Μια αθέμιτη πολιτική πράξη του Ελευθέριου Βενιζέλου: Όταν πρότεινε τον σφαγέα του Ελληνισμού, Κεμάλ Ατατούρκ, για Νόμπελ Ειρήνης!

Ήταν μια αθέμιτη πολιτική πράξη του Ελευθέριου Βενιζέλου, όταν πρότεινε τον σφαγέα του Ελληνισμού Κεμάλ Ατατούρκ για Νόμπελ Ειρήνης; Ίσως και να ήταν...

Τον Μάρτιο, στις 18, συμπληρώνονται 90 χρόνια από τον θάνατο του Ελευθερίου Βενιζέλου. Αναμφίβολα, στη συνείδηση των πολλών, ο πολιτικός από τα Χανιά κατέχει υψίστη θέση για την προσφορά του στο έθνος: ήταν ο πραγματοποιός των ιδανικών της Επανάστασης του 1909, συνέδεσε το όνομα του με τη θαυμαστή εξόρμηση των Βαλκανικών Πολέμων· από το 1919 ανέλαβε την ευθύνη της πραγματοποιήσεως του μεγαλύτερου ιδανικού των Ελλήνων της εποχής, εκείνο της Μεγάλης Ιδέας· επί των ημερών του στον πρωθυπουργικό θώκο τα ελληνικά στρατεύματα αποβιβάστηκαν στη Σμύρνη και η Ελλάδα προσάρτησε την Ανατολική Θράκη.

Όμως, δεν μπορεί ο ιστορικός να μην προσάψει στον Βενιζέλο τις αναλογούντες ευθύνες για τον ολέθριο Εθνικό Διχασμό που οδήγησε στην Μικρασιατική Καταστροφή, την οικονομική κρίση του 1929 (παγκόσμιο το φαινόμενο μετά το κραχ στη Νέα Υόρκη) που οδήγησε στη χρεοκοπία του 1932 και άλλα λάθη, μείζονος ή ήσσονος σημασίας. Θα σταθούμε ιδιαιτέρως στην Μικρασιατική Καταστροφή.

«Είμαστε πανέτοιμοι»... για την Καταστροφή

Στις 6 Μαΐου του 1919, ο Ελευθέριος Βενιζέλος, τότε πρωθυπουργός της Ελλάδας, βρισκόταν στο Παρίσι όταν δέχτηκε τηλεφώνημα από τον πρωθυπουργό του Ηνωμένου Βασιλείου Λόιδ Τζωρτζ, ο οποίος του ζητούσε να τον δει από κοντά. Οι δύο άνδρες συναντήθηκαν στις 14:45 και ο βρετανός πρωθυπουργός ρώτησε τον Βενιζέλο: «Έχετε διαθέσιμο στρατό;». «Έχομεν...», απάντησε δίχως δισταγμό ο Βενιζέλος που διερωτήθει: «...αλλά περί τίνος πρόκειται;»
«Αποφασίσαμε με τον πρόεδρο Ουίλσον (των ΗΠΑ) και τον Κλεμανσώ (πρωθυπουργός τη Γαλλίας), ότι δέον να καταλάβετε την Σμύρνη»!
Ο Βενιζέλος δίχως σκέψη και χωρίς να ζητήσει διευκρινίσεις σε τι αποσκοπούσε εκείνη η προτροπή απάντησε: «Είμαστε πανέτοιμοι»! Πραγματικά δύο εβδομάδες μετά, ελληνική μεραρχία αποβιβαζόταν στη Σμύρνη. Η κερκόπορτα για την άλωση του Ελληνισμού της Μικρασίας είχε μόλις ανοίξει.

Ακόμα μια λάθος κίνηση του Βενιζέλου στην ευρωπαϊκή σκακιέρα: η αποστολή 30.000 στρατιωτών στην Ουκρανία για την αντιμετώπιση των Μπολσεβίκων! Οι σύμμαχοι επεδίωξαν την συμμετοχή των Ελλήνων στην εκστρατεία της Κριμαίας, αφού έτσι θα μειωνόταν το δικό τους κόστος σε ανθρώπινο δυναμικό και υλικό.

«Αλλά, πράγματι, πταίει ο Βενιζέλος...»

Η εξωτερική πολιτική του Βενιζέλου εκινείτο επί ξυρού ακμής. Και επακολούθησε η Μικρασιατική Καταστροφή για την οποία ο κερκυραίος δημοσιογράφος, Γεράσιμος Λύχνος, αρχισυντάκτης του «Ελευθέρου Βήματος» έγραφε στο φύλλο της 30ης Αυγούστου του 1922: «Αλλά, πράγματι, πταίει ο Βενιζέλος. Πταίει, διότι ακαίρως ενέδωσεν εις την αξίωσιν των μικρών και εμπαθών αντιπάλων του και προέβη εις εκλογάς προτού στερεώση το έργον των δεκαετών μόχθων του Έθνους. Πταίει, διότι υπέπεσεν εις τρομεράν πλάνην πιστεύσας ότι άνδρες ως οι κ.κ. Στράτος και Γούναρης, και πάντες οι άλλοι οι μετ’ αυτών, ενέκλειον εις τας αμαρτωλάς των υπάρξεις και κάποιο περιθώριον πατριωτικής συνειδήσεως, ένα οσονδήποτε ποσοστόν φιλολάου ενδιαφέροντος [...] Έθεσε την απόδειξιν της αφοσιώσεώς του εις το συνταγματικόν της χώρας Πολίτευμα υπεράνω της εξασφαλίσεως του μέλλοντος της Πατρίδος και εθυσίασεν εις την πολλήν του κοινοβουλευτικήν ευθιξίαν μεγάλα της Ελλάδος συμφέροντα».

Επιστολή για Νόμπελ στον Κεμάλ!

Τα χρόνια χύθηκαν σαν μαύρος μανιασμένος χείμαρρος στην Ελλάδα, αφήνοντας στις όχθες του προσφυγιά, φτώχεια, εξαθλίωση, οικονομικό χάος. Από τη Μικρασία, τον Πόντο, την Ανατολική Θράκη εκδιώχθηκαν μέχρι και 1,5 εκατ. Έλληνες. Χιλιάδες άνθρωποι σφαγιάστηκαν και ακόμα τόσοι έμειναν ανέστιοι και πένητες, γιατί; Διότι οι πολιτικοί- και του Βενιζέλου μη εξαιρουμένου- ακολούθησαν τις οδηγίες των Μεγάλων Δυνάμεων που οδήγησαν σε εθνικούς γκρεμούς.
Και φθάνουμε στη δεκαετία του 1930. Ο Μουσταφά Κεμάλ, ο σφαγέας των Ελλήνων, έχει ονομαστεί «Ατατούρκ» που θα πει Πατέρας των Τούρκων. Και ο Βενιζέλος, ο «Εθνάρχης των Ελλήνων» προτείνει τον Κεμάλ για να του απονεμηθεί το Βραβείο Νόμπελ Ειρήνης! Ποιόν; Τον μακελάρη των Ελλήνων, τον δήμιο των Ποντίων! Αυτόν πρότεινε ο Ελευθέριος Βενιζέλος για το Νόμπελ Ειρήνης του 1934.
Η επιστολή, σημειώνεται στο Αρχείο Ελευθερίου Βενιζέλου, πως γράφτηκε το 1930 και απευθύνεται στον πρόεδρο της επιτροπής των βραβείων Νόμπελ στην Νορβηγία και είναι γραμμένη στην γαλλική γλώσσα· σήμερα αντίγραφό της βρίσκεται στο Μουσείο Μπενάκη, στο Αρχείο Ελευθερίου Βενιζέλου, στο φάκελο 283-108.
Στα σχόλιά της η Επιτροπή των Νόμπελ γράφει: «Ο Κεμάλ ήταν στον κατάλογο των υποψηφίων, αλλά δεν συντάχθηκε καμία αξιολόγηση. Υποτίθεται ότι θα προστίθετο αργότερα, αλλά δεν προστέθηκε καμία αξιολόγηση γι' αυτόν».
Διαβάστε την επιστολή, που είχε συνταχτεί στη γαλλική γλώσσα και σήμερα υπάρχει αντίγραφό της στο Μουσείο Μπενάκη.

«Κύριε πρόεδρε.
Επί σχεδόν επτά αιώνες όλη η Εγγύς Ανατολή και ένα μεγάλο τμήμα της Ευρώπης υπήρξαν το θέατρο αιματηρών πολέμων, των οποίων η αντίχηση υπήρξε τεράστια. Η οθωμανική αυτοκρατορία και το απολυταρχικό καθεστώς των Σουλτάνων υπήρξε το βασικό αίτιο. Η υποταγή χριστιανικών λαών σε έναν ζυγό αφόρητης καταπίεσης, οι θρησκευτικοί πόλεμοι του Σταυρού εναντίον της Ημισελήνου, με μοιραία κατάληξη και οι αλλεπάλληλες εξεγέρσεις όλων αυτών των λαών, πού ήλπιζαν στη χειραφέτηση τους, δημιούργησαν μία κατάσταση πραγμάτων πού θα παρέμενε μόνιμη πηγή κινδύνων όσο η οθωμανική αυτοκρατορία διατηρούσε την πορεία πού είχαν χαράξει οι Σουλτάνοι. Η εγκαθίδρυση της Τουρκικής Δημοκρατίας το 1922, όταν το εθνικό κίνημα του Μουσταφά Κεμάλ Πασά θριάμβευσε επί των αντιπάλων του (σ.τ.σ. τους Έλληνες εννοεί…), έθεσε οριστικώς τέρμα σ’ αύτη την κατάσταση αστάθειας και έλλειψης ανεκτικότητας, της όποιας η διατήρηση δεν θα γεννούσε παρά μόνον νέους και σοβαρούς κινδύνους δια την ειρήνη στο μέλλον.

»Σπανίως πραγματοποιείται σε τόσο μικρό χρονικό διάστημα μία τόσο ριζική αλλαγή στη ζωή μιας χώρας. Τη θέση μιας φθίνουσας αυτοκρατορίας, η οποία ζει υπό ένα θεοκρατικό καθεστώς, όπου η έννοια του δικαίου και της θρησκείας συγχέονται, παίρνει ένα εθνικό και σύγχρονο κράτος, γεμάτο ζωντάνια. Με την προτροπή του μεγάλου μεταρρυθμιστή Μουσταφά Κεμάλ Πασά, το απολυταρχικό καθεστώς των σουλτάνων καταργήθηκε και το κράτος έγινε απολύτως λαϊκό. Ολόκληρο το έθνος κινητοποιήθηκε προς τη φιλόδοξη, δίκαιη προσπάθεια να συμπεριληφθεί στην εμπροσθοφυλακή των πολιτισμένων λαών.
Όμως, το κίνημα για την εδραίωση της ειρήνης συμβάδισε με όλες τις εσωτερικές μεταρρυθμίσεις που έδωσαν στο νέο, εντόνως εθνικό, κράτος της Τουρκίας τη σημερινή του μορφή. Η Τουρκία ρύθμισε πράγματι όλα τα εδαφικά θέματα με τους γείτονες της και, απολύτως ικανοποιημένη από τα εθνικά και πολιτικά της σύνορα, κατέστη πραγματικός πυλώνας της ειρήνης στην εγγύς Ανατολή.

»Εμείς οι Έλληνες, τους οποίους οι αιματηροί αγώνες κράτησαν επί πολλούς αιώνες σε μια κατάσταση συνεχούς αντιπαράθεσης με την Τουρκία, είμαστε οι πρώτοι που είχαμε την ευκαιρία να αισθανθούμε τα αποτελέσματα της βαθείας αλλαγής που συνετελέσθη στη χώρα αυτή, τη διάδοχο της παλαιάς οθωμανικής αυτοκρατορίας. Έχοντας, από την επαύριο της καταστροφής στη Μικρά Ασία, διακρίνει την πιθανότητα μιας συνεννόησης με την αναγεννημένη Τουρκία, η οποία βγήκε από τον πόλεμο ως εθνικό κράτος, της τείναμε το χέρι το οποίο εκείνη δέχθηκε και έσφιξε με ειλικρίνεια. Από την προσέγγιση αυτή, η οποία μπορεί να χρησιμεύσει ως παράδειγμα των δυνατοτήτων συνεννόησης ανάμεσα σε δύο λαούς τους οποίους έχουν διαιρέσει οι πλέον σοβαρές διαφορές, εφ’ όσον αφεθούν να διαποτιστούν από την ειλικρινή επιθυμία της ειρήνης, δεν προέκυψαν παρά μόνο ευεργετήματα, τόσο για τις δύο χώρες, όσο και για την ειρηνική τάξη στην Εγγύς Ανατολή. Ο άνθρωπος στον οποίο οφείλεται η πολύτιμη αυτή συμβολή στην υπόθεση της ειρήνης είναι ο πρόεδρος της Τουρκικής Δημοκρατίας, Μουσταφά Κεμάλ Πασάς.
Έχω λοιπόν την τιμή, με την ιδιότητά μου ως αρχηγού της ελληνικής κυβέρνησης το 1930, όταν η υπογραφή του ελληνο-τουρκικού συμφώνου σημάδεψε μια νέα εποχή στην πορεία τής Εγγύς Ανατολής προς την ειρήνη, να θέσω προ των εξεχόντων μελών της επιτροπής του βραβείου Νόμπελ για την ειρήνη την υποψηφιότητα του Μουσταφά Κεμάλ Πασά, ως άξιου αυτής της επιφανούς τιμής. Δεχθείτε, κύριε πρόεδρε, την έκφραση της μέγιστης εκτίμησης μου.
Υπογραφή.
Ελευθέριος Βενιζέλος,
Πρωθυπουργός τής Ελλάδος».

Οι εκκρεμότητες με την Τουρκία...

Στις 29 Οκτωβρίου του 1930, ο Ελευθέριος Βενιζέλος, συνυπέγραψε με τον πρωθυπουργό της Τουρκίας Ισμέτ Ινονού, στην Άγκυρα, παρουσία του Κεμάλ, Ελληνοτουρκικό Σύμφωνο Φιλίας, Ουδετερότητα ς, Συνδιαλλαγής και Διαιτησίας. Μέχρι εκεί καλά.
Οι υποστηρικτές της πολιτικής του Ελευθέριου Βενιζέλου θεωρούν ότι μετά και τους Βαλκανικούς Πολέμους, τη Μικρασιατική Καταστροφή και την ανταλλαγή των πληθυσμών, ο στόχος της εθνικής ολοκλήρωσης είχε επιτευχθεί, με τα όρια του ελληνικού κράτους να ταυτίζονται με τον ελληνισμό. Συνεπώς, προκειμένου να γίνει ανόρθωση του κράτους έπρεπε να λυθούν οριστικά οι εκκρεμότητες με την Τουρκία. Ε, η πρόταση του Βενιζέλου για το Νόμπελ Ειρήνης στον Κεμάλ ήταν το επιστέγασμα…

Αν και το αίμα των σφαγιασθέντων ήταν ακόμα νωπό, οι οιμωγές ακούγονταν στις προσφυγικές συνοικίες της Ελλάδας και η πληγή της Μικρασίας, ακόμα και σήμερα, ανοιχτή παραμένει, ο Βενιζέλος κινήθηκε με πολιτική πυξίδα: θέλησε να επιλύσει την κάθε διαφωνία με την Τουρκία, γιατί έτσι θεωρούσε πως θα μπορούσε η χώρα να προχωρήσει μπροστά.

Και προχώρησε: συνεχείς τουρκικές προκλήσεις, εισβολή και κατάληψη του 36,2% της Κύπρου, συνεχής αμφισβήτηση κυριαρχικών δικαιωμάτων της Ελλάδας στο Αιγαίο, Ίμια, θάνατος, αίμα, προσφυγιά και τα λοιπά και τα λοιπά.
«Οι μεγάλοι μαστόροι κάνουν τα μεγάλα λάθη» είχε πει ο Βενιζέλος και η ρήση του σίγουρα «φωτογράφιζε» (και) τον ίδιο!