Ήρθε το «τέλος» της ανδρικής υπογονιμότητας; Η νέα τεχνική που εντοπίζει... κρυμμένα σπερματοζωάρια

Τον Νοέμβριο του 2025, μια γυναίκα από το Νιου Τζέρσεϊ στις ΗΠΑ έλαβε ένα τηλεφώνημα που άλλαξε τη ζωή της: μετά από δυόμισι χρόνια προσπαθειών, ενημερώθηκε ότι ήταν έγκυος.

Η εγκυμοσύνη κατέστη δυνατή χάρη σε μια καινοτόμο τεχνολογία υποβοηθούμενης αναπαραγωγής, γνωστή ως σύστημα Star (Sperm Track and Recovery - Σύστημα Εντοπισμού και Ανάκτησης Σπέρματος), που αξιοποιεί την τεχνητή νοημοσύνη για τον εντοπισμό σπάνιων σπερματοζωαρίων.

Σύμφωνα με το BBC, το ζευγάρι είχε διαγνωστεί με σοβαρό πρόβλημα υπογονιμότητας, καθώς ο άνδρας έπασχε από σύνδρομο Κλαϊνφέλτερ, μια γενετική κατάσταση που χαρακτηρίζεται από την παρουσία επιπλέον χρωμοσώματος Χ και συχνά οδηγεί σε αζωοσπερμία - δηλαδή απουσία σπερματοζωαρίων στο σπέρμα. Η αζωοσπερμία αφορά περίπου το 1% των ανδρών και αποτελεί αιτία σε σημαντικό ποσοστό περιπτώσεων ανδρικής υπογονιμότητας.

Τι είναι το σύστημα Star και πώς αναπτύχθηκε

Το σύστημα Star αναπτύχθηκε από ερευνητές στο Κέντρο Γονιμότητας Πανεπιστημίου Κολούμπια και χρησιμοποιεί αλγορίθμους μηχανικής μάθησης για να εντοπίζει με ακρίβεια μεμονωμένα σπερματοζωάρια μέσα σε δείγματα που θεωρούνται «αρνητικά». Με τη βοήθεια μικρορευστονικών τσιπ και υψηλής ταχύτητας απεικόνισης, το σύστημα μπορεί να αναλύει εκατοντάδες εικόνες ανά δευτερόλεπτο και να απομονώνει βιώσιμα σπερματοζωάρια σε πραγματικό χρόνο.

Σύμφωνα με τους ερευνητές, η τεχνολογία έχει καταφέρει να εντοπίσει έως και 40 φορές περισσότερα σπερματοζωάρια σε σχέση με τις παραδοσιακές μεθόδους. Σε πρόσφατα δεδομένα από 175 ασθενείς, σπερματοζωάρια εντοπίστηκαν σε περίπου 30% των περιπτώσεων, ακόμη και σε άνδρες που είχαν ενημερωθεί ότι δεν είχαν καμία πιθανότητα να αποκτήσουν βιολογικό παιδί. Η πρώτη γέννηση παιδιού με τη χρήση της τεχνολογίας σημειώθηκε στα τέλη του 2024, έπειτα από πολυετή ανάπτυξη. Έκτοτε, το ενδιαφέρον για τη μέθοδο έχει αυξηθεί σημαντικά, με εκατοντάδες ζευγάρια διεθνώς να βρίσκονται σε λίστα αναμονής.

Η εφαρμογή του και οι επιφυλάξεις των ειδικών

Στην περίπτωση του συγκεκριμένου ζευγαριού, η διαδικασία ήταν ιδιαίτερα απαιτητική, καθώς απαιτήθηκε χειρουργική λήψη ιστού από τους όρχεις και ορμονική προετοιμασία πολλών μηνών. Μέσω του συστήματος Star εντοπίστηκαν τελικά οκτώ σπερματοζωάρια, ένα εκ των οποίων οδήγησε στη δημιουργία βιώσιμου εμβρύου. Παράλληλα, η τεχνητή νοημοσύνη αξιοποιείται ολοένα και περισσότερο και σε άλλες πτυχές της εξωσωματικής γονιμοποίησης, όπως η εξατομίκευση της ορμονικής διέγερσης των ωοθηκών και η επιλογή εμβρύων με μεγαλύτερες πιθανότητες επιτυχίας.

Ωστόσο, ειδικοί επισημαίνουν την ανάγκη για εκτενέστερες κλινικές μελέτες προκειμένου να αξιολογηθεί πλήρως η αποτελεσματικότητα και η ασφάλεια των νέων τεχνολογιών. Παράλληλα, εγείρονται ζητήματα σχετικά με τη διαχείριση ευαίσθητων ιατρικών δεδομένων, καθώς και ανησυχίες για πιθανή υπερβολική προβολή των δυνατοτήτων τέτοιων μεθόδων.

Παρά τις επιφυλάξεις, η χρήση της τεχνητής νοημοσύνης στην αναπαραγωγική ιατρική δημιουργεί νέες προοπτικές για ζευγάρια που αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα γονιμότητας, προσφέροντας ελπίδα σε περιπτώσεις που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν αδιέξοδες.