Ούτε τα ψάρια, ούτε το αυγό: Τι είναι τελικά αυτό που δεν πρέπει να φας αν παίρνεις αντιβίωση

Τα μικροβιώματά μας φιλοξενούν βακτηριακά είδη που συνέξελξαν μαζί μας ώστε να ζουν στον πεπτικό μας σωλήνα, να συμβάλλουν στην πέψη και να ενισχύουν το ανοσοποιητικό μας σύστημα. Ωστόσο, όταν λαμβάνουμε αντιβιοτικά, τα ευεργετικά αυτά βακτήρια του εντέρου συχνά καταστρέφονται μαζί με τα παθογόνα.

Σύμφωνα με νέα μελέτη που δημοσιεύτηκε το nature.com, αυτό που μπορεί να επιδεινώσει την κατάσταση είναι η κατανάλωση γλυκών κατά τη διάρκεια της θεραπείας με αντιβιοτικά. Ερευνητές από το NYU Langone Health, το City of Hope και το Memorial Sloan Kettering διαπίστωσαν ότι η κατανάλωση ζάχαρης παράλληλα με τα αντιβιοτικά συνδέεται με μεγαλύτερη μείωση της ποικιλομορφίας του εντερικού μικροβιώματος.

Όταν διαθέτουμε φυσική ποικιλομορφία ειδών στο έντερό μας, το μικροβίωμα μπορεί να αντισταθεί καλύτερα στη συσσώρευση επιβλαβών παθογόνων. Ωστόσο, τα αντιβιοτικά περιορίζουν αυτή την ποικιλομορφία, καθιστώντας τον οργανισμό μας πιο ευάλωτο σε ασθένειες, σύμφωνα με τη μελέτη.

Το μικροβίωμα και τα αντιβιοτικά

Η συγκεκριμένη μελέτη -η οποία συγκαταλέγεται στις μεγαλύτερες και υψηλότερης ανάλυσης του είδους της έως σήμερα- κατέγραψε κάθε είδος τροφής σε 9.419 γεύματα που κατανάλωσαν 173 νοσηλευόμενοι καρκινοπαθείς και στη συνέχεια μέτρησε τις αλλαγές στο εντερικό τους μικροβίωμα. Η ερευνητική ομάδα μελέτησε ασθενείς με αιματολογικές κακοήθειες επειδή λαμβάνουν συχνά αντιβιοτικά και η ακριβής καταγραφή της πρόσληψης τροφής είναι εφικτή κατά τη νοσηλεία. Για κάθε 100 γραμμάρια ζάχαρης που κατανάλωναν οι ασθενείς στις 48 ώρες πριν από τη θεραπεία τους με αντιβιοτικά, οι ερευνητές διαπίστωσαν μια επιπλέον μείωση 21% στην ποικιλομορφία των βακτηρίων.

Η μελέτη έδειξε επίσης πώς ο συνδυασμός μιας διατροφής πλούσιας σε ζάχαρη και της αντιβιοτικής θεραπείας προκάλεσε τον πολλαπλασιασμό του Enterococcus faecium, ενός βακτηριακού είδους που έχει συνδεθεί με λοιμώξεις οι οποίες αντιμετωπίζονται δύσκολα. Πειράματα σε ποντίκια επιβεβαίωσαν αυτό το μοτίβο, δείχνοντας ότι η έκθεση τόσο σε ένα αντιβιοτικό όσο και σε σακχαρόζη οδήγησε σε αύξηση του πληθυσμού του Enterococcus στο εσωτερικό του εντέρου μέχρι την τρίτη ημέρα της μελέτης, και σε ακόμη μεγαλύτερη αύξηση έως την έκτη ημέρα.

Όταν ασθενείς με αιματολογικές κακοήθειες υποβάλλονται σε μεταμόσχευση βλαστοκυττάρων, νοσηλεύονται συνήθως για αρκετές εβδομάδες, διάστημα κατά το οποίο λαμβάνουν τόσο χημειοθεραπεία όσο και αντιβιοτικά. Κατά τη διάρκεια της νοσηλείας τους, παρουσιάζουν δραματικές αλλαγές στη διατροφή τους καθώς και σοβαρή βλάβη στο μικροβίωμά τους. Στους ασθενείς αυτούς, επιβλαβή βακτηριακά είδη όπως ο Enterococcus faecium συχνά ευδοκιμούν, επειδή το υπόλοιπο οικοσύστημα του εντέρου έχει «καταστραφεί».

Διαιτητικές αλλαγές για τη βελτίωση των κλινικών αποτελεσμάτων

«Το μικροβίωμα αναδεικνύεται σε σημαντικό παράγοντα στην ογκολογική φροντίδα», δήλωσε ο συν-επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, Dr. Marcel van den Brink, επικεφαλής ιατρικός διευθυντής στο City of Hope. «Για τους ασθενείς που υποβάλλονται σε εντατικές θεραπείες, όπως η μεταμόσχευση μυελού των οστών, η υγιής ποικιλομορφία του εντερικού μικροβιώματος μπορεί να έχει σημαντικές επιπτώσεις στην πορεία της υγείας τους. Μελέτες σαν κι αυτή μας βοηθούν να κατανοήσουμε καλύτερα πώς οι καθημερινοί παράγοντες, συμπεριλαμβανομένης της διατροφής, ενδέχεται να επηρεάζουν μια εύθραυστη ισορροπία που καθορίζει πώς οι ασθενείς ανταποκρίνονται στη θεραπεία, πώς αναρρώνουν και πώς βιώνουν τις παρενέργειες».

Η τροποποίηση της διατροφής μας κατά τη διάρκεια και μετά τη λήψη αντιβιοτικών, συγκεκριμένα μέσω της μείωσης της πρόσληψης γλυκών, θα μπορούσε να συμβάλει στην εξισορρόπηση του μικροβιώματός μας, δήλωσε ο συν-επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, Dr. Jonas Schluter, επίκουρος καθηγητής στο Τμήμα Μικροβιολογίας του NYU Langone. «Καθώς μαθαίνουμε πώς οι παράπλευρες απώλειες των αντιβιοτικών στο μικροβίωμα συνδέονται με προβλήματα υγείας μακροπρόθεσμα, είναι σημαντικό να εντοπίσουμε παράγοντες που περιορίζουν αυτούς τους ακούσιους κινδύνους για την υγεία».

Παρά την ένδειξη ότι η μείωση των απλών σακχάρων ενδέχεται να περιορίσει τη βλάβη στο μικροβίωμα, εξακολουθεί ωστόσο να παραμένει άγνωστο «κατά πόσον η ζάχαρη υποστηρίζει άμεσα τον Enterococcus, εξασθενεί τα ανταγωνιστικά βακτήρια ή δρα μέσω κάποιου άλλου μηχανισμού στους ασθενείς», επεσήμανε ο δεύτερος συγγραφέας της μελέτης, William Jogia, διδακτορικός φοιτητής στο εργαστήριο του Dr. Schluter στο Ινστιτούτο Γενετικής Συστημάτων. «Η νέα εργασία προσδιορίζει τα διαιτητικά σάκχαρα ως έναν παράγοντα ενίσχυσης της διαταραχής του μικροβιώματος που προκαλείται από τα αντιβιοτικά, πιθανώς επειδή τα δυνητικά επιβλαβή βακτήρια που επιβιώνουν από τα αντιβιοτικά επωφελούνται από τα σάκχαρα της διατροφής, τα οποία μπορούν να αξιοποιήσουν για να πολλαπλασιαστούν».

«Ειδικά στους ασθενείς με καρκίνο του αίματος, η βλάβη στο μικροβίωμα συνδέεται με χειρότερα κλινικά αποτελέσματα, συμπεριλαμβανομένης της υψηλότερης συνολικής θνησιμότητας και των λοιμώξεων», δήλωσε ο Jonathan Peled, συν-επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης και αναπληρωτής διευθυντής του Κέντρου Αιματολογικών Κακοηθειών στο Memorial Sloan Kettering Cancer Center. «Ένα σημαντικό επόμενο βήμα θα είναι ο σχεδιασμός κλινικών δοκιμών προκειμένου να ελεγχθεί αν οι βραχυπρόθεσμες διατροφικές αλλαγές μπορούν να βελτιώσουν τα κλινικά αποτελέσματα στους ασθενείς».