Κυκλοφοριακό: «Ξεκλειδώνει» η Μεταμόρφωση, στην αναμονή Ελευσίνα - Οινόφυτα και αστική σήραγγα Ηλιούπολης

Στα όριά της φτάνει καθημερινά η Αθήνα καθώς το κυκλοφοριακό πρόβλημα της πρωτεύουσας γιγαντώνεται χρόνο με τον χρόνο με την πολιτεία έως τώρα να περιορίζεται σε διαπιστώσεις αδυνατώντας να μετατρέψει τις προτάσεις των ειδικών επιστημόνων σε έργα.

Παρεμβάσεις, όπως ο ... εναλλακτικός αυτοκινητόδρομος Ελευσίνα - Οινόφυτα ή η αστική σήραγγα Ηλιούπολης αν και από το σύνολο των συγκοινωνιολόγων έχουν χαρακτηριστεί απαραίτητες, δεν έχουν καταφέρει να ξεπεράσουν κυρίως τον χρηματοδοτικό σκόπελο, φτάνοντας στο στάδιο της υλοποίησης ώστε να δώσουν μία ανάσα στον Κηφισό και τα νότια προάστια αντίστοιχα.

Την ίδια στιγμή και η Αττική Οδός έχει ξεπεράσει προ πολλού τα όριά της, με τις κυκλοφοριακές προβλέψεις των επόμενων ετών να διαγράφονται δυσοίωνες για τους οδηγούς. Η επέκταση της λεωφόρου Κύμης παραμένει «παγωμένη», ενώ και η ανακοινωθείσα αναβάθμιση του Ανισόπεδου Κόμβου Μεταμόρφωσης μπαίνει τώρα σε τροχιά υλοποίησης.

Τι προβλέπει η απόφαση του υπουργείου Υποδομών

Όπως προκύπτει από πρόσφατη απόφαση του υπουργού Υποδομών και Μεταφορών, Χρίστου Δήμα, εγκρίνεται η τροποποίηση της σύμβασης παραχώρησης της Αττικής Οδού και δίνεται η εντολή για την εκπόνηση των απαιτούμενων μελετών και την υλοποίηση έργων στον Ανισόπεδο Κόμβο Μεταμόρφωσης, ένα από τα πλέον επιβαρυμένα σημεία του λεκανοπεδίου.

Μολονότι η παρέμβαση δεν έχει το αποτύπωμα ενός νέου αυτοκινητοδρόμου, θεωρείται κρίσιμη για τη λειτουργία της Αττικής Οδού, καθώς αφορά ένα σημείο όπου καθημερινά χιλιάδες οδηγοί εγκλωβίζονται σε ουρές εκατοντάδων μέτρων προκειμένου να εισέλθουν στην εθνική οδό Αθηνών - Λαμίας. Κι αυτό γιατί σήμερα οι δύο κλάδοι κυκλοφορίας από το Αεροδρόμιο και από την Ελευσίνα συγκλίνουν σε ένα κοινό σημείο πριν την είσοδο στον αυτοκινητόδρομο, δημιουργώντας μποτιλιάρισμα που παραλύει την κυκλοφορία ειδικά τις ώρες αιχμής.

Η λύση που προωθείται προβλέπει τον διαχωρισμό των δύο ρευμάτων κυκλοφορίας, ώστε κάθε κατεύθυνση να αποκτήσει ανεξάρτητη πρόσβαση προς τον άξονα Αθηνών - Θεσσαλονίκης. Σύμφωνα με τις κυκλοφοριακές προσομοιώσεις που έχουν εκπονηθεί, η δυναμικότητα του σημείου μπορεί να υπερδιπλασιαστεί, μειώνοντας σημαντικά τις καθυστερήσεις και βελτιώνοντας τη συνολική λειτουργία του αυτοκινητοδρόμου.

Οι μελέτες και τα συμπληρωματικά έργα έχουν εκτιμώμενο κόστος 2,45 εκατ. ευρώ, το οποίο θα καλυφθεί από το Δημόσιο μέσω της σύμβασης παραχώρησης. Παράλληλα, έχουν ήδη δοθεί οι αναγκαίες εγκρίσεις, ο Ανεξάρτητος Μηχανικός έχει εξετάσει τις σχετικές μελέτες, ενώ δεν απαιτούνται απαλλοτριώσεις ούτε νέα περιβαλλοντική αδειοδότηση, στοιχεία που θεωρητικά επιτρέπουν την ταχύτερη υλοποίησή του.

Η απόφαση έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία το κυκλοφοριακό πρόβλημα της Αθήνας επιδεινώνεται με ανησυχητικούς ρυθμούς. Σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία, οι οδηγοί στην πρωτεύουσα έχασαν το 2024 έως και 111 ώρες ετησίως εγκλωβισμένοι στην κίνηση, έναντι 104 ωρών το 2023. Η μέση διαδρομή 10 χιλιομέτρων απαιτεί πλέον περίπου μισή ώρα για να διανυθεί, κατατάσσοντας την Αθήνα στις πιο επιβαρυμένες ευρωπαϊκές πόλεις σε επίπεδο καθυστερήσεων.

Ακόμα πιο δύσκολη είναι η εικόνα στον Κηφισό. Ενας από τους βασικότερους οδικούς άξονες της πρωτεύουσας λειτουργεί εδώ και χρόνια στα όρια του κορεσμού, με αποτέλεσμα να χάνονται ετησίως περισσότερες από 6,5 εκατομμύρια εργατοώρες. Το οικονομικό κόστος αυτής της απώλειας υπολογίζεται μεταξύ 80 και 90 εκατ. ευρώ κάθε χρόνο. Την ίδια στιγμή, οι προβλέψεις για την περίοδο 2025 - 2030 δείχνουν ότι οι μετακινήσεις στην Αττική θα αυξηθούν επιπλέον κατά 16% έως 20%, γεγονός που προμηνύει ακόμη μεγαλύτερη πίεση στο υφιστάμενο δίκτυο.

Τα μεγάλα έργα που βρίσκονται σε αναμονή

Παρά το γεγονός ότι η αναβάθμιση του κόμβου της Μεταμόρφωσης φαίνεται να «ξεκλειδώνει», μια σειρά άλλων μεγάλων έργων που θα μπορούσαν να αλλάξουν ουσιαστικά τον κυκλοφοριακό χάρτη της Αττικής εξακολουθούν να βρίσκονται σε ...αναμονή, χωρίς σαφή χρονοδιαγράμματα υλοποίησης.

Πρώτο ανάμεσά τους είναι ο νέος οδικός άξονας Ελευσίνα - Οινόφυτα, ο οποίος στόχος είναι να λειτουργήσει ως παράκαμψη του Κηφισού συνδέοντας απευθείας τους αυτοκινητοδρόμους Αθηνών - Κορίνθου και Αθηνών - Λαμίας. Το έργο θεωρείται κομβικής σημασίας, καθώς θα επιτρέψει σε μεγάλο μέρος της διαμπερούς κυκλοφορίας και κυρίως των βαρέων οχημάτων να παρακάμπτουν τον Κηφισό. Αν και έχει προκριθεί από τους συγκοινωνιολόγους, η παρέμβαση παραμένει μέχρι τώρα χωρίς χρηματοδότηση.

Μόλις την προηγούμενη εβδομάδα ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, Κωστής Χατζηδάκης, επανέφερε το έργο στο προσκήνιο, δηλώνοντας ότι εξετάζεται να αποτελέσει μία από τις πρώτες εφαρμογές του θεσμού των πρότυπων προτάσεων. Πρόκειται για έναν μηχανισμό που επιτρέπει σε ιδιωτικούς φορείς να καταθέτουν ολοκληρωμένες προτάσεις για μεγάλα έργα υποδομής, οι οποίες στη συνέχεια τίθενται σε διαγωνισμό. Παρά το γεγονός ότι ο θεσμός έχει νομοθετηθεί από το 2022 και παρουσιάστηκε ως εργαλείο επιτάχυνσης επενδύσεων, μέχρι σήμερα δεν έχει εφαρμοστεί στην πράξη σε κανένα μεγάλο έργο, έχοντας μάλιστα τροποποιηθεί πρόσφατα.

Αντίστοιχα, «παγωμένη» παραμένει και η πολυσυζητημένη επέκταση της λεωφόρου Κύμης. Παρότι ο διαγωνισμός έχει προχωρήσει από το 2022, το έργο εξακολουθεί να σκοντάφτει σε δικαστικές εμπλοκές αλλά και στο ζήτημα της χρηματοδότησης. Ο ίδιος ο κ. Χατζηδάκης παραδέχθηκε πρόσφατα ότι οι δημοσιονομικές δυνατότητες δεν επαρκούν για την κάλυψη όλων των ώριμων έργων που βρίσκονται σε αναμονή φέρνοντας την εν λόγω παρέμβαση ως παράδειγμα.

Σε πιο προχωρημένο στάδιο βρίσκεται ο τριπλός κόμβος Σκαραμαγκά, προϋπολογισμού περίπου 70 εκατ. ευρώ. Το έργο μετρά ήδη σχεδόν... τρεις δεκαετίες, με τη σύμβαση για την κατασκευή του να έχει υπογραφεί αρχικά το 1997, χωρίς όμως να ολοκληρωθεί μέχρι που εγκαταλείφθηκε οριστικά το 2003 αφήνοντας πίσω του οικονομική τρύπα ύψους 22 εκ. ευρώ στα δημόσια ταμεία και δύο σήραγγες - φαντάσματα που γρήγορα μετατράπηκαν σε σκουπιδότοπους.

Το έργο αναμένεται να βελτιώσει τη σύνδεση της Δυτικής Περιφερειακής Αιγάλεω με το εθνικό οδικό δίκτυο και να απομακρύνει σημαντικό μέρος της βαριάς κυκλοφορίας από κατοικημένες περιοχές της δυτικής Αθήνας. Προσωρινός ανάδοχος έχει ήδη αναδειχθεί η ΜΕΤΚΑ - Δομική Κρήτης με την υπογραφή της σύμβασης να θεωρείται ζήτημα χρόνου.

Την ίδια στιγμή, στα συρτάρια του υπουργείου παραμένει επί του παρόντος και η πρόταση για την υπόγεια σύνδεση της λεωφόρου Κατεχάκη με τη λεωφόρο Βουλιαγμένης μέσω σήραγγας στην περιοχή της Ηλιούπολης. Το έργο αποκτά ολοένα μεγαλύτερη σημασία λόγω της ανάπτυξης του Ελληνικού και της αυξανόμενης κυκλοφορίας προς τα νότια προάστια, ωστόσο εξακολουθεί και αυτό να βρίσκεται στο στάδιο των σχεδιασμών.