελευταίο Σούπερ Ελ Νίνιο άλλαξε τα καιρικά μοτίβα και τις οικονομίες σε όλο τον κόσμο, αφήνοντας διαταραχές που παρέμειναν πολύ μετά την ψύξη του Ειρηνικού Ωκεανού. Τώρα, καθώς ένα ακόμη ισχυρό Ελ Νίνιο αναπτύσσεται, αναζητούμε ενδείξεις για το τι μπορεί να αντιμετωπίσουν εκατοντάδες εκατομμύρια άνθρωποι, αλλά και τα πιο ευάλωτα οικοσυστήματα του πλανήτη.

Όπως αναφέρει και το CNN, το Ελ Νίνιο είναι ένας φυσικός μετεωρολογικός κύκλος στον Ειρηνικό Ωκεανό που χαρακτηρίζεται από ασυνήθιστα θερμά νερά κοντά στον ισημερινό, γεγονός που αλλάζει την κυκλοφορία του αέρα στην ατμόσφαιρα. Όμως οι επιπτώσεις του δεν περιορίζονται εκεί, εξαπλώνονται και επηρεάζουν καιρικά και κλιματικά μοτίβα σε όλο τον κόσμο.

Τα προηγούμενα Σούπερ Ελ Νίνιο αποτελούν ατελή οδηγό για το επερχόμενο, καθώς κανένα Ελ Νίνιο δεν έχει ακριβώς τις ίδιες επιπτώσεις. Ωστόσο, από πολλές απόψεις, σήμερα είμαστε ταυτόχρονα περισσότερο και λιγότερο ανθεκτικοί στις συνέπειες αυτού του φαινομένου σε σχέση με τα επεισόδια του 1982-83, 1997-98 και 2015-16. Το πιο αξιοσημείωτο είναι ότι ορισμένα υπολογιστικά μοντέλα δείχνουν πως το επερχόμενο Ελ Νίνιο μπορεί να ξεπεράσει σε ένταση όλα τα προηγούμενα και να γίνει το ισχυρότερο τουλάχιστον από το 1950. Δεν είναι το πιο πιθανό σενάριο, αλλά αποτελεί τη μεγαλύτερη αβεβαιότητα σχετικά με τις επιπτώσεις του: δεν θα γνωρίζουμε τη μέγιστη ισχύ του μέχρι να συμβεί.

Η σύγχρονη ανθεκτικότητα οφείλεται στο ότι μπορούμε να προβλέψουμε το Ελ Νίνιο πολύ πριν εμφανιστούν οι χειρότερες επιπτώσεις του. Ωστόσο, υπάρχουν ανησυχίες ότι χώρες και ανθρωπιστικές οργανώσεις ίσως δυσκολευτούν περισσότερο να ανταποκριθούν σε ακραία καιρικά φαινόμενα που συνδέονται με το Ελ Νίνιο, εξαιτίας περικοπών στους προϋπολογισμούς βοήθειας και άλλων πολιτικών εξελίξεων. Αυτές έχουν επηρεάσει ιδιαίτερα μερικές από τις πιο ευάλωτες χώρες του κόσμου.

Οι συνέπειες ενός ισχυρού Ελ Νίνιο μπορεί να περιλαμβάνουν πλημμύρες σε ορισμένες περιοχές, ενώ άλλες να πλήττονται από ξηρασία, καύσωνες και πυρκαγιές. Οι απώλειες καλλιεργειών είναι συχνές σε κάποιες χώρες, όπως και ο αποχρωματισμός και η θνησιμότητα των κοραλλιών λόγω των ασυνήθιστα υψηλών θερμοκρασιών των ωκεανών. Επειδή το Ελ Νίνιο συνοδεύεται από μεγάλη έκταση ασυνήθιστα θερμών θαλάσσιων υδάτων - με μεγάλο μέρος αυτής της θερμότητας να μεταφέρεται στην ατμόσφαιρα - το παγκόσμιο κλίμα είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα καταγράψει μια χρονιά-ρεκόρ θερμοκρασιών κατά τη διάρκεια ενός έντονου επεισοδίου, σύμφωνα με τους επιστήμονες του κλίματος.

Συμπέρασμα 1: Θα κοστίσει ακριβά

Μελέτες προηγούμενων επεισοδίων Ελ Νίνιο, ιδιαίτερα του «Ελ Νίνιο του Αιώνα» το 1997-98, έδειξαν ότι οι οικονομικές ζημιές μπορούν να φτάσουν τρισεκατομμύρια δολάρια παγκοσμίως, αν και ορισμένες χώρες ενδέχεται να ωφεληθούν οικονομικά από τους ηπιότερους χειμώνες ή άλλες αλλαγές στα καιρικά μοτίβα.

Μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Science το 2023 διαπίστωσε ότι το Ελ Νίνιο μπορεί να μειώσει την οικονομική ανάπτυξη μιας χώρας για αρκετά χρόνια μετά την υποχώρηση των θερμών υδάτων. Οι ερευνητές απέδωσαν 4,1 τρισεκατομμύρια δολάρια παγκόσμιων απωλειών εισοδήματος στο Ελ Νίνιο του 1982-83 και 5,7 τρισεκατομμύρια δολάρια στο φαινόμενο του 1997-98, το οποίο λόγω της έντασής του μπορεί να αποτελέσει χρήσιμο ανάλογο για το επερχόμενο φαινόμενο. Οι απώλειες αυτές εκτυλίχθηκαν σε πολλές χώρες μέσα σε μια πενταετία τόσο κατά τη διάρκεια, όσο και μετά το Ελ Νίνιο.

Συμπέρασμα 2: Το Ελ Νίνιο δεν είναι ο μόνος παράγοντας

Κατά τη διάρκεια του Ελ Νίνιο - και ειδικά ενός Σούπερ Ελ Νίνιο - υπάρχει ο πειρασμός να αποδοθεί κάθε ακραίο καιρικό φαινόμενο σε αυτό. Ωστόσο, το Ελ Νίνιο δεν δημιουργεί μεμονωμένα καιρικά συστήματα, απλώς αυξάνει ή μειώνει τις πιθανότητες εμφάνισης συγκεκριμένων συνθηκών σε ορισμένες εποχές του χρόνου. Με απλά λόγια, δεν υπάρχει κάποιο απειλητικό «σύννεφο Ελ Νίνιο» που θα εμφανιστεί πάνω από το σπίτι μας και πολλά τυχαία καιρικά φαινόμενα θα συνεχίσουν να συμβαίνουν χωρίς ουσιαστική σχέση με αυτό.

Στις ΗΠΑ, για παράδειγμα, η επίδραση του Ελ Νίνιο κορυφώνεται συνήθως τον χειμώνα, ενώ οι συσχετίσεις με τα καιρικά μοτίβα άλλες εποχές του χρόνου είναι ασθενέστερες. Τον χειμώνα, το Ελ Νίνιο αυξάνει τις πιθανότητες επαναλαμβανόμενων φαινομένων «ατμοσφαιρικών ποταμών» στην Καλιφόρνια και υγρότερων από το συνηθισμένο συνθηκών στις νότιες πολιτείες των ΗΠΑ. Αντίθετα, στα βόρεια τμήματα της χώρας επικρατούν συνήθως ηπιότεροι χειμώνες.

Συμπέρασμα 3: Οι καλύτερες προβλέψεις διευκολύνουν την προετοιμασία

Η ανάπτυξη ακριβών προβλέψεων για το Ελ Νίνιο από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 βοηθά την κοινωνία να προετοιμάζεται καλύτερα για τις επιπτώσεις κάθε επεισοδίου. Η έγκαιρη γνώση επιτρέπει ακριβέστερες εποχικές προβλέψεις για θερμοκρασίες, βροχοπτώσεις και εποχές τυφώνων σε όλο τον κόσμο. Για παράδειγμα, είναι γνωστό ότι το Ελ Νίνιο συνδέεται συνήθως με λιγότερους τυφώνες στον Ατλαντικό Ωκεανό και αυξημένη δραστηριότητα τυφώνων στον ανατολικό και κεντρικό Ειρηνικό. Μπορεί επίσης να ενισχύσει την ένταση των τυφώνων στον δυτικό Ειρηνικό.

Καθώς οι προβλέψεις έχουν γίνει πιο ακριβείς, ανθρωπιστικές οργανώσεις, κυβερνήσεις, επιχειρήσεις και αγρότες έχουν γίνει πιο ικανοί στην προετοιμασία, αν και οι πιο ευάλωτες κοινότητες ενδέχεται να μην έχουν πρόσβαση σε όλες τις απαραίτητες πληροφορίες, δήλωσε ο ερευνητής Άντριου Κρουτσκιέβιτς από τη Σχολή Κλίματος του Πανεπιστημίου Κολούμπια. Ήδη, είπε, οργανώσεις όπως ο Ερυθρός Σταυρός και η Ερυθρά Ημισέληνος προετοιμάζουν αποθέματα τροφίμων για περιοχές που κινδυνεύουν περισσότερο από ξηρασίες λόγω Ελ Νίνιο, ενώ προμήθειες στέλνονται και σε περιοχές όπως η νοτιοανατολική Αφρική, που μπορεί να είναι επιρρεπείς σε σοβαρές πλημμύρες σε χρονιές Ελ Νίνιο.

Συμπέρασμα 4: Να είστε έτοιμοι για εκπλήξεις

Από ορισμένες απόψεις, η κλιματική αλλαγή καθιστά αυτό το Ελ Νίνιο έναν «άγνωστο παράγοντα», καθώς θα συμβεί σε έναν πολύ θερμότερο κόσμο σε σύγκριση με το 2015-16, το 1997-98 και ιδιαίτερα το 1982-83. Μελέτη που δημοσιεύθηκε τον Ιανουάριο διαπίστωσε ότι οι τυπικές επιπτώσεις του Ελ Νίνιο το 2023-24 «αντισταθμίστηκαν» από την αφθονία θερμών υδάτων σε άλλες περιοχές των παγκόσμιων ωκεανών.

Σήμερα, σχεδόν ολόκληρος ο τροπικός και βόρειος Ειρηνικός Ωκεανός είναι θερμότερος από το φυσιολογικό. Αυτό θα μπορούσε να αλλάξει ορισμένες επιπτώσεις του Ελ Νίνιο επηρεάζοντας τα καιρικά μοτίβα. «Η κλιματική αλλαγή έχει κάνει τα Ελ Νίνιο του παρελθόντος λιγότερο χρήσιμα ως οδηγό για τα σημερινά γεγονότα», δήλωσε ο Νέιθαν Λένσεν, επιστήμονας στο Εθνικό Κέντρο Ατμοσφαιρικής Έρευνας των ΗΠΑ και στη Σχολή Ορυχείων του Κολοράντο.

Ο Κρουτσκιέβιτς εργάζεται ώστε οι χρήσιμες πληροφορίες για το Ελ Νίνιο να φτάνουν σε όσους μπορούν να ωφεληθούν περισσότερο, συμπεριλαμβανομένων κυβερνητικών αξιωματούχων και αγροτών στον αναπτυσσόμενο κόσμο. Πολλές φορές, είπε, οι άνθρωποι θυμούνται το προηγούμενο Ελ Νίνιο και θεωρούν ότι το επόμενο θα είναι ίδιο, κάτι που απέχει πολύ από το βέβαιο. «Οι επιπτώσεις μπορεί να εξελιχθούν με διαφορετικούς τρόπους και θα εξελιχθούν διαφορετικά», είπε.

Οι δραστικές περικοπές στην αμερικανική εξωτερική βοήθεια και η αποδυνάμωση της USAID υπό την κυβέρνηση Τραμπ ενδέχεται να δυσκολέψουν την πρόσβαση και διανομή τροφίμων και φαρμάκων μετά από πλημμύρες, ξηρασίες ή άλλες καταστροφές που σχετίζονται με το Ελ Νίνιο, προειδοποίησε ο Λένσεν. «Τα επεισόδια Ελ Νίνιο έχουν ιστορικά προκαλέσει ξηρασίες και λιμούς σε ολόκληρο τον παγκόσμιο νότο και η USAID υπήρξε ιστορικά καθοριστική στην υποστήριξη αυτών των πληθυσμών πριν, κατά τη διάρκεια και μετά από λιμούς που προκαλούνται από το κλίμα», δήλωσε ο Λένσεν.