Θέουτα: Πώς πυροδότησε πολιτική θύελλα με τη «βοήθεια» των social media

Οι περισσότεροι από τους δεκάδες χιλιάδες μετανάστες που πέρασαν κολυμπώντας στον ισπανικό θύλακα της Θέουτα την Πέμπτη (30/7) έχουν πλέον επιστρέψει στο Μαρόκο, συνοδευόμενοι στα σύνορα από Ισπανούς στρατιώτες και αστυνομικούς.

Ωστόσο, όπως μεταδίδει το BBC, το πρωτοφανές αυτό κύμα αφίξεων άφησε πίσω του τουλάχιστον 72 νεκρούς, τα σώματα των οποίων ανασύρθηκαν από τη θάλασσα όπου επέπλεαν δίπλα σε εγκαταλελειμμένα σωσίβια και βατραχοπέδιλα.

Τα γεγονότα αυτής της εβδομάδας συγκλόνισαν επίσης την Ευρώπη σε πολιτικό επίπεδο, φέρνοντας για άλλη μια φορά στην επιφάνεια τις βαθιές διαιρέσεις γύρω από το ευαίσθητο ζήτημα της μετανάστευσης.

Παράλληλα, αφήνουν ερωτήματα σχετικά με το τι πυροδότησε την ξαφνική εισροή: Αν επρόκειτο για αναρτήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης που υπόσχονταν μια εύκολη διαδρομή προς την Ευρώπη και έγιναν απλώς viral, ή αν συνέβη κάτι πιο εσκεμμένο και οργανωμένο.

Η πολιτική διάσταση

Όποια κι αν είναι η αιτία, ο σοσιαλιστής πρωθυπουργός της Ισπανίας είναι οργισμένος με τις αντιδράσεις. Ο Πέδρο Σάντσεθ εξαπέλυσε πυρά εναντίον ορισμένων στην ΕΕ επειδή «επιτίθενται» στην Ισπανία εν μέσω αυτής της κρίσης, κάνοντας πολιτικά παιχνίδια αντί να επιδείξουν υποστήριξη.

Αναφερόταν, πάνω από όλα, στην Ιταλία.

Το κόμμα Fratelli d'Italia («Αδέλφια της Ιταλίας»), ο ακροδεξιός σχηματισμός της Πρωθυπουργού Τζόρτζια Μελόνι, έσπευσε να αναρτήσει εικόνες μετανάστες να τρέχουν στους δρόμους της Θέουτα.

«Αυτό είναι το μοντέλο Σάντσεθ που αρέσει τόσο πολύ στην ιταλική αριστερά», ανέφερε η προκλητική λεζάντα.

Στη συνέχεια, η Μελόνι ανακοίνωσε την αναστολή της συμφωνίας Σένγκεν της Ιταλίας με την Ισπανία -η οποία επιτρέπει την ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων- επικαλούμενη απειλή για την ασφάλεια.

Όπως μεταδίδει το BBC, η Μαδρίτη βράζει από θυμό. Όπως το βλέπει η Ισπανία, η κρίση έχει συγκρατηθεί και η Θέουτα δεν ανήκει στη ζώνη Σένγκεν, επομένως οι Μαροκινοί μετανάστες δεν υπήρχε περίπτωση να κατευθυνθούν ανεξέλεγκτοι προς την ηπειρωτική Ευρώπη. Η Μελόνι το γνωρίζει αυτό.

Ωστόσο, αντιμετωπίζει εκλογές το επόμενο έτος, με τον συνασπισμό της να χάνει έδαφος απέναντι σε ένα νέο και έντονα αντιμεταναστευτικό κόμμα. Αυτή ήταν μια ευκαιρία για την ίδια να προβάλει ένα σκληρό προφίλ και να ανακτήσει ψήφους, και την άδραξε αμέσως.

«Χαλαρή» η Ισπανία στη μετανάστευση;

Η Ιταλία δεν είναι η μόνη χώρα που θεωρεί ότι η Ισπανία τηρεί «χαλαρή» στάση στο μεταναστευτικό.

Το αίτημα της Μελόνι για έκτακτη σύγκληση των Υπουργών Εσωτερικών την Τρίτη υπογράφηκε από σχεδόν δύο δεκάδες ηγέτες κρατών της ΕΕ, οι οποίοι ζητούν την κατάργηση όλων των πολιτικών που θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ως «παράγοντες έλξης» (pull factors) προς την Ευρώπη.

Αναφέρονται κυρίως αμφιλεγόμενη απόφαση της ισπανικής κυβέρνησης να επιτρέψει σε εκατοντάδες χιλιάδες μετανάστες χωρίς έγγραφα να υποβάλουν αίτηση για άδεια διαμονής και εργασίας, «νομιμοποιώντας» το καθεστώς τους.

Η κυβέρνηση λειτουργεί πραγματιστικά: Ο πληθυσμός της Ισπανίας γηράσκει και η χώρα χρειάζεται εργατικό δυναμικό.

Όμως, όσοι συνέρρευσαν στις ακτές της Θέουτα αυτή την εβδομάδα δεν κατευθύνονταν εκεί για να εγγραφούν σε ένα πρόγραμμα που έχει ήδη ολοκληρωθεί.

Ο ίδιος ο Σάντσεθ δείχνει αντίθετα μια πρόσφατη απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου της Ισπανίας, η οποία ορίζει ότι όσοι εισέρχονται από τη θάλασσα δεν μπορούν να επαναπροωθούνται άμεσα.

Ο Ισπανός πρωθυπουργός υποστηρίζει ότι η απόφαση αυτή διαστρεβλώθηκε από διακινητές, οι οποίοι την παρουσίασαν ως υπόσχεση για μια εύκολη διαδρομή προς την Ευρώπη.

Ωστόσο, το πλήθος που κατευθύνθηκε προς τη Θέουτα δεν χρειάστηκε να πληρώσει διακινητές, καθώς οι περισσότεροι ήταν Μαροκινοί και η διαδρομή είναι ευρέως γνωστή.

Το μήνυμα διαδόθηκε ουσιαστικά μέσω διαδικτύου. Μετανάστες έδειξαν σε δημοσιογράφους αναρτήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης με βίντεο όπου άνθρωποι φώναζαν «Η Ισπανία είναι ανοιχτή» και βουτούσαν στη θάλασσα.

Πολλαπλοί λογαριασμοί που έλεγξε το BBC εμφανίζουν νέους με στολές κατάδυσης και βατραχοπέδιλα ή να βιντεοσκοπούν τους εαυτούς τους την ώρα που κολυμπούν, αναμεμειγμένοι με εικόνες μέσα από την ίδια τη Θέουτα.

Ορισμένοι από αυτούς τους λογαριασμούς ήταν ενεργοί μόλις για λίγες εβδομάδες. Αρκετοί μετρούσαν δεκάδες χιλιάδες likes. Όλες οι υποσχέσεις τους ήταν ψευδείς.

Τα πλήθη που κατάφεραν να φτάσουν και να φιλήσουν την ακτή της Θέουτα γεμάτοι χαρά, δεν βρήκαν τίποτα. Χωρίς τροφή ή στέγη, και χωρίς κανέναν τρόπο να περάσουν στην ηπειρωτική Ευρώπη, οι περισσότεροι γύρισαν γρήγορα πίσω.

Τι συνέβη πραγματικά;

«Χρησιμοποιήθηκαν λοιπόν οι μετανάστες ως «όπλο», όπως συνέβη πριν από λίγα χρόνια στη Λευκορωσία; Και αν ναι, ποιος το έκανε;» διερωτάται το BBC.

Όπως τονίζει, ρος το παρόν, βλέπουμε μόνο εκείνους που απολαμβάνουν τα αποτελέσματα.

Η παγκόσμια δεξιά «υπεραερίζεται από ευτυχία», όπως έγραψε ο δημοσιογράφος Αντρέα Ρίτζι στην ισπανική εφημερίδα El Pais.

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, οργισμένος με την Ισπανία για τη διαφωνία της στον πόλεμό του με το Ιράν, έκανε λόγο για «καταστροφή» και «εισβολή». Όπως και η Μελόνι, έχει μπροστά του εκλογές.

Η Ρωσία χαμογελάει επίσης χαιρεκάκα: λατρεύει το χάος και τη διαιρέση στην Ευρώπη - οτιδήποτε μπορεί να εξασθενήσει τους συμμάχους της Ουκρανίας.

Όσο για το Μαρόκο, επιρίπτει την ευθύνη σε «εγκληματικές οργανώσεις». Ωστόσο, οι συνοριοφύλακές του οφείλουν να είχαν δει τα πλήθη να συγκεντρώνονται.

Την τελευταία φορά που συνέβη κάτι παρόμοιο, αν και σε μικρότερη κλίμακα, η Ισπανία και το Μαρόκο βρίσκονταν σε διαμάχη για τη Δυτική Σαχάρα, μια πρώην αποικία.

Υπάρχουν νέες εντάσεις αυτή τη στιγμή.

Ο Σάντσεθ κατηγορηματικά δεν επιρίπτει ευθύνες στο Μαρόκο για όσα συνέβησαν, αποκαλώντας το Ραμπάτ «καλό σύμμαχο». Ωστόσο, οι επικριτές του αποκαλούν αυτή τη στάση «κατευνασμό» και δηλώνουν ότι θα έπρεπε να «δείχνει τα δόντια του».

Τα αποτελέσματα

Προς το παρόν, η Ισπανία είναι απασχολημένη με την προστασία της Θέουτα από περαιτέρω περιστατικά. Επεκτείνει τον φράχτη των συνόρων προς τη θάλασσα, τοποθετώντας μεγάλες σειρές από πορτοκαλί σημαδούρες στην προβλήτα, τις οποίες θα περιπολούν πλοία για να αποτρέψουν μελλοντικούς κολυμβητές.

Την επόμενη εβδομάδα, οι Υπουργοί Εσωτερικών της ΕΕ θα συζητήσουν την ενίσχυση των εξωτερικών συνόρων, με την λαϊκιστική δεξιά να εμφανίζεται ενισχυμένη.

Οι ταξιδιώτες από την Ισπανία προς την Ιταλία θα αντιμετωπίζουν δειγματοληπτικούς ελέγχους εγγράφων από την αστυνομία για λίγες εβδομάδες.

Επομένως, καμία τεράστια αλλαγή.

Εκτός από τους δεκάδες νέους ανθρώπους που σταίχτηκαν στη θάλασσα, κυνηγώντας μια ψευδαίσθηση που είδαν στο διαδίκτυο, και τώρα επιστρέφουν στο Μαρόκο μέσα σε φέρετρα.