Τραμπ και Ιράν κάνουν βήμα προς την ειρήνη, αλλά η πραγματική διαπραγμάτευση τώρα αρχίζει

Μετά από αλλεπάλληλες παλινωδίες στο πεδίο, αλλά και στο διπλωματικό παρασκήνιο, ΗΠΑ και Ιράν κατέληξαν σε μια προσωρινή ειρηνευτική συμφωνία, όπως ανακοίνωσαν την Κυριακή (14/6), στο πρώτο σημαντικό βήμα μετά από σχεδόν τέσσερις μήνες συγκρούσεων που προκάλεσαν παγκόσμια πολιτική και οικονομική αναταραχή.

Η συμφωνία θα υπογραφεί την Παρασκευή (19/6), δήλωσαν ο Τραμπ και οι Πακιστανοί διαπραγματευτές, παρά το γεγονός ότι ο Αμερικανός πρόεδρος είχε εκφράσει την ελπίδα του ότι θα μπορούσε να υπογραφεί και μέσα στη μέρα.

Ένας Αμερικανός αξιωματούχος επεσήμανε ότι ενώ οι ΗΠΑ ελπίζουν ότι θα επιτευχθεί επίσημη συμφωνία αυτή την εβδομάδα, υπάρχουν ακόμη ορισμένες λεπτομέρειες που πρέπει να διευθετηθούν. Καμία πλευρά δεν παρείχε συγκεκριμένη λίστα με τις συμφωνημένες λεπτομέρειες.

Καθώς εργάζονται πάνω στις τελικές λεπτομέρειες τις επόμενες ημέρες, οι διαπραγματευτές θα πρέπει να αντιμετωπίσουν τους σκληροπυρηνικούς τόσο στις ΗΠΑ όσο και στη Μέση Ανατολή. Αρκετές συντηρητικές φωνές έχουν προτρέψει τον Τραμπ να μην εμπιστεύεται το Ιράν, ενώ αντίστοιχα οι σκληροπυρηνικοί στην Τεχεράνη έχουν ταχθεί κατά της σύναψης συμφωνίας με την Ουάσιγκτον.

Ωστόσο, τα οικονομικά οφέλη και για τις δύο χώρες, εάν τελεσφορήσει η συμφωνία, θα μπορούσαν να είναι σημαντικά. Από την έναρξη του πολέμου τον Φεβρουάριο, η εκτόξευση των τιμών της ενέργειας έχει αυξήσει το κόστος για εκατομμύρια Αμερικανούς, ενώ ο αποκλεισμός των ιρανικών πλοίων από τις ΗΠΑ έχει ασκήσει ασφυκτική πίεση στην οικονομία της Τεχεράνης.

Πυρηνικά, κυρώσεις και το σχέδιο των 60 ημερών

Μετά τη συμφωνία, ανοίγει ο δρόμος για μια περίοδο διαπραγματεύσεων 60 ημερών, κατά την οποία οι δύο πλευρές θα επιχειρήσουν να επιλύσουν το κρίσιμο ζήτημα του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν, που αποτέλεσε και την αιτία έναρξης της σύγκρουσης.

Σε αντάλλαγμα για τους περιορισμούς του προγράμματος, το Ιράν αναμένει πρόσβαση σε δισεκατομμύρια δολάρια δεσμευμένων κεφαλαίων στο εξωτερικό, καθώς και τον τερματισμό των κυρώσεων που έχουν πλήξει σοβαρά την οικονομία του. Μιλώντας στους New York Times, ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι οι διαπραγματεύσεις για την τελική συμφωνία θα ξεκινήσουν την Παρασκευή στην Ελβετία, με βασικό αντικείμενο μια πιθανή αναστολή του εμπλουτισμού ουρανίου από το Ιράν για 15 έως 20 χρόνια.

Παράλληλα, άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο συνέχισης των στρατιωτικών επιχειρήσεων εναντίον της Τεχεράνης εάν οι συνομιλίες δεν καταλήξουν σε συμφωνία. Όσον αφορά τα Στενά του Ορμούζ, ο Τραμπ απέκλεισε το ενδεχόμενο επιβολής διοδίων και υποστήριξε ότι οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να αναλάβουν ρόλο «φύλακα της Μέσης Ανατολής» με αντάλλαγμα το 20% των εσόδων της περιοχής, εφόσον δεν υπάρξει οριστική συμφωνία με το Ιράν.

Η ρήξη Τραμπ-Νετανιάχου και η νέα ένταση στη Βηρυτό

Σκληρή ήταν η κριτική που επιφύλαξε ο Αμερικανός πρόεδρος στον Μπενιαμίν Νετανιάχου, τον οποίο χαρακτήρισε «πολύ δύσκολο άνθρωπο», υποστηρίζοντας παράλληλα ότι το Ισραήλ θα πρέπει να είναι ευγνώμον για τη συμφωνία. «Εάν το Ιράν είχε πυρηνικό όπλο, το Ισραήλ δε θα υπήρχε ούτε για δύο ώρες», ανέφερε χαρακτηριστικά. Ο Νετανιάχου είχε εκφράσει νωρίτερα τις ανησυχίες του για τους όρους μιας πιθανής συμφωνίας.

Την Κυριακή, ο ισραηλινός στρατός πραγματοποίησε επίθεση σε φερόμενο κέντρο διοίκησης της Χεζμπολάχ στα προάστια της Βηρυτού, μετά την εκτόξευση μη επανδρωμένων αεροσκαφών προς το ισραηλινό έδαφος. Από την επίθεση των drones δεν αναφέρθηκαν τραυματισμοί. Ωστόσο, σύμφωνα με τα λιβανέζικα κρατικά μέσα ενημέρωσης, τρεις άνθρωποι σκοτώθηκαν και άλλοι 15 τραυματίστηκαν από την ισραηλινή επιδρομή.

Η σύγκρουση μεταξύ του Ισραήλ και της Χεζμπολάχ, που υποστηρίζεται από το Ιράν, αποτελεί από την αρχή ένα από τα μεγαλύτερα εμπόδια για τον τερματισμό του πολέμου. Παρόμοιες επιδρομές έχουν οδηγήσει σε τεταμένες τηλεφωνικές συνομιλίες μεταξύ Τραμπ και Νετανιάχου τις τελευταίες εβδομάδες.

Μάλιστα, Ισραηλινοί αξιωματούχοι φέρονται να αιφνιδιάστηκαν όταν ο Τραμπ έγραψε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ότι «δεν πρέπει να υπάρξουν άλλες επιθέσεις από το Ισραήλ πουθενά στον Λίβανο», επιβεβαιώνοντας τη βαθιά διαφωνία που έχει αναπτυχθεί ανάμεσα στους δύο ηγέτες, οι οποίοι ξεκίνησαν τον πόλεμο με κοινή στρατηγική, αλλά φαίνεται πλέον να ακολουθούν διαφορετική πορεία ως προς τους τελικούς στόχους της σύγκρουσης.