Ανακαλύφθηκε ο πραγματικός τόπος όπου βαπτίστηκε ο Ιησούς; Τι υποστηρίζει αρχαιολόγος

Η Βίβλος αναφέρει ότι ο Ιωάννης ο Βαπτιστής βάπτισε τον Ιησού στα νερά του Ιορδάνη ποταμού, ωστόσο η ακριβής τοποθεσία του γεγονότος αποτελεί εδώ και χρόνια αντικείμενο διαφωνιών.

Τώρα, ένας αρχαιολόγος υποστηρίζει ότι το «πραγματικό σημείο» ήταν η Βηθανία πέρα από τον Ιορδάνη, ένας αρχαιολογικός χώρος γνωστός σήμερα ως Αλ-Μαχτάς, στην ανατολική όχθη του ποταμού, στην Ιορδανία, περίπου οκτώ χιλιόμετρα βόρεια της Νεκράς Θάλασσας.

Σε νέα μελέτη, ο Ουαχίμπ, από το Πανεπιστήμιο Χασεμιτών της Ιορδανίας, υποστήριξε ότι τα ερείπια που έχουν ανασκαφεί στην περιοχή αντιστοιχούν στις περιγραφές του τόπου βάπτισης που είχαν καταγράψει ταξιδιώτες της αρχαιότητας, σύμφωνα με την Daily Mail.

Οι ανασκαφές που πραγματοποιήθηκαν μεταξύ 1996 και 2002 έφεραν στο φως εκκλησίες, κολυμπήθρες, αίθουσες προσευχής και συστήματα ύδρευσης, αποδεικνύοντας ότι η περιοχή εξελίχθηκε σε σημαντικό κέντρο χριστιανικής λατρείας και βαπτίσεων. Ο Ουαχίμπ συνέδεσε αυτές τις κατασκευές με μαρτυρίες προσκυνητών, οι οποίοι περιέγραφαν εκκλησίες και ένα μοναστήρι κοντά στο σημείο που οι χριστιανοί αναγνώριζαν ως τον τόπο βάπτισης του Ιησού.

Οι καθοριστικές μαρτυρίες και η σύγχυση

Καθοριστικής σημασίας είναι δύο μαρτυρίες, που χρονολογούνται στο 333 και στο 530 μ.Χ., σύμφωνα με τις οποίες το σημείο βάπτισης βρισκόταν περίπου οκτώ χιλιόμετρα από το σημείο όπου ο Ιορδάνης εκβάλλει στη Νεκρά Θάλασσα. Η απόσταση αυτή αντιστοιχεί στη θέση της περιοχής όπου πραγματοποιήθηκαν οι ανασκαφές.

Ο αρχαιολόγος υποστήριξε ότι αυτή η γεωγραφική αντιστοιχία ενισχύει επίσης την ταύτιση των ερειπίων με τη Βηθανία πέρα από τον Ιορδάνη, η οποία αναφέρεται στο Κατά Ιωάννην Ευαγγέλιο (1:28), αντί της Βηθαβαράς, στη δυτική όχθη του ποταμού. «Οι ανασκαφές αποκάλυψαν τον πραγματικό τόπο όπου ο Ιησούς βαπτίστηκε από τον Ιωάννη τον Βαπτιστή, στην ανατολική όχθη του Ιορδάνη», έγραψε ο Ουαχίμπ.

Η Βίβλος αναφέρεται σε δύο διαφορετικές τοποθεσίες με την ονομασία Βηθανία, διάκριση που αποτελεί κεντρικό στοιχείο του επιχειρήματος του αρχαιολόγου. Η μία βρισκόταν κοντά στην Ιερουσαλήμ και συνδέεται με τη Μαρία, τη Μάρθα και τον Λάζαρο. Η άλλη, η Βηθανία πέρα από τον Ιορδάνη, αναφέρεται στο Κατά Ιωάννην Ευαγγέλιο (1:28) ως ο τόπος όπου ο Ιωάννης ο Βαπτιστής τελούσε βαπτίσεις.

Η μελέτη, η οποία δημοσιεύθηκε τον Ιούνιο στο Egyptian Journal of Archaeological and Restoration Studies, αποδίδει μέρος της σύγχυσης στον Ωριγένη, έναν από τους πρώτους χριστιανούς μελετητές, ο οποίος δεν κατάφερε να εντοπίσει τον οικισμό στις όχθες του ποταμού. Παρότι στα περισσότερα χειρόγραφα που είχε στη διάθεσή του χρησιμοποιούνταν η ονομασία Βηθανία, ο Ωριγένης υποστήριξε ότι το συγκεκριμένο χωρίο θα έπρεπε να αναφέρεται στη Βηθαβαρά, η οποία συνδεόταν με τη δυτική όχθη.

Ο Ουαχίμπ υποστήριξε ότι τα αρχαιολογικά ευρήματα στην ανατολική πλευρά παρέχουν στοιχεία που συνηγορούν υπέρ της διατήρησης της αρχικής τοπωνυμίας του Ευαγγελίου, αντί της μεταφοράς του βιβλικού γεγονότος σε άλλη τοποθεσία. Εξέτασε επίσης τον ψηφιδωτό χάρτη της Μάνταμπα, έναν αρχαίο χάρτη βιβλικών τοποθεσιών κατασκευασμένο από ψηφίδες, τον οποίο η μελέτη χρονολογεί στον 5ο ή τον 6ο αιώνα μΧ.

Σύμφωνα με τον ίδιο, οι ξεχωριστές ονομασίες που εμφανίζονται στον χάρτη για τοποθεσίες στην ανατολική και τη δυτική όχθη του Ιορδάνη ενισχύουν την άποψη ότι η Βηθανία πέρα από τον Ιορδάνη και η Βηθαβαρά ήταν δύο διαφορετικά μέρη.

Τα αρχαιολογικά ευρήματα

Ο αρχαιολογικός χώρος βρίσκεται κοντά στον Λόφο του Προφήτη Ηλία, στην κοιλάδα Ουάντι αλ-Χαράρ, περίπου οκτώ χιλιόμετρα βόρεια της Νεκράς Θάλασσας. Από εκεί υπάρχει οπτική επαφή με την Ιεριχώ, στην απέναντι πλευρά του ποταμού. Πηγές δημιουργούν μια όαση γύρω από τον χώρο, ενώ πυκνή βλάστηση εκτείνεται κατά μήκος της κοιλάδας προς τον Ιορδάνη. Οι αρχαιολογικές έρευνες αποκάλυψαν εκκλησίες, κολυμπήθρες, αίθουσες προσευχής, ψηφιδωτά και συστήματα ύδρευσης, με ευρήματα που καλύπτουν τη ρωμαϊκή, τη βυζαντινή και την πρώιμη ισλαμική περίοδο.

Ο Ουαχίμπ διαχώρισε τα στοιχεία που υποδηλώνουν ότι η περιοχή κατοικούνταν κατά τη διάρκεια της ζωής του Ιησού από τα μεταγενέστερα θρησκευτικά κτίσματα, τα οποία αποδεικνύουν τη συνεχιζόμενη χρήση της από τις χριστιανικές κοινότητες. «Τα ευρήματα δείχνουν ότι η περιοχή κατοικούνταν την εποχή του Ιωάννη του Βαπτιστή και του Ιησού», έγραψε.

Η ταύτισή του βασίζεται επίσης σε περιγραφές που καταγράφηκαν πολύ πριν ξεκινήσουν οι σύγχρονες ανασκαφές. Ο Προσκυνητής του Μπορντό, ο οποίος έγραψε το 333 μ.Χ., και ο Θεοδόσιος, ο οποίος έγραψε το 530 μ.Χ., τοποθέτησαν και οι δύο το σημείο βάπτισης σε απόσταση περίπου οκτώ χιλιομέτρων από το σημείο όπου ο Ιορδάνης εκβάλλει στη Νεκρά Θάλασσα.

«Από το σημείο όπου βαπτίστηκε ο Κύριος έως το σημείο όπου ο Ιορδάνης ποταμός εκβάλλει στη Νεκρά Θάλασσα, η απόσταση είναι πέντε μίλια», έγραψε ο Θεοδόσιος, σύμφωνα με το δημοσίευμα. Για τον Ουαχίμπ, η καταγεγραμμένη αυτή απόσταση συνδέει γεωγραφικά τον προορισμό των προσκυνητών με την περιοχή όπου πραγματοποιήθηκαν οι ανασκαφές.

Οι γεωμορφολογικές αλλαγές

Μια ακόμη σύνδεση προκύπτει από τα θρησκευτικά κτίσματα. Το 570 μ.Χ., ο Προσκυνητής της Πιατσέντσα περιέγραψε ένα μεγάλο μοναστήρι αφιερωμένο στον Άγιο Ιωάννη, κοντά στο σημείο βάπτισης, το οποίο διέθετε δύο ξενώνες για προσκυνητές. Ο Ουαχίμπ συγκρίνει αυτές τις περιγραφές με τα θρησκευτικά κτίσματα που έχουν εντοπιστεί στην περιοχή.

Οι αλλαγές στην κοίτη του ποταμού βοηθούν να εξηγηθεί γιατί ορισμένα ερείπια που έχουν διασωθεί δεν βρίσκονται πλέον δίπλα σε τρεχούμενα νερά. Η μελέτη περιγράφει πώς οι εποχικές πλημμύρες και οι μετατοπίσεις της κοίτης μπορούσαν να αφήσουν μια εκκλησία, η οποία αρχικά είχε οικοδομηθεί πάνω από το νερό, απομονωμένη σε στεγνό έδαφος ή ακόμη και να την καταστρέψουν μέσω της διάβρωσης.

Το 1899, ένας ιερέας φωτογράφισε τα θεμέλια ενός παρεκκλησίου, τα οποία στηρίζονταν σε αψίδες κοντά στην κοιλάδα Ουάντι αλ-Χαράρ, και τα συνέδεσε με μια εκκλησία που είχε περιγράψει παλαιότερος ταξιδιώτης. Μεταγενέστεροι εξερευνητές κατέγραψαν επίσης σωζόμενες αψίδες και θρησκευτικά ερείπια.

Ο Ουαχίμπ υποστήριξε ότι ο συνδυασμός των στοιχείων - μεταξύ των οποίων η κατοίκηση της περιοχής που ανάγεται στον 1ο αιώνα, τα μεταγενέστερα χριστιανικά θρησκευτικά κτίσματα και οι γεωγραφικές περιγραφές που διασώθηκαν από προσκυνητές - ενισχύει την ταύτιση του χώρου στην ανατολική όχθη με τη Βηθανία πέρα από τον Ιορδάνη. «Τα αποτελέσματα που προέκυψαν συνάδουν με τις μαρτυρίες των αρχαίων προσκυνητών, τον χάρτη της Μάνταμπα και τις Αγίες Γραφές», καταλήγει η μελέτη.