Το πώς θα θεραπεύσουμε τον καρκίνο είναι το απόλυτο ερώτημα: Γνωρίστε τον ειδικό που λέει ότι μπορούμε να τον… ξεγελάσουμε

Κατά μία έννοια, η κατανόησή μας για τον καρκίνο δεν ήταν ποτέ καλύτερη: τα ποσοστά επιβίωσης στις ΗΠΑ για ορισμένες μορφές, συμπεριλαμβανομένου του καρκίνου του μαστού, έχουν υπερδιπλασιαστεί τις τελευταίες τέσσερις δεκαετίες. Σήμερα, το ποσοστό 10ετούς επιβίωσης για τον καρκίνο του μαστού είναι 83% και για τους όγκους που εντοπίζονται πριν κάνουν μετάσταση από τον μαστό, το ποσοστό αυτό εκτοξεύεται στο 99%.

Για πρώτη φορά στην ιατρική ιστορία, διεξάγονται τακτικά έρευνες όχι μόνο σε ασθενείς με καρκίνο, αλλά και σε όσους έχουν επιβιώσει από αυτόν. Πλέον χρησιμοποιούνται συντηρητικές χειρουργικές επεμβάσεις μαστού, ακτινοβολίες, θεραπείες που διεγείρουν το ανοσοποιητικό σύστημα, στοχευμένες θεραπείες που μπλοκάρουν συγκεκριμένους υποδοχείς απαραίτητους για την ανάπτυξη του καρκίνου, ακόμη και εργαστηριακά τροποποιημένα Τ-κύτταρα χιμαιρικού υποδοχέα αντιγόνου (CAR-T), τα οποία συλλέγονται από τον ασθενή, τροποποιούνται γενετικά και στη συνέχεια επανεγχέονται για να καταπολεμήσουν τον καρκίνο. Χάρη στις εξελίξεις, ένα μικρότερο ποσοστό ασθενών πεθαίνει από καρκίνο, και πολύ περισσότεροι άνθρωποι ζουν με αυτόν.

Αλλά ορισμένοι τύποι όγκων, όπως το γλοιοβλάστωμα ή ο καρκίνος του παγκρέατος, διατηρούν τις ζοφερές προγνώσεις τους παρά τα δισεκατομμύρια δολάρια σε χρηματοδότηση ερευνών.

Η ραγδαία επιδημία καρκίνου στους νεαρούς ενήλικες

Όπως αναφέρει γιατρός στην Independent, για πάρα πολύ καιρό, θεωρούσαμε ότι ο καρκίνος σχετίζεται κυρίως με το κάπνισμα ή τη γενετική, αλλά η ιστορία έχει πολύ περισσότερες προεκτάσεις. Τα τελευταία 30 χρόνια, ενώ τα ποσοστά καπνίσματος έχουν μειωθεί, τα ποσοστά καρκίνου στους νέους έχουν υπερδιπλασιαστεί. Για πρώτη φορά στην ιστορία, η νέα γενιά αντιμετωπίζει χειρότερο ποσοστό θνησιμότητας από τους γονείς της, τροφοδοτούμενο από μια ραγδαία επιδημία καρκίνου στους νεαρούς ενήλικες.

Ενώ αμέτρητα δολάρια και ώρες διοχετεύονται σε θεραπείες, «παραμένουμε στο σκοτάδι σχετικά με το τι προκαλεί αυτή την επιδημία καρκίνου που πλήττει τους νεαρούς ενήλικες. Είναι τα αυξανόμενα ποσοστά παχυσαρκίας, τα επεξεργασμένα τρόφιμα, τα μικροπλαστικά, η Covid-19 ή κάτι εντελώς διαφορετικό που δεν έχουμε ανακαλύψει ακόμη;», αναρωτιέται ο Άνταμ Μπάρσουκ.

Ο λόγος είναι πιθανότατα η παχυσαρκία, η οποία συνδέεται με σχεδόν κάθε τύπο συμπαγούς κακοήθειας που υπάρχει. Στις ΗΠΑ, το 70% των ενηλίκων είναι υπέρβαροι ή παχύσαρκοι και στο Ηνωμένο Βασίλειο το ποσοστό των ανθρώπων που είναι υπέρβαροι ή παχύσαρκοι αγγίζει το 66%.

Η δύναμη ενός υγιούς μικροβιώματος του εντέρου

Ο πλεονάζων λιπώδης ιστός προκαλεί φλεγμονή, η οποία οδηγεί το ανοσοποιητικό σύστημα σε υπερλειτουργία, καθιστώντας το ανίκανο να ξεχωρίσει τον ξενιστή από τον εχθρό. Αυτός είναι ο μηχανισμός με τον οποίο η παχυσαρκία προκαλεί καρκίνο, αλλά πολλοί άλλοι παράγοντες μπορούν να αυξήσουν τη φλεγμονή, συμπεριλαμβανομένης της ανισορροπίας στο μικροβίωμα του εντέρου, η οποία ονομάζεται δυσβίωση. Καθένας από εμάς έχει δισεκατομμύρια, αν όχι τρισεκατομμύρια, διαφορετικά βακτηριακά κύτταρα που ζουν στο παχύ έντερο και το έντερό μας και λειτουργούν για να μειώνουν τη φλεγμονή και να εκπαιδεύουν το ανοσοποιητικό σύστημα να μην επιτίθεται σε οτιδήποτε φαίνεται διαφορετικό. Οτιδήποτε διαταράσσει αυτόν τον μηχανισμό, διαταράσσει την εκπαίδευση του ανοσοποιητικού συστήματος, πράγμα που σημαίνει ότι τα κακά βακτήρια επικρατούν των υγιών, περιορίζοντας την ικανότητα του σώματος να μειώνει τη φλεγμονή.

Εκτός από τους ρύπους στον αέρα και το νερό, η δυσβίωση προκύπτει εν μέρει λόγω των υπερεπεξεργασμένων τροφίμων που είναι πλέον τόσο διαδεδομένα στη διατροφή μας. Η δυσβίωση διαφέρει από την ιδιοπαθή φλεγμονώδη νόσο του εντέρου (ΙΦΝΕ), η οποία είναι μια αυτοάνοση κατάσταση όπου τα ανοσοκύτταρά σας επιτίθενται στα φυσιολογικά κύτταρα του σώματός σας χωρίς δισταγμό. Πρόκειται περισσότερο για μια χρόνια φλεγμονή χαμηλού επιπέδου που "σιγοβράζει" σταθερά στο σώμα μας. Το ανοσοποιητικό σύστημα δεν είναι τέλειο και ο καρκίνος είναι ένα παιχνίδι πιθανοτήτων.

Τα σώματά μας έχουν πολλές ασφαλιστικές δικλείδες, αλλά αν τυχαία κύτταρα χτυπηθούν από οτιδήποτε προάγει τη φλεγμονή σε υψηλότερο από το κανονικό επίπεδο και αυτό συνδυαστεί με τη μετάλλαξη ενός κυττάρου ώστε να γίνει καρκινικό, έτσι αναπτύσσονται οι όγκοι.

Η πρόληψη είναι εφικτή

Ο καρκίνος είναι ένας όρος - ομπρέλα για εκατοντάδες ασθένειες. Αλλά αυτό που γνωρίζουμε είναι ότι το 40-50% των θανάτων από καρκίνο μπορούν να προληφθούν. Υπάρχουν 10 εκατομμύρια θάνατοι τον χρόνο από καρκίνο παγκοσμίως, οπότε αυτό σημαίνει ότι 4 εκατομμύρια θάνατοι ετησίως θα μπορούσαν να αποφευχθούν. Εν τω μεταξύ, πεθαίνουν άνθρωποι που δεν θα έπρεπε να πεθάνουν.

Τι πρέπει να κάνουμε λοιπόν; Πρέπει να κάνουμε αλλαγές στον τρόπο που ζούμε και οργανώνουμε τη ζωή μας. Κάποια πράγματα, όπως τα μικροπλαστικά, είναι πανταχού παρόντα -και εκτός του ελέγχου μας. Αλλά αν ζείτε ήδη με παχυσαρκία, υπάρχουν πολλά φάρμακα απώλειας βάρους που είναι εξαιρετικά αποτελεσματικά. Τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα είναι πολύ εύκολο να αποφευχθούν. Μπορούμε να μειώσουμε την κατανάλωση αλκοόλ. Και μπορούμε να επιλέξουμε να μην καπνίζουμε.

Και, παρόλο που ίσως να μην μπορούμε να εξαλείψουμε εντελώς αυτά τα πράγματα από τη ζωή μας, είναι πολύ ρεαλιστικό για τον μέσο άνθρωπο να μειώσει τον κίνδυνο καρκίνου κατά 30 έως 40% κάνοντας βέλτιστες επιλογές στον τρόπο ζωής του.

Το μέτρο είναι το κλειδί

Το κλειδί για την πρόληψη του καρκίνου ή για την υγιεινή ζωή γενικότερα είναι να κάνουμε τα πάντα με μέτρο. Να αναγνωρίζουμε τις πτυχές του τρόπου ζωής μας που γνωρίζουμε ότι είναι επιβλαβείς και να κάνουμε μικρές προσαρμογές. Μακράν η καλύτερη δίαιτα είναι αυτή που μπορείς να τηρήσεις για μήνες ή χρόνια, οπότε αντί να εξαλείψεις εντελώς το αλκοόλ, αυτό μπορεί να σημαίνει μείωση από 10 σε δύο ή τρία ποτά την εβδομάδα. Ή μετάβαση από τα βαριά ποτά στα ελαφριά, όπως ο μηλίτης. Ή μικρές διατροφικές αλλαγές, από το λευκό στο ψωμί ολικής αλέσεως ή από το λευκό ρύζι στο καστανό. Μια σειρά από μικρές αλλαγές στον τρόπο ζωής είναι ένας καλός τρόπος για να μετριαστεί ο κίνδυνος.

Μερικοί άνθρωποι λαμβάνουν προβιοτικά σε μια προσπάθεια να προωθήσουν το υγιές μικροβίωμα του εντέρου. Αν έχετε κάποια συγκεκριμένη εντερική πάθηση ή παίρνετε αντιβιοτικά, μπορεί να είναι χρήσιμα, αλλά το καλύτερο που μπορείτε να κάνετε είναι να ακολουθείτε μια υγιεινή, ισορροπημένη διατροφή και να αποφεύγετε τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα. Στοχεύστε στην ελαχιστοποίηση των μπισκότων, των πατατακίων και των έτοιμων σάντουιτς που είναι μεν νόστιμα, αλλά -για να έχουν μεγάλη διάρκεια ζωής στο ράφι- είναι γεμάτα συντηρητικά και χημικά που διαταράσσουν το μικροβίωμα του εντέρου.

Αντίθετα, τρώτε περισσότερα φρούτα, λαχανικά, φυτικές ίνες, άπαχο κρέας και ψάρι, τα οποία θα σας βοηθήσουν επίσης να διατηρήσετε ένα υγιές βάρος και να μειώσετε την παχυσαρκία. Ακούγεται τόσο απλό, αλλά ειδικά αυτή την περίοδο, το φαγητό είναι ακριβό και οι ρυθμοί της ζωής μας είναι αγχωτικοί. Δεν έχουμε πάντα χρόνο να φτιάξουμε ένα υγιεινό δείπνο από το μηδέν και είναι σημαντικό να αναγνωρίσουμε ότι υπάρχει και μια οικονομική παράμετρος σε αυτό.

Το ιατρικό μυστήριο του Ελικοβακτηριδίου του πυλωρού

Το Helicobacter pylori είναι ένα κοινό, μικροσκοπικό βακτήριο που υπάρχει παντού στον κόσμο. Περίπου ο μισός πληθυσμός φέρει αυτό το βακτήριο. Αλλά υπάρχει ένα μυστήριο γύρω από το γιατί προκαλεί σε ορισμένες ομάδες -και όχι σε άλλες- φλεγμονή του εντέρου, έλκη στομάχου και δυσπεψία. Και γιατί τα έθνη της Ανατολικής Ασίας, όπου το H. pylori είναι κοινό, έχουν κίνδυνο γαστρικού καρκίνου έως και 10 φορές υψηλότερο από αυτόν των ΗΠΑ, ενώ το ποσοστό καρκίνου στην Ινδία, όπου το H. pylori είναι ακόμη πιο κοινό, είναι στην πραγματικότητα περίπου το ίδιο με τις ΗΠΑ.

Φαίνεται να υπάρχει μια εθνοτική διαφορά. Υπάρχει ένα γενετικό στοιχείο, αλλά και ένα διατροφικό: Η Ινδία έχει μερικούς από τους υψηλότερους πληθυσμούς vegan και χορτοφάγων, και η ινδική διατροφή έχει σημαντικά χαμηλότερη πρόσληψη κρέατος και αλατισμένων, παστών τροφίμων. Και ενώ η ιαπωνική διατροφή, συνήθως πλούσια σε λαχανικά και ψάρια και χαμηλή σε κρέατα, πιθανότατα συμβάλλει σε χαμηλότερα ποσοστά παχυσαρκίας και μεγαλύτερο προσδόκιμο ζωής σε σχέση με τις ΗΠΑ, έρχεται με τη δυσάρεστη παρενέργεια του κινδύνου για καρκίνο του στομάχου. Οι κάτοικοι της Ανατολικής Ασίας και οι αυτόχθονες της Αμερικής έχουν τα υψηλότερα ποσοστά καρκίνου του στομάχου παγκοσμίως. Αυτό που έχουν κοινό (εκτός από το H. pylori) είναι η υψηλή κατανάλωση καπνιστών και παστών κρεάτων στη διατροφή τους.

Ο γαστρικός καρκίνος είναι ένας σχετικά σπάνιος καρκίνος στις ΗΠΑ. Αλλά στην Ιαπωνία και την Κορέα, το ποσοστό είναι πάνω από τέσσερις φορές υψηλότερο και αποτελεί τον πιο κοινό καρκίνο. Ακόμη και οι μετανάστες από την Ανατολική Ασία προς τις ΗΠΑ εξακολουθούν να έχουν πολύ υψηλότερο ποσοστό γαστρικού καρκίνου σε σύγκριση με άλλους Αμερικανούς. Χωρίς αμφιβολία, το H. pylori εξηγεί ένα μέρος αυτής της διαφοράς, αλλά όχι όλο. Ο άλλος σημαντικός παράγοντας είναι πιθανώς τα τρόφιμα σε τουρσί και τα αλατισμένα τρόφιμα: τα λαχανικά τουρσί και τα νουντλς αποτελούν βασικά είδη της ιαπωνικής και της κορεατικής διατροφής.

Φαίνεται ότι το αλάτι, ειδικά σε ένα υγρό ζύμωσης, φθείρει την επένδυση του στομάχου, προκαλώντας μια κατάσταση που ονομάζεται «ατροφική γαστρίτιδα». Με την πάροδο δεκαετιών, αυτή η καταστροφή της επένδυσης του στομάχου οδηγεί σε μεταλλάξεις και καρκίνους του στομάχου. Mελέτες σε πληθυσμούς της Ανατολικής Ασίας αποκαλύπτουν περίπου 50% αυξημένο κίνδυνο καρκίνου του στομάχου που σχετίζεται με την υψηλή πρόσληψη τροφών τύπου τουρσί.

Πρέπει όμως να γίνει διαχωρισμός ανάμεσα στα τουρσιά (pickled) και τα ζυμωμένα (fermented) τρόφιμα. Ζυμωμένα τρόφιμα όπως το kimchi και το miso προάγουν στην πραγματικότητα ένα υγιές μικροβίωμα του εντέρου.

Αξίζει επίσης να έχουμε κατά νου ότι δεν υπάρχει λόγος να εξετάζονται όλοι για το H. pylori. Αλλά αν έχετε χρόνια παλινδρόμηση ή δυσπεψία, καούρες, ερυγές (ρέψιμο) και αναγωγές για περισσότερο από μερικές εβδομάδες, μιλήστε με τον γιατρό σας. Πολλοί από εμάς έχουμε αυτά τα συμπτώματα περιστασιακά λόγω της διατροφής, του άγχους και του αλκοόλ, αλλά αν τα έχετε χρόνια, είναι πολύ σημαντικό να εξεταστείτε.

Η σημασία του προσυμπτωματικού ελέγχου

Ένα τεράστιο κλειδί για την πρόληψη του θανάτου από καρκίνο είναι η έγκαιρη διάγνωσή του. Αν οι άνθρωποι κάνουν τις προληπτικές εξετάσεις που τους προσφέρονται, όπως κολονοσκοπήσεις, μαστογραφίες και τεστ Παπ, αυτό θα σώσει χιλιάδες, αν όχι εκατομμύρια ζωές και επίσης θα βελτιώσει τα ποσοστά επιβίωσης για τον μέσο άνθρωπο. Ωστόσο, μετά την πανδημία, τα ποσοστά προσυμπτωματικού ελέγχου παρέμειναν χαμηλότερα από ό,τι ήταν παλαιότερα -κάτι που θα οδηγήσει σε δεκάδες χιλιάδες θανάτους. Στις ΗΠΑ αυτό συνδέεται εν μέρει με ανασφάλιστους ανθρώπους που δεν μπορούν να αντέξουν οικονομικά την επίσκεψη σε γιατρούς.

Υπάρχει όμως και μια αυξανόμενη δυσπιστία γενικότερα απέναντι στο ιατρικό επάγγελμα. Υπάρχει επίσης πολλή παραπληροφόρηση στο διαδίκτυο που διαδίδεται από podcasters, εταιρείες συμπληρωμάτων και ανθρώπους με απώτερα κίνητρα που πωλούν μια δίαιτα, ένα συμπλήρωμα ή μια πολιτική ατζέντα, και ο κόσμος πείθεται από αυτό.

Υπάρχει επίσης -και ο γιατρός τονίζει πως το έχει δει ο ίδιος- μια τεράστια αύξηση των ανθρώπων που δεν ενδιαφέρονται για τα εμβόλια και αυτό φαίνεται να χειροτερεύει με την Τεχνητή Νοημοσύνη (AI) και άλλες εναλλακτικές πηγές πληροφοριών. Γι' αυτό ήθελα να γράψω ένα βιβλίο βασισμένο σε ιατρικές πληροφορίες και στην επιστήμη, το οποίο να είναι προσιτό και κατανοητό από τον κόσμο. Ελπίζω ότι οι άνθρωποι θα εμπιστευτούν τα δεδομένα, θα εμπιστευτούν τις αποδείξεις και θα εμπιστευτούν τις αξιόπιστες πηγές αντί για τις αμφίβολες.