Τι πραγματικά κερδίζει ο Πούτιν από τη συμφωνία με τον Τραμπ και πώς η Ουκρανία μένει εκτεθειμένη

Ακόμα και στην περίοδο που η δημοτικότητά του βρίσκεται σε ιστορικό χαμηλό και κινδυνεύει να χάσει τον έλεγχο της Γερουσίας, ο Ντόναλντ Τραμπ είναι ικανός με μια απόφασή του να αλλάξει εντελώς τις ισορροπίες και να φέρει τα πάνω κάτω στο εσωτερικό άλλων χωρών.

Τρανό παράδειγμα, η ανακοίνωση της πρόθεσής του να προμηθευτεί ντίζελ από τη Ρωσία, που προκαλεί τεράστια ανασφάλεια στην Ουκρανία και θέτει νέα ερωτήματα για την αξιοπιστία της Ουάσιγκτον ως του σημαντικότερου στρατιωτικού συμμάχου του Κιέβου.

Η συμφωνία του Τραμπ με τον Βλαντίμιρ Πούτιν για τη χαλάρωση των κυρώσεων, προκειμένου η Ρωσία να προμηθεύσει τις διεθνείς αγορές με ντίζελ, σε συνδυασμό με τους περιορισμούς στην ανταλλαγή πληροφοριών των αμερικανικών υπηρεσιών πληροφοριών με τις ουκρανικές δυνάμεις, φέρνει τον πρόεδρο της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, σε δύσκολη θέση, όπως χαρακτηριστικά αναφέρει σε ρεπορτάζ του το CNBC.

Οι υψηλότερες τιμές του ντίζελ, το οποίο είναι απαραίτητο για τη μεταφορά αγαθών και την αγροτική παραγωγή, αυξάνουν το κόστος σε ολόκληρη την οικονομία και ενισχύουν τον πληθωρισμό. Καθώς πλησιάζουν οι ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ τον Νοέμβριο, ο Τραμπ δέχεται πιέσεις να μειώσει τις τιμές των καυσίμων.

Το μεγάλο κέρδος της Ρωσίας

Όπως δήλωσαν στο CNBC ειδικοί της αγοράς, η συμφωνία για το ντίζελ θα προσφέρει στη Ρωσία μόνο περιορισμένο οικονομικό όφελος και δεν αναμένεται να επηρεάσει σημαντικά τις διεθνείς τιμές της ενέργειας.

Οι ευρύτερες πολιτικές επιπτώσεις της ενδέχεται, ωστόσο, να είναι πιο σημαντικές, καθώς μπορεί να ενισχύσουν την πεποίθηση του Κρεμλίνου ότι δύναται να εξασφαλίσει παραχωρήσεις από την Ουάσιγκτον χωρίς να χρειαστεί να κάνει συμβιβασμούς για την Ουκρανία.

«Το βασικό όφελος για τη Ρωσία είναι πολιτικό: η απόφαση του Τραμπ μειώνει την πίεση των κυρώσεων και υπονομεύει την ενότητα της Δύσης», δήλωσε στο CNBC ο Σεργκέι Αλεξασένκο, ανώτερος ερευνητής και επικεφαλής οικονομικών στο NEST Centre.

Η συμφωνία για το ντίζελ

Η συμφωνία του Τραμπ με τον Πούτιν προβλέπει ότι η Ρωσία θα προμηθεύσει τη διεθνή αγορά με 4,8 εκατομμύρια μετρικούς τόνους ντίζελ. Η ποσότητα αυτή αντιστοιχεί περίπου σε δέκα ημέρες εγχώριας κατανάλωσης στις ΗΠΑ ή σε μία ημέρα παγκόσμιας ζήτησης. Σύμφωνα με τους ειδικούς, η συμφωνία δύσκολα θα επηρεάσει τις τιμές.

«Δεν επηρεάζει ουσιαστικά καθόλου την αγορά. Πρόκειται για μια εξαιρετικά μικρή ποσότητα», δήλωσε τη Δευτέρα στο «Squawk Box Europe» του CNBC ο Νιλ Άτκινσον, πρώην επικεφαλής του τμήματος πετρελαϊκής βιομηχανίας και αγορών του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IEA).

Ο Αλεξασένκο εκτίμησε ότι το πρώτο στάδιο της συμφωνίας, το οποίο αφορά 1,8 εκατομμύρια μετρικούς τόνους ντίζελ, θα μπορούσε να αποφέρει στη Ρωσία έως και 1,25 δισ. δολάρια επιπλέον έσοδα από εξαγωγές μέσα σε τρεις μήνες. Το ποσό αυτό αντιστοιχεί περίπου στο 1% των συνολικών εσόδων της χώρας από εξαγωγές εμπορευμάτων κατά την ίδια περίοδο.

Ωστόσο, το όφελος για τον ομοσπονδιακό προϋπολογισμό της Ρωσίας θα ήταν σημαντικά μικρότερο, καθώς εκτιμάται σε λιγότερα από 30 εκατ. δολάρια τον μήνα, δηλαδή κάτω από το 0,07% των μηνιαίων κρατικών εσόδων.

Ως εκ τούτου, η συμφωνία δύσκολα θα ενισχύσει ουσιαστικά τους οικονομικούς πόρους που διαθέτει η Ρωσία για τη χρηματοδότηση του πολέμου, σύμφωνα με τον Αλεξασένκο.

Αντίθετα, το βασικό όφελος για τη Μόσχα είναι πολιτικό, καθώς μειώνεται η πίεση των κυρώσεων και αποδυναμώνεται η ενότητα της Δύσης, χωρίς ο Πούτιν να χρειάζεται να κάνει παραχωρήσεις για την Ουκρανία, ανέφερε ο ίδιος στο CNBC.

Ο ερευνητής υποστήριξε επίσης ότι η πρόσθετη ποσότητα ρωσικού ντίζελ που θα διοχετευθεί στις διεθνείς αγορές δεν επαρκεί για να προκαλέσει αισθητή μείωση στις τιμές των καυσίμων για τους καταναλωτές βραχυπρόθεσμα.

«Η χρηματοδότηση του πολέμου αποτελεί σήμερα την προτεραιότητα του Πούτιν και είναι διατεθειμένος να αυξήσει τις σχετικές δαπάνες, ακόμη κι αν χρειαστεί να περικόψει όλες τις υπόλοιπες», πρόσθεσε, παραπέμποντας στο προσχέδιο του ρωσικού προϋπολογισμού για το 2027.

Το μεγαλύτερο πρόβλημα για την Ουκρανία

«Αντί να ενθαρρύνει συμβιβασμούς, η συμφωνία για το ντίζελ πιθανότατα ενισχύει την πεποίθηση της Μόσχας ότι η συνέχιση της πίεσης θα οδηγήσει τελικά σε νέες παραχωρήσεις από τη Δύση», δήλωσε στο CNBC η Μαρία Σνεγκοβάγια, ανώτερη ερευνήτρια στο Κέντρο Στρατηγικών και Διεθνών Σπουδών (CSIS).

Μιλώντας την Παρασκευή σε δημοσιογράφους στις Βρυξέλλες, ο Ζελένσκι προειδοποίησε επίσης ότι η συμφωνία για το ντίζελ θα μπορούσε να δημιουργήσει προηγούμενο για περαιτέρω χαλάρωση των κυρώσεων. Παράλληλα, υπογράμμισε ότι η Ουκρανία εξακολουθεί να εξαρτάται από την αμερικανική στρατιωτική τεχνολογία και τις πληροφορίες των ΗΠΑ, παρά τις προσπάθειές της να αναπτύξει εναλλακτικές λύσεις.

«Μετά το φυσικό αέριο, θα αρθούν οι κυρώσεις και σε κάτι άλλο. Στη συνέχεια, αυτό θα επεκταθεί στο τραπεζικό σύστημα, σε συγκεκριμένα πρόσωπα και στη χημική βιομηχανία», δήλωσε ο Ουκρανός πρόεδρος.

Οι περιορισμοί στο Starshield

Νωρίτερα αυτή την εβδομάδα, δημοσιεύματα ανέφεραν ότι η στρατιωτική εφαρμογή Starshield της SpaceX, η οποία χρησιμοποιείται στην Ουκρανία, έχει τεθεί υπό περιορισμούς. Ο διευθύνων σύμβουλος της SpaceX, Έλον Μασκ, δήλωσε σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα X ότι η ευθύνη για τυχόν περιορισμούς στο δίκτυο ανήκει τελικά στην αμερικανική κυβέρνηση.

Σύμφωνα με δημοσίευμα του Reuters, που επικαλείται τρεις αξιωματούχους με γνώση της υπόθεσης, η εντολή για τον περιορισμό της χρήσης του Starshield από την Ουκρανία προήλθε από το εσωτερικό του Λευκού Οίκου. Το CNBC ανέφερε ότι επικοινώνησε με τον Λευκό Οίκο ζητώντας σχόλιο.

Οι συνέπειες έγιναν αισθητές στην Ουκρανία. Καθώς μειώθηκαν τα όρια ταχύτητας του Starlink, οι ουκρανικές δυνάμεις δεν ήταν πλέον σε θέση να καταρρίπτουν ορισμένα ρωσικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη. Παράλληλα, σύμφωνα με Ουκρανούς αξιωματούχους, η χώρα δεν έλαβε αυτή την εβδομάδα έγκαιρη προειδοποίηση από συμμάχους για επερχόμενους βαλλιστικούς πυραύλους, με αποτέλεσμα να χάσουν τη ζωή τους άμαχοι.

Ο Σερχίι Ντερκάτς, πρώτος αναπληρωτής υπουργός της Ουκρανίας αρμόδιος για την ανάκαμψη, τις υποδομές και τις μεταφορές, δήλωσε στο CNBC την Παρασκευή ότι οι περιορισμοί στο Starlink ενθάρρυναν τη Ρωσία να εντείνει τις επιθέσεις της.

«Με τις ΗΠΑ να περιορίζουν τη χρήση του Starlink στο πεδίο της μάχης, η Ρωσία αισθάνεται ότι αυτή είναι η στιγμή να προσπαθήσει να προκαλέσει ακόμη μεγαλύτερο πόνο και περισσότερες καταστροφές στις πολιτικές υποδομές της Ουκρανίας», ανέφερε.

Πολιτικό πλήγμα για την Ουκρανία και τη Δύση

Η συμφωνία για το ντίζελ αποτελεί πολιτικό και ηθικό πλήγμα για την Ουκρανία και τη δυτική συμμαχία, σύμφωνα με τη Σνεγκοβάγια.

Η εξαίρεση από τις αμερικανικές κυρώσεις, η οποία ισχύει έως τον Απρίλιο του 2027, θα μπορούσε να διευκολύνει τις ρωσικές εξαγωγές ντίζελ πέρα από την αρχικά ανακοινωθείσα ποσότητα, αυξάνοντας ενδεχομένως τα οικονομικά οφέλη για τη Μόσχα, προειδοποίησε.

«Εάν ο Λευκός Οίκος χρησιμοποιήσει τη στρατιωτική και πληροφοριακή υποστήριξη προς την Ουκρανία ως μοχλό πίεσης για να περιορίσει τα πλήγματά της, οι συνέπειες θα μπορούσαν να είναι πολύ πιο σημαντικές», δήλωσε η Σνεγκοβάγια, επισημαίνοντας ότι οι ουκρανικές επιθέσεις σε ρωσικά διυλιστήρια πετρελαίου έχουν προκαλέσει σημαντικό οικονομικό κόστος στη Μόσχα.

Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να έχει πολύ σοβαρότερες επιπτώσεις στις προσπάθειες της Ουκρανίας να αποδυναμώσει τη ρωσική πολεμική οικονομία, πρόσθεσε.

Σύμφωνα με την ίδια, η συμφωνία για το ντίζελ υπονομεύει περαιτέρω την αξιοπιστία της Ουάσιγκτον ως διαμεσολαβητή στα μάτια της Ουκρανίας και των Ευρωπαίων συμμάχων της. Αυτό συμβαίνει επειδή η Μόσχα φαίνεται να εξασφαλίζει οφέλη χωρίς να προσφέρει αντίστοιχες παραχωρήσεις, ενώ την ίδια στιγμή αυξάνεται η πίεση προς το Κίεβο.

Το πρόβλημα, όπως σημείωσε η Σνεγκοβάγια, είναι ότι η επίτευξη στρατιωτικής αυτονομίας για την Ευρώπη και την Ουκρανία είναι εξαιρετικά δύσκολη βραχυπρόθεσμα, ενώ η Ευρώπη έχει καθυστερήσει να αναπτύξει τις απαραίτητες δυνατότητες.

«Σχεδόν πέντε χρόνια μετά την έναρξη του πολέμου, η Ουκρανία και οι Ευρωπαίοι εταίροι της εξακολουθούν να εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τις ΗΠΑ σε κρίσιμους τομείς, όπως οι υπηρεσίες πληροφοριών και η αντιπυραυλική άμυνα. Αυτές οι εξαρτήσεις είναι απίθανο να ξεπεραστούν στα υπόλοιπα χρόνια της προεδρίας Τραμπ», δήλωσε στο CNBC.