Θες έναν σπάνιο δεινόσαυρο στο σπίτι σου; Δώσε 6 εκατ. ευρώ

Ένας απολιθωμένος σκελετός δεινοσαύρου, ο οποίος για χρόνια θεωρούνταν λανθασμένα ότι ανήκε σε νεαρό Τυραννόσαυρο Ρεξ, βγαίνει στο «σφυρί» στη Νέα Υόρκη, με την τιμή του να εκτιμάται ότι θα φτάσει έως και τα 9 εκατομμύρια δολάρια, προκαλώντας παράλληλα νέες συζητήσεις και ανησυχίες στην επιστημονική κοινότητα.

Ο σκελετός, ύψους περίπου τριών μέτρων, φέρει το χαϊδευτικό «Τζόντι» και ανήκει πλέον στο γένος Νανότυραννος, το οποίο αναγνωρίστηκε επίσημα ως ξεχωριστό από τον Τυραννόσαυρο Ρεξ μόλις τον περασμένο χρόνο. Σύμφωνα με το BBC, η δημοπρασία έχει προγραμματιστεί να πραγματοποιηθεί την Τρίτη από τον οίκο Sotheby's, με την τιμή εκκίνησης να ορίζεται στα 6 εκατομμύρια δολάρια (περίπου 4,5 εκατομμύρια λίρες).

Η εν λόγω πώληση έρχεται μόλις λίγους μήνες μετά τη δημοπράτηση ενός άλλου Τυραννόσαυρου Ρεξ, γνωστού ως «Γκας», ο οποίος πωλήθηκε τον Ιούλιο έναντι του αστρονομικού ποσού-ρεκόρ των 50,1 εκατομμυρίων δολαρίων.

Ένα από τα μόλις τρία γνωστά δείγματα παγκοσμίως

Ο οίκος Sotheby's περιγράφει τον «Τζόντι» ως ένα εξαιρετικά διατηρημένο δείγμα, έτοιμο για έκθεση, το οποίο αποτελείται από περίπου 191 απολιθωμένα οστικά στοιχεία και διαθέτει ένα σχεδόν άρτιο κρανίο. Πρόκειται για έναν από τους μόλις τρείς γνωστούς σκελετούς Νανότυραννου και τον πρώτο που διατίθεται προς πώληση μετά την επιστημονική επιβεβαίωση της ύπαρξης του γένους από Αμερικανούς ερευνητές τον περασμένο Οκτώβριο.

Η παλαιοντολόγος Μέγκαν Τζένκινς από το πανεπιστήμιο του Πόρτσμουθ εξήγησε στο BBC Radio 4 ότι για μεγάλο διάστημα οι ειδικοί πίστευαν πως ο Νανότυραννος ήταν απλώς ένας έφηβος T. rex. Ωστόσο, διέθετε σημαντικά μικρότερο μέγεθος, πιο λεπτή και ευκίνητη σωματική διάπλαση, καθώς και κοφτερά δόντια που έμοιαζαν με λεπίδες, ιδανικά για τον τεμαχισμό της τροφής. Τα δύο αυτά είδη συνυπήρχαν γεωλογικά πριν από περίπου 67 εκατομμύρια χρόνια, κατά την Ύστερη Κρητιδική περίοδο. Μάλιστα, ο «Τζόντι» είχε εκτεθεί αρχικά ως νεαρός T. rex στη διεθνή έκθεση τέχνης Frieze Masters στο Λονδίνο, τον Οκτώβριο του 2023.

Από τη Μοντάνα στην επίλυση μιας δεκαετούς διαμάχης

Ο σκελετός εντοπίστηκε στην αμερικανική πολιτεία της Μοντάνα από την κτηνοτρόφο Τζόντι Πίρσον σε ιδιόκτητη έκτασή της στον γεωλογικό σχηματισμό Χελ Κρικ, μια περιοχή «χρυσωρυχείο» για την παλαιοντολογία. Την ανασκαφή ανέλαβε ο επαγγελματίας παλαιοντολόγος Κλέιτον Φιπς, ο οποίος στο παρελθόν είχε ανακαλύψει και τους περίφημους «Μονομαχούντες Δεινοσαύρους» -τα απομεινάρια ενός Νανότυραννου και ενός Τρικεράτοπα που βρέθηκαν σε στάση συμπλοκής σε απόσταση μόλις 13 χιλιομέτρων από το σημείο του «Τζόντι».

Το εύρημα αυτό αποδείχθηκε κομβικό στα χέρια των ερευνητών Λίντσεϊ Ζάνοκαι Τζέιμς Νάπολι, οι οποίοι απέδειξαν ότι ο Νανότυραννος αποτελεί ανεξάρτητο γένος, βάζοντας τέλος σε μια επιστημονική διαμάχη δεκαετιών.

Ανησυχίες για την εμπορευματοποίηση των απολιθωμάτων

Η επερχόμενη δημοπρασία επαναφέρει στο προσκήνιο τη σφοδρή αντιπαράθεση στην επιστημονική κοινότητα γύρω από την πώληση σπάνιων απολιθωμάτων σε ιδιώτες συλλέκτες. Πολλοί επιστήμονες εκφράζουν φόβους ότι ανεκτίμητα ευρήματα χάνονται για την έρευνα και το ευρύ κοινό, καθώς καταλήγουν σε κλειστές ιδιωτικές συλλογές.

Ο καθηγητής παλαιοντολογίας στο πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου Στιβ Μπρουσάτε, πρώην επιστημονικός σύμβουλος στις ταινίες «Jurassic Park», είχε προειδοποιήσει με αφορμή την πώληση του «Γκας» τον Ιούλιο:
«Δεν γνωρίζω κανένα μουσείο ή πανεπιστήμιο που να μπορεί να διαθέσει ένα τέτοιο ποσό».

Ο ίδιος μάλιστα είχε παρομοιάσει την κατάσταση με το ενδεχόμενο η Μόνα Λίζα να ανήκε αποκλειστικά σε έναν πάμπλουτο ιδιώτη. Σχολιάζοντας τον «Τζόντι», χαρακτήρισε ιδιαίτερα ανησυχητικό το γεγονός ότι ένας από τους καλύτερα διατηρημένους σκελετούς ενδέχεται να μην εκτεθεί ποτέ σε δημόσιο μουσείο.

Από την πλευρά της, η Μέγκαν Τζένκινς αναγνώρισε ότι η υπόθεση έχει δύο όψεις, υπενθυμίζοντας ότι η ανακάλυψη και η προετοιμασία των απολιθωμάτων απαιτούν τεράστιους πόρους και κόπο, γεγονός που εξηγεί την οικονομική απαίτηση των συντελεστών, εκφράζοντας παράλληλα την αισιοδοξία ότι πολλά από αυτά τα ευρήματα βρίσκουν τελικά τον δρόμο τους προς τα μουσεία.