Εντοπίστηκε όπλο 3.000 ετών κατασκευασμένο από... εξωγήινο μέταλλο; Τι λένε επιστήμονες

Ο λάκκος Νο. 7 στον αρχαιολογικό χώρο του Σανσινγκντούι, στην επαρχία Σετσουάν της Κίνας, έχει αποκαλύψει κατά τη διάρκεια δεκαετιών ανασκαφών χιλιάδες τελετουργικά αντικείμενα: χάλκινες μάσκες με προεξέχοντα μάτια, ελεφαντόδοντο, εργαλεία από νεφρίτη και ειδώλια, η χρήση των οποίων παραμένει αντικείμενο αντιπαράθεσης μεταξύ των αρχαιολόγων. Ένα αντικείμενο, ωστόσο, ξεχώριζε από όλα τα υπόλοιπα.

Ενσωματωμένο σε όρθια θέση στο νότιο τοίχωμα του λάκκου, ένα αντικείμενο σε σχήμα περίπου 20 εκατοστών, που μοιάζει με τσεκούρι, παρέμεινε εκεί για τρεις χιλιετίες, προτού οι αρχαιολόγοι το απομακρύνουν προσεκτικά μαζί με το χώμα που το περιέβαλλε και το μεταφέρουν σε εργαστήριο.

Η ανάλυση, η οποία δημοσιεύθηκε στο Archaeological Research in Asia, έδειξε ότι το αντικείμενο δεν είχε κατασκευαστεί από κάποιο μέταλλο που θα μπορούσαν να είχαν παραγάγει οι ίδιοι οι κάτοικοι του Σανσινγκντούι. Σύμφωνα με το Daily Galaxy, προερχόταν από το Διάστημα.

Ο... αρχαίος μετεωρίτης

Η ανάλυση με φασματοσκοπία φθορισμού ακτίνων Χ έδειξε ότι το αντικείμενο αποτελείται κατά τουλάχιστον 90% σε βάρος από σίδηρο, ενώ περιέχει 7,41% νικέλιο, καθώς και ίχνη άλλων στοιχείων. Το νικέλιο είναι ομοιόμορφα κατανεμημένο σε ολόκληρο το αντικείμενο.

Μια δεύτερη εργαστηριακή ανάλυση με τη χρήση ηλεκτρονικής μικροσκοπίας επιβεβαίωσε επίπεδα νικελίου περίπου 20%, πολύ υψηλότερα από τη διάμεση τιμή του περίπου 11% που έχει καταγραφεί σε άλλα ευρήματα μετεωριτικού σιδήρου στην Κίνα. Η επίτευξη μιας τέτοιας ομοιομορφίας θα ήταν εξαιρετικά δύσκολη με τις μεθόδους επεξεργασίας μετάλλων που ήταν διαθέσιμες κατά την ύστερη περίοδο των Σανγκ. Παράλληλα, η κρυσταλλική δομή του μετάλλου καταγράφει την εξαιρετικά αργή ψύξη που συμβαίνει στο Διάστημα και όχι στην επιφάνεια της Γης.

Ο χαλκός κυριαρχούσε στην εποχή. Το κράμα χαλκού και κασσίτερου, δηλαδή ο μπρούντζος, είχε ήδη τελειοποιηθεί σε εξαιρετικό βαθμό από τους Κινέζους μεταλλουργούς την εποχή που το Σανσινγκντούι βρισκόταν στο απόγειό του, περίπου μεταξύ 1600 και 1050 π.Χ. Η τήξη σιδήρου δεν έγινε ευρέως διαδεδομένη στην Κίνα παρά περίπου το 800 π.Χ. Μόνο τότε εμφανίστηκε η τεχνολογία που απαιτούνταν για την επίτευξη των απαραίτητων θερμοκρασιών.

Οι μεταλλουργοί του Σανσινγκντούι επεξεργάζονταν σίδηρο αιώνες νωρίτερα, αλλά δεν τον έλιωναν. Διαμόρφωναν ένα κομμάτι μετάλλου που είχε ήδη υποστεί επεξεργασία από δυνάμεις τις οποίες κανένας φούρνος δεν θα μπορούσε να αναπαράγει.

Ομάδα ερευνητών με επικεφαλής τον Χάιτσαο Λι του Πανεπιστημίου Σετσουάν χαρακτήρισε το εύρημα «το αρχαιότερο τεχνούργημα από μετεωριτικό σίδηρο της Εποχής του Χαλκού» που έχει βρεθεί στη νοτιοδυτική Κίνα. Σύμφωνα με τους ερευνητές, το εύρημα «καλύπτει ένα σημαντικό κενό στα μεταλλουργικά αρχεία της περιοχής και παρέχει νέα στοιχεία για την πρώιμη χρήση του σιδήρου τόσο σε περιφερειακό όσο και σε παγκόσμιο επίπεδο».

Το σπουδαίο τεχνούργημα από μετεωριτικό σίδηρο

Μέχρι σήμερα, έχουν εντοπιστεί στην Κίνα 13 τεχνουργήματα από μετεωριτικό σίδηρο. Το αρχαιότερο επιβεβαιωμένο παράδειγμα, ένα μαχαίρι από το νεκροταφείο Ναρένσου στην περιοχή Σιντζιάνγκ, έχει ραδιοχρονολογηθεί περίπου στο 3000 π.Χ.

Τα περισσότερα από τα γνωστά ευρήματα χρονολογούνται στη δυναστεία των Σανγκ και προέρχονται από τις βόρειες περιοχές της χώρας. Το αντικείμενο από το Σανσινγκντούι είναι μέχρι σήμερα το μεγαλύτερο τεχνούργημα από μετεωριτικό σίδηρο που έχει βρεθεί στην Κίνα.

Το μέγεθος, ωστόσο, είναι μόνο ένα από τα στοιχεία που το κάνουν ιδιαίτερο. Στις Κεντρικές Πεδιάδες της Κίνας, οι μεταλλουργοί χρησιμοποιούσαν γενικά τον μετεωριτικό σίδηρο ως συμπληρωματικό υλικό, ενσωματώνοντάς τον σε χάλκινες λεπίδες ή χρησιμοποιώντας τον ως διακοσμητικό ένθετο. Τα αντικείμενα αυτά συνήθως τοποθετούνταν στους τάφους ανθρώπων υψηλού κοινωνικού κύρους.

Στο Σανσινγκντούι, το αντικείμενο αποτελείται εξ ολοκλήρου από μετεωριτικό σίδηρο. Δεν φέρει καμία διακόσμηση. Η ομάδα του Λι αναφέρει ότι η παρουσία του «αναδεικνύει περαιτέρω τη χαρακτηριστική μεταλλουργική πρακτική στη νοτιοδυτική Κίνα, σε αντίθεση με τις πρακτικές που επικρατούσαν την ίδια περίοδο στις Κεντρικές Πεδιάδες».

Το τι ακριβώς έκανε το αντικείμενο παραμένει άγνωστο. Η θέση του, την οποία οι ερευνητές περιγράφουν ως «κατακόρυφα ενσωματωμένο στο κάτω μέρος του νότιου τμήματος του ανατολικού τοιχώματος», μέσα σε έναν λάκκο που περιείχε περίπου 17.000 εντυπωσιακά τελετουργικά αντικείμενα, μεταξύ των οποίων χάλκινες μάσκες, ειδώλια και αντικείμενα από ελεφαντόδοντο, παραπέμπει σε τελετουργική χρήση. Υπάρχει, ωστόσο, και μια άλλη πιθανότητα.

Το αντικείμενο είναι ιδιαίτερα σκληρό. Χάλκινα αντικείμενα που έχουν βρεθεί σε άλλα σημεία του Σανσινγκντούι φέρουν σημάδια κοπής από εξαιρετικά σκληρά εργαλεία και το σιδερένιο τσεκούρι ενδέχεται να ήταν ένα από αυτά.

Ο τύπος του μετεωρίτη παραμένει άγνωστος

Η προέλευση του αντικειμένου από μετεωρίτη υποστηρίζεται από τα ευρήματα των αναλύσεων. Ωστόσο, ο ακριβής τύπος του μετεωρίτη δεν έχει ακόμη προσδιοριστεί. «Παρότι τα αποτελέσματα της SEM-EDS παρέχουν προκαταρκτικές πληροφορίες, δεν επαρκούν για την οριστική ταξινόμηση του συγκεκριμένου τύπου μετεωρίτη… Ως εκ τούτου, η ακριβής ταξινόμηση παραμένει άλυτο ζήτημα», δήλωσε ο Ζισού Γιανγκ του Πανεπιστημίου Σετσουάν. Η ερευνητική ομάδα σχεδιάζει να συγκρίνει τη σύσταση του αντικειμένου με γνωστούς μετεωρίτες που έχουν πέσει στην περιοχή.

Η περαιτέρω δειγματοληψία, ωστόσο, έχει κόστος. Το αντικείμενο έχει υποστεί εκτεταμένη διάβρωση έπειτα από 3.000 χρόνια στο έδαφος και φυλάσσεται υπό ελεγχόμενες συνθήκες, προκειμένου να αποτραπεί περαιτέρω φθορά.

Οι ερευνητές σημειώνουν ότι οι μελλοντικές έρευνες θα πρέπει να επικεντρωθούν σε μελέτες υψηλής ανάλυσης, ώστε να προσδιοριστεί τόσο η ακριβής ταξινόμηση του αντικειμένου όσο και το αν χρησιμοποιήθηκε ως εργαλείο, όπλο ή προσφορά που θεωρήθηκε πολύτιμη ακριβώς επειδή η πρώτη ύλη της προερχόταν από το Διάστημα.