Voyager 1: Θα φτάσει σε απόσταση μιας ημέρας φωτός από τη Γη

Ένα νέο ιστορικό ορόσημο αναμένεται να καταγράψει το Voyager 1 της NASA στις 18 Νοεμβρίου 2026, καθώς θα γίνει το πρώτο ανθρώπινο κατασκεύασμα που θα βρίσκεται σε απόσταση μίας ημέρας φωτός από τη Γη.

Στις 05:16:07 το πρωί, ώρα EST, το διαστημικό σκάφος θα απέχει περίπου 26 δισεκατομμύρια χιλιόμετρα από τον πλανήτη μας. Σε αυτή την απόσταση, ένα σήμα του θα χρειάζεται ακριβώς 24 ώρες για να φτάσει στη Γη.

Το ορόσημο έρχεται λίγο πριν συμπληρωθούν 50 χρόνια από την πρώτη εκτόξευση του Voyager.

Σχεδόν μισός αιώνας στο Διάστημα

Τα διαστημόπλοια Voyager 1 και Voyager 2 εκτοξεύθηκαν από τη NASA το 1977, με διαφορά λίγων εβδομάδων. Αρχικά σχεδιάστηκαν για την εξερεύνηση των γιγάντιων πλανητών του Ηλιακού Συστήματος, όμως η αποστολή τους συνεχίστηκε για δεκαετίες πέρα από τον αρχικό σχεδιασμό.

Αφού μελέτησαν τους μεγάλους πλανήτες στα τέλη της δεκαετίας του 1970 και κατά τη δεκαετία του 1980, τα δύο σκάφη συνέχισαν την πορεία τους προς τις πιο απομακρυσμένες περιοχές του Διαστήματος. Το Voyager 1 πέρασε στον διαστρικό χώρο το 2012 και το Voyager 2 το 2018.

Έκτοτε εξερευνούν περιοχές στις οποίες δεν έχει φτάσει άλλη αποστολή, ενώ δεν αναμένεται να τις προσεγγίσει άλλο διαστημικό σκάφος για τις επόμενες δεκαετίες.

Κριμιζής: «Το μήνυμά μας προς τον Γαλαξία»

Ο Έλληνας επιστήμονας Σταμάτης Κριμιζής, από τους πρωτεργάτες της αποστολής, περιέγραψε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ το Voyager ως «το πιο μακρινό αντικείμενο της ανθρωπότητας» και «το μήνυμά μας προς τον Γαλαξία». Υπενθύμισε επίσης ότι μεταφέρει τον χρυσό δίσκο, με πληροφορίες για την ανθρωπότητα και την προέλευσή της.

Για τον ίδιο, η σημαντικότερη κατάκτηση των αποστολών είναι ότι ανθρώπινα κατασκευάσματα πέρασαν για πρώτη φορά από το Ηλιακό Σύστημα στον διαστρικό χώρο, επίτευγμα που, όπως σημείωσε, δεν αναμένεται να επαναληφθεί για πολλά χρόνια.

Ο κ. Κριμιζής εντάχθηκε το 1971 στην επιστημονική ομάδα του προγράμματος, όταν ακόμη ήταν γνωστό ως «Mariner Jupiter Saturn 1977». Λίγο πριν από την εκτόξευση των δύο διαστημοπλοίων, το πρόγραμμα μετονομάστηκε σε Voyager. Σήμερα είναι ο μοναδικός εν ζωή επιστήμονας από την αρχική ομάδα.

Ο ίδιος έχει αναφέρει ότι ο αρχικός σχεδιασμός προέβλεπε διάρκεια αποστολής μόλις τεσσάρων ετών. «Δεν φανταζόμασταν ότι θα διαρκέσει τόσο πολύ», είπε, αναφερόμενος και στις προσπάθειες που έγιναν για να εξασφαλιστεί η χρηματοδότηση ώστε τα σκάφη να συνεχίσουν προς τους εξωτερικούς πλανήτες και στη συνέχεια στον διαστρικό χώρο.

Η ελληνική συμμετοχή και η ημερίδα στην Ακαδημία Αθηνών

Με αφορμή το ορόσημο της «μίας ημέρας φωτός», το Κέντρο Διαστημικής Έρευνας και Τεχνολογίας της Ακαδημίας Αθηνών, μέσω του οποίου η Ελλάδα συμμετέχει ενεργά στην αποστολή Voyager, και ο Σταμάτης Κριμιζής διοργάνωσαν ημερίδα στο κτίριο της Ακαδημίας Αθηνών.

Στην εκδήλωση συμμετείχαν επιστήμονες που έχουν συνδέσει την πορεία τους με την αποστολή. Ο Λέναρντ Φισκ, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Μίσιγκαν και πρώην αναπληρωτής διοικητής της NASA για την Επιστήμη και τις Διαστημικές Εφαρμογές, αναφέρθηκε σε απρόβλεπτες εξελίξεις που βοήθησαν να παραταθεί η αποστολή.

Όπως εξήγησε, όταν το Voyager 2 ολοκλήρωσε το 1989 την εξερεύνηση των τεσσάρων γιγάντιων πλανητών με την άφιξή του στον Ποσειδώνα, το πρόγραμμα δεν μπορούσε να συνεχιστεί υπό το Τμήμα Πλανητικής Επιστήμης της NASA. Η διοικητική ευθύνη και η χρηματοδότησή του μεταφέρθηκαν τότε στο Τμήμα Ηλιακής και Διαστημικής Φυσικής.

Ανακαλύψεις που άλλαξαν την εικόνα του Ηλιακού Συστήματος

Ο Ραλφ ΜακΝατ, επικεφαλής των Επιστημών του Διαστήματος στο Εργαστήριο Εφαρμοσμένης Φυσικής του Πανεπιστημίου Johns Hopkins και επί χρόνια μέλος της επιστημονικής ομάδας, παρουσίασε ορισμένα από τα σημαντικότερα επιτεύγματα των δύο διαστημοπλοίων.

Τα Voyager πραγματοποίησαν τη μοναδική μέχρι σήμερα κοντινή εξερεύνηση των συστημάτων του Ουρανού και του Ποσειδώνα, εντόπισαν δακτυλίους γύρω από τον Δία, τον Ουρανό και τον Ποσειδώνα, καθώς και ακτίνες στους δακτυλίους του Κρόνου.

Κατέγραψαν επίσης θείο και ηφαίστεια στην Ιώ, δορυφόρο του Δία, θερμοπίδακες πάγου και ηφαιστειακή δραστηριότητα στον Τρίτωνα, δορυφόρο του Ποσειδώνα, καθώς και μαγνητικά πεδία, μαγνητόσφαιρες και ζώνες ακτινοβολίας στον Ουρανό και τον Ποσειδώνα. «Και τέλος, είδαμε τα όρια της ηλιόσφαιρας», ανέφερε.

Το ζήτημα του ακριβούς ορίου της ηλιόπαυσης εξακολουθεί πάντως να αποτελεί αντικείμενο επιστημονικής συζήτησης. Ο Κωνσταντίνος Διαλυνάς, διευθυντής του Κέντρου Διαστημικής Έρευνας και Τεχνολογίας της Ακαδημίας Αθηνών, σημείωσε ότι υπάρχουν ακόμη διαφωνίες, καθώς ορισμένοι επιστήμονες, μεταξύ αυτών και ο Λέναρντ Φισκ, εκτιμούν ότι τα δύο σκάφη δεν έχουν διασχίσει το συγκεκριμένο όριο.

Τα ενεργειακά αποθέματα εξαντλούνται

Η Νίκι Φοξ, αναπληρώτρια διοικήτρια της Διεύθυνσης Επιστημονικών Αποστολών της NASA, χαρακτήρισε «θαύμα» το γεγονός ότι τεχνολογία σχεδιασμένη πριν από περίπου 60 χρόνια εξακολουθεί να λειτουργεί σε τόσο απαιτητικές συνθήκες.

Παρά τη μακροβιότητα της αποστολής, τα ενεργειακά αποθέματα των δύο Voyager εξαντλούνται και η λειτουργία τους δεν αναμένεται να συνεχιστεί για πολύ ακόμη. Η ίδια επισήμανε ότι η αποστολή ανοίγει τον δρόμο για τον σχεδιασμό του Interstellar Probe, της επόμενης αποστολής που φιλοδοξεί να στείλει η NASA στον διαστρικό χώρο.

Για μια νέα αποστολή, το ταχύτερο σενάριο που αναφέρθηκε προβλέπει ταξίδι περίπου 30 έως 35 ετών μέχρι τον διαστρικό χώρο. Όπως σημειώθηκε, παρότι η τεχνολογία έχει προχωρήσει, η απόσταση παραμένει τεράστια.

Ο Τόμας Ζουρμπούχεν, καθηγητής στο ETH της Ζυρίχης και πρώην επικεφαλής της Διεύθυνσης Επιστημονικών Αποστολών της NASA, τόνισε ότι ελάχιστες διαστημικές αποστολές έχουν τον πρωτοποριακό χαρακτήρα του Voyager. Από τη διάρκεια μέχρι τις τεχνολογίες που χρησιμοποιήθηκαν, σχεδόν κάθε πτυχή του προγράμματος αποτέλεσε μια νέα πρόκληση.