Ανάλυση CNN: Οι φονικές επιθέσεις της Ουκρανίας κάνουν τους Ρώσους να βιώνουν πλέον τον πόλεμο από κοντά

Όταν η Έλενα Βλαντιμίροβνα ξύπνησε γύρω στις 04:00 τα ξημερώματα (τοπική ώρα) από τον δυνατό βόμβο πάνω από το διαμέρισμά της στην περιφέρεια της Μόσχας, κοίταξε έξω από το παράθυρο και είδε πολλαπλά drones να πετούν από πάνω.

Ο θόρυβος σύντομα εξασθένησε και σκέφτηκε ότι ο κίνδυνος είχε περάσει. Όμως, τότε ακούστηκε μια δυνατή έκρηξη από πολύ κοντά. «Κάτω από εμάς, κάτω από το μπαλκόνι, υπάρχει ένα στέγαστρο σαν προεξοχή. Το drone έπεσε πάνω σε αυτό το στέγαστρο και μετά πήρε φωτιά, άρχισε να βγαίνει μαύρος καπνός», θυμήθηκε. Ένα δωμάτιο στο διαμέρισμά της, στον πέμπτο όροφο, τυλίχθηκε στις φλόγες.

Η 56χρονη μητέρα δύο παιδιών, η οποία προτίμησε να μη δώσει το πλήρες όνομά της στο CNN, είπε ότι η ίδια και ένας από τους γιους της έτρεξαν προς τη φωτιά με κουβάδες και λεκάνες γεμάτες νερό. Όταν όμως άκουσαν μια έκρηξη, συνειδητοποίησαν ότι έπρεπε να πάρουν τον σκύλο και να φύγουν. Η πολυκατοικία της στο Ζελενογκράντ ήταν μόνο μία από τις πολλές που χτυπήθηκαν σε ένα μαζικό κύμα ουκρανικών επιθέσεων με drones στις 17 Μαΐου.

Η σύγκρουση φτάνει στην «καρδιά» της Ρωσίας

Οι κάτοικοι των μεγαλύτερων πόλεων της Ρωσίας έχουν σε μεγάλο βαθμό προστατευθεί από τις καθημερινές πραγματικότητες του πολέμου της Ρωσίας με την Ουκρανία, ο οποίος διανύει πλέον το πέμπτο έτος του. Όμως, καθώς η Ουκρανία εξαπολύει ολοένα και περισσότερα πλήγματα μεγάλου βεληνεκούς μέσα στη ρωσική επικράτεια, η κατάσταση αυτή αλλάζει.

Πέρα από την άμεση απειλή που θέτουν τα drones, οι Ρώσοι αντιμετωπίζουν αυξανόμενες ελλείψεις καυσίμων, καθώς τα ουκρανικά πλήγματα σε διυλιστήρια πετρελαίου περιορίζουν την προσφορά. Οι οδηγοί στην υπό ρωσικό έλεγχο Κριμαία βρέθηκαν αντιμέτωποι με δελτίο βενζίνης αυτή την εβδομάδα, αφού οι ουκρανικές επιθέσεις περιόρισαν τις παραδόσεις καυσίμων. Ταυτόχρονα, η συρρικνούμενη οικονομία, οι νέοι περιορισμοί στην πρόσβαση στο διαδίκτυο, οι αποκλεισμοί δημοφιλών εφαρμογών ανταλλαγής μηνυμάτων και οι ανησυχίες για κρατική παρακολούθηση ενισχύουν ένα γενικότερο αίσθημα ανησυχίας, το οποίο αρχίζει ήδη να αποτυπώνεται και στα δημοσκοπικά δεδομένα.

Ουκρανικά drones έπεσαν σαν βροχή πάνω από τη δεύτερη μεγαλύτερη πόλη της Ρωσίας, την ιδιαίτερη πατρίδα του προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν, την Αγία Πετρούπολη, λίγες ώρες πριν από την έναρξη του κορυφαίου επιχειρηματικού και οικονομικού φόρουμ του Κρεμλίνου (SPIEF) την Τετάρτη (3/6). Μαύρα σύννεφα καπνού σκέπασαν τον ουρανό καθώς χιλιάδες συμμετέχοντες έφταναν στην πόλη. Υπογραμμίζοντας την ικανότητα της Ουκρανίας να πλήττει βαθιά μέσα στη Ρωσία και να διαταράσσει την καθημερινή ζωή των Ρώσων, οι κάτοικοι της Αγίας Πετρούπολης ενημερώθηκαν στη συνέχεια να παραμείνουν στα σπίτια τους το Σάββατο (6/6), την τελευταία ημέρα του SPIEF, μετά από μια δεύτερη ουκρανική επίθεση με drones μέσα και γύρω από την πόλη.

«Ελπίζω να μην έρθουν άλλα»

Μια κάτοικος της Κρονστάνδης, μιας πόλης-λιμάνι κοντά στην Αγία Πετρούπολη, δήλωσε στο CNN ότι οι τοίχοι του σπιτιού της έτρεμαν και δονούνταν από τις 03:00 τα ξημερώματα (τοπική ώρα) το Σάββατο. Άκουγε τα drones να πετούν τριγύρω. «Ήταν αδύνατο να κοιμηθείς. Το βουητό ήταν τόσο δυνατό που φοβήθηκα πως η πολυκατοικία μας θα μπορούσε να χτυπηθεί με κάποιον τρόπο», είπε, παρότι γνώριζε ότι οι Ουκρανοί πιθανότατα στόχευαν στρατιωτικές εγκαταστάσεις στην περιοχή. Άκουγε, όπως είπε, τα ρωσικά αντιαεροπορικά συστήματα να προσπαθούν να καταρρίψουν τα drones. Η Κρονστάνδη βρίσκεται στο νησί Κότλιν, περίπου 30 χιλιόμετρα δυτικά της Αγίας Πετρούπολης, και ιδρύθηκε ως ναυτικό αμυντικό φυλάκιο της πρώην ρωσικής πρωτεύουσας στις αρχές του 18ου αιώνα.

Στις 17 Μαΐου, τουλάχιστον τρεις άνθρωποι σκοτώθηκαν στην περιφέρεια της Μόσχας, αφού η Ουκρανία στόχευσε τη Ρωσία με περισσότερα από 500 drones, σύμφωνα με τις ρωσικές αρχές. Εκείνο που έπληξε την πολυκατοικία της Έλενας προκάλεσε ζημιές σε πολλούς ορόφους, αλλά δεν υπήρξαν σοβαρά θύματα. Ο Ουκρανός πρόεδρος, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, χαρακτήρισε το κύμα των επιθέσεων «απολύτως δικαιολογημένο». «Αυτή τη φορά, τα πλήγματα μεγάλου βεληνεκούς της Ουκρανίας έφτασαν στην περιφέρεια της Μόσχας και στέλνουμε ένα σαφές μήνυμα στους Ρώσους: η κυβέρνησή τους πρέπει να τερματίσει αυτόν τον πόλεμο», είπε.

Η Έλενα δήλωσε ευγνώμων που επέζησε. Ωστόσο, αρκετές ημέρες αργότερα, υπήρχε ακόμη ένα τεράστιο κενό εκεί όπου βρισκόταν ένα τζάμι παραθύρου, ενώ οι ξαναχτισμένοι τοίχοι παρέμεναν γυμνοί και ημιτελείς, μια υπενθύμιση μιας σύγκρουσης που για ορισμένους Ρώσους φαίνεται πλέον να πλησιάζει ολοένα και περισσότερο. «Ελπίζω να μην έρθουν άλλα. Είμαστε ακόμη ζωντανοί. Αυτό είναι το πιο σημαντικό», είπε η Έλενα. Έπειτα, σχεδόν ψιθυριστά, είπε ότι ήλπιζε ο πόλεμος να τελειώσει σύντομα.

«Δεν υπάρχει πόλεμος για εσάς, αγαπητοί Μοσχοβίτες»

Όπως συμβαίνει με πολλούς Ρώσους που ζουν κοντά στην πρωτεύουσα, τα χρόνια του πολέμου και των κυρώσεων έχουν διαμορφώσει το υπόβαθρο της καθημερινής ζωής της Έλενας χωρίς να την ανατρέψουν πλήρως, αφήνοντας τη βία να μοιάζει μακρινή με έναν τρόπο αδιανόητο για τους Ουκρανούς που έχουν βιώσει άμεσα τη ρωσική στρατιωτική εκστρατεία.

Η κοινωνική ανθρωπολόγος Αλεξάνδρα Αρχίποβα, η οποία ερευνά τη ρωσική κοινή γνώμη και τις κοινωνικές τάσεις, δήλωσε στο CNN ότι μετά την πλήρους κλίμακας εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022 διαμορφώθηκε ένα άτυπο κοινωνικό συμβόλαιο μεταξύ του Κρεμλίνου και των κατοίκων των μεγάλων ρωσικών πόλεων. Οι Αρχές φαίνονταν να στέλνουν το μήνυμα ότι «δεν υπάρχει πόλεμος για εσάς, αγαπητοί Μοσχοβίτες», είπε. «Ο δήμαρχος της Μόσχας κατέβαλε μεγάλη προσπάθεια ώστε να φαίνεται πως δεν υπάρχει πόλεμος. Ήταν μια δέσμευση προς τους κατοίκους της Μόσχας: “ζήστε τη ζωή σας, δεν υπάρχει πόλεμος για εσάς”», ανέφερε.

Η Αρχίποβα, η οποία ζει αυτοεξόριστη και χαρακτηρίστηκε «ξένος πράκτορας» το 2023, πιστεύει ότι το επίσημο αφήγημα αρχίζει πλέον να δείχνει σημάδια κόπωσης, μετά την κρατική καταστολή της πρόσβασης στο διαδίκτυο και τον αποκλεισμό δημοφιλών εφαρμογών ανταλλαγής μηνυμάτων, συμπεριλαμβανομένων των WhatsApp και Telegram. «Πέρα από αυτό, υπάρχουν πλέον και πρόσθετοι φόροι», είπε.

Η Αρχίποβα ανέφερε ότι οι Ρώσοι αναζητούν τρόπους να παρακάμψουν τα νέα μέτρα, τα οποία περιλαμβάνουν και τη σταδιακή εισαγωγή της κρατικά υποστηριζόμενης εφαρμογής ανταλλαγής μηνυμάτων Max ως υποχρεωτικού εργαλείου σε θέσεις του δημόσιου τομέα. Ορισμένοι κατεβάζουν εφαρμογές που κάνουν την οθόνη τους να φαίνεται πως έχει εγκατεστημένο το Max, είπε, ενώ άλλοι αγοράζουν burner κινητά τηλέφωνα - ευρέως γνωστά ως «MAXophones» - ώστε να διατηρούν χωριστές τις ιδιωτικές τους επικοινωνίες, εν μέσω φόβων για κυβερνητική παρακολούθηση.

«Οι Σλάβοι σκοτώνουν Σλάβους»

Ο γείτονας της Έλενας, ο Μαξίμ - ο οποίος επίσης αρνήθηκε να δώσει το επώνυμό του - είναι ένας από εκείνους που διαθέτουν δεύτερο κινητό τηλέφωνο. «Κοιτάξτε, έχω πλέον ακόμη και δύο τηλέφωνα, ένα για το MAX και ένα δικό μου. Καταλαβαίνετε τι εννοώ», είπε ο Μαξίμ. Βρισκόταν στην ντάτσα του, ένα εξοχικό στην ύπαιθρο όπου περνά τα Σαββατοκύριακα, όταν το drone χτύπησε την πολυκατοικία στις 17 Μαΐου. Όταν επέστρεψε στο Ζελενογκράντ, ανακάλυψε ότι οι Αρχές είχαν σπάσει την πόρτα του για να εκτιμήσουν τις ζημιές. «Ποιος τους είπε ότι μπορούν να το κάνουν αυτό;» είπε, δείχνοντας την εξώπορτά του.

Ο Μαξίμ εξέφρασε απογοήτευση επειδή οι επισκευές δεν προχωρούσαν αρκετά γρήγορα και δυσαρέσκεια για την παραβίαση της ιδιωτικότητάς του, καθώς εργάτες έμπαιναν και έβγαιναν συνεχώς από το διαμέρισμα. Όμως ο θυμός του φαινόταν να εκτείνεται πέρα από την αναστάτωση που προκάλεσαν οι επισκευές. «Είμαι κατά το ήμισυ Λιθουανός», είπε. «Ολόκληρη η οικογένειά μου στη Λιθουανία είναι απλώς σοκαρισμένη από το γεγονός ότι Ουκρανοί και Ρώσοι πεθαίνουν. Αυτό είναι που έχει μεγαλύτερη σημασία. Οι Σλάβοι σκοτώνουν Σλάβους», είπε. «Είμαι υπέρ του να τελειώσει όλο αυτό. Γρήγορα, στο διάβολο!» πρόσθεσε.

«Τρομάζω με τα πάντα πλέον»

Παρότι η αποτύπωση της κοινής γνώμης μέσω δημοσκοπήσεων είναι δύσκολη στη Ρωσία λόγω νόμων που ποινικοποιούν τη «δυσφήμιση» των ενόπλων δυνάμεων, το Levada Center, ένα ανεξάρτητο κέντρο δημοσκοπήσεων, διαπίστωσε σε έρευνα του Απριλίου ότι το 62% των ερωτηθέντων τάχθηκε υπέρ της μετάβασης σε ειρηνευτικές συνομιλίες, ενώ μόνο το 27% δήλωσε ότι οι στρατιωτικές επιχειρήσεις πρέπει να συνεχιστούν. Αν και η δημοσκόπηση πραγματοποιήθηκε πριν από τα πιο πρόσφατα πλήγματα, φαίνεται να αντανακλά μια αυξανόμενη αίσθηση κόπωσης και εξάντλησης στην πρωτεύουσα, όπου ο πόλεμος αρχίζει σιγά-σιγά να φτάνει στο κατώφλι των κατοίκων.

Μόλις 30 μέτρα από την Πλατεία Νίκης στην πόλη Χίμκι, περίπου 17 χιλιόμετρα βορειοδυτικά του κέντρου της Μόσχας, ένα drone έπληξε μια ακόμη πολυκατοικία κατά τη διάρκεια της μαζικής επίθεσης του περασμένου μήνα. Μια μαυρισμένη τρύπα σημαδεύει πλέον τους δύο τελευταίους ορόφους ενός ουρανοξύστη που δεσπόζει πάνω από την πλατεία, η οποία φιλοξενεί ένα μνημείο που απεικονίζει έναν βετεράνο του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου και έναν συμμετέχοντα σε αυτό που η Ρωσία αποκαλεί «ειδική στρατιωτική επιχείρηση» να στέκονται δίπλα-δίπλα. Ο Βλαντίμιρ Πούτιν έχει επανειλημμένα συνδέσει άμεσα τη ρωσική εισβολή πλήρους κλίμακας στην Ουκρανία με τη νίκη της Σοβιετικής Ένωσης επί της ναζιστικής Γερμανίας στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Η επιγραφή στο μνημείο παραπέμπει σε αυτή τη σύνδεση, γράφοντας: «Διατηρώντας το παρελθόν, υπερασπιζόμαστε το μέλλον!»

Όταν το CNN επισκέφθηκε το Χίμκι, τέσσερις ημέρες μετά το πλήγμα, η Ναντιέζντα στεκόταν έξω από το κτίριο κοιτάζοντας τις εκτεθειμένες ζημιές. Είπε ότι βρισκόταν εκεί στις 17 Μαΐου όταν το drone πετούσε από πάνω. «Η μητέρα μου μένει κοντά. Είχα έρθει και την περίμενα και πέρασε από πάνω μου. Έπειτα άκουσα έναν κρότο ένα δευτερόλεπτο αργότερα και μετά βγήκε η μητέρα μου», είπε, προσθέτοντας ότι προσπάθησαν να πλησιάσουν για να δουν αν μπορούσαν να βοηθήσουν, αλλά οι διασώστες τούς σταμάτησαν.

Παρότι κανείς που γνώριζε δεν τραυματίστηκε, η εμπειρία αυτή την άφησε ταραγμένη. «Τώρα τρομάζω με τα πάντα, ακόμη κι αν κάποιοι έφηβοι απλώς ρίχνουν κροτίδες, και είμαι συνεχώς σε ένταση», είπε. Η Γελένα, η οποία περπατούσε δίπλα από το κατεστραμμένο κτίριο μαζί με τον 10χρονο γιο της, είπε στο CNN ότι η οικογένειά της ξύπνησε τη νύχτα της επίθεσης από τον ήχο των drones που βούιζαν στον ουρανό. «Απλώς συνεχιζόταν και συνεχιζόταν», είπε. «Θα ήθελα ειρήνη. Εύχομαι όλο αυτό να τελειώσει σύντομα».