Το άλλο μέτωπο του πολέμου: Το Κίεβο χτυπά τη Google της Ρωσίας και παραλύει δεκάδες υπηρεσίες

Μια διαφορετική πτυχή του πολέμου Ουκρανίας και Ρωσίας έρχεται να παρουσιάσει άρθρο του αμερικανικού CNN. Αφορά τις επιθέσεις που γίνονται μακριά από το πραγματικό μέτωπο, αλλά επηρεάζουν σημαντικά την καθημερινότητα των ανθρώπων. Όπως για παράδειγμα, τα ουκρανικά χτυπήματα των τελευταίων ημερών που έχουν βάλει ως στόχο τη ρωσική εκδοχή της Google.

Η Yandex είναι μια εταιρεία τεχνολογίας που παρέχει διαδικτυακές υπηρεσίες και ψηφιακά προϊόντα, μεταξύ των οποίων υπηρεσίες cloud, μηχανή αναζήτησης, χάρτες, τεχνητή νοημοσύνη, μεταφορές με οχήματα και διανομή φαγητού.

«Κάτι χαλάει συνεχώς, κάτι δεν λειτουργεί συνέχεια. Είναι ένα παράξενο συναίσθημα να κάθεσαι σε ένα σκοτεινό δωμάτιο και να μην έχεις ουσιαστικά τρόπο να ανάψεις τα φώτα. Ένιωσα σαν να είχε κοπεί το ρεύμα, μόνο που ο λόγος ήταν αρκετά ασυνήθιστος», λέει ο 31χρονος Αντόν από την Αγία Πετρούπολη.

Ένα βράδυ επέστρεψε στο σπίτι του και το βρήκε βυθισμένο στο σκοτάδι, καθώς οι έξυπνοι λαμπτήρες του δεν άναβαν. Οι λαμπτήρες λειτουργούν μέσω της Yandex.

Πολλαπλά προβλήματα, από τις ηλεκτρονικές πληρωμές μέχρι και το delivery

Από τις 8 Οκτωβρίου, ουκρανικές επιθέσεις έχουν προκαλέσει ζημιές σε τρία από τα πέντε μεγάλα κέντρα δεδομένων που υποστηρίζουν τη λειτουργία της Yandex, διαταράσσοντας την καθημερινότητα εκατομμυρίων χρηστών. Στη Ρωσία και σε γειτονικές χώρες, όπως το Καζακστάν και η Λευκορωσία, οι διακοπές λειτουργίας έχουν επηρεάσει υπηρεσίες που εκτείνονται από τις ηλεκτρονικές πληρωμές και τις επιχειρηματικές δραστηριότητες έως τις αναζητήσεις στο διαδίκτυο, την πλοήγηση, τις μεταφορές και τη διανομή φαγητού.

Οι επιθέσεις αναδεικνύουν τις αδυναμίες της εγχώριας ψηφιακής οικονομίας της Ρωσίας. Η Μόσχα έχει ενθαρρύνει την ανάπτυξή της, επιδιώκοντας να περιορίσει την εξάρτηση από τη δυτική τεχνολογία, εν μέσω των αυστηρών κυρώσεων και της αποχώρησης ξένων εταιρειών μετά την πλήρους κλίμακας εισβολή στην Ουκρανία. Ωστόσο, τα κέντρα δεδομένων αναδεικνύονται σε αδύναμο σημείο αυτού του συστήματος.

Αντίποινα

Το Κίεβο παρουσιάζει τις επιθέσεις ως αντίποινα για τα ρωσικά πλήγματα σε ουκρανικά κέντρα δεδομένων τον Σεπτέμβριο. Τότε, το ρωσικό υπουργείο Άμυνας είχε περιγράψει ειρωνικά τις επιθέσεις ως «ψηφιακή αποτοξίνωση», υπογραμμίζοντας με τον τρόπο αυτό πόσο κρίσιμες έχουν γίνει οι ψηφιακές υποδομές ως ένα ακόμη μέτωπο του πολέμου.

Για τον Αντόν, έναν καθηγητή Ιστορίας, το περιστατικό αποτέλεσε ακόμη έναν λόγο να αισθάνεται εξαντλημένος από αυτό που το Κρεμλίνο αποκαλεί «ειδική στρατιωτική επιχείρηση», η οποία βρίσκεται πλέον στο πέμπτο έτος της.

Τον τελευταίο χρόνο, το Κρεμλίνο έχει επίσης προχωρήσει σε δικές του διακοπές πρόσβασης στο διαδίκτυο, επικαλούμενο λόγους ασφαλείας, ενώ έχει εντείνει τους περιορισμούς στα VPN και έχει αποκλείσει δημοφιλείς εφαρμογές ανταλλαγής μηνυμάτων, όπως το Telegram και το WhatsApp.

«Πότε θα τελειώσει όλο αυτό;»

«Κάθε φορά που αντιμετωπίζεις κάτι τέτοιο, είναι απίστευτα εκνευριστικό. Στη δική μου περίπτωση, κάθε φορά σκέφτομαι απλώς πόσο έχω βαρεθεί και πόσο έχω κουραστεί από τον πρόεδρο Πούτιν», είπε ο Αντόν στο CNN.

Πρόσθεσε ότι, κατά την άποψή του, οι άνθρωποι γύρω του δεν κατηγορούν την Ουκρανία όταν συμβαίνουν τέτοιες επιθέσεις, αλλά αναρωτιούνται περισσότερο «πότε θα τελειώσει επιτέλους όλο αυτό».

«Υπάρχει μια γενικευμένη κόπωση. Απλώς κούραση από τον πόλεμο συνολικά. Κάθε φορά με κάνει να σκέφτομαι ξανά: Θεέ μου, όλο αυτό είναι τόσο εξαντλητικό. Είναι πραγματικά παράλογο να ζούμε κάτω από αυτές τις συνθήκες», ανέφερε.

Οι συνέπειες ενός πολέμου στην καθημερινότητα

Οι Ρώσοι πολίτες παραμένουν σε μεγάλο βαθμό προστατευμένοι από τη φρίκη και τους θανάτους στην πρώτη γραμμή του μετώπου.

Ωστόσο, η Ουκρανία επιχειρεί να διαλύσει την ψευδαίσθηση ότι οι συνέπειες του πολέμου βρίσκονται μακριά από την καθημερινότητα των Ρώσων, εξαπολύοντας επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη βαθιά μέσα στο ρωσικό έδαφος.

Ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι έχει χαρακτηρίσει αυτά τα πλήγματα «κυρώσεις μεγάλης εμβέλειας» για τις ενέργειες του Κρεμλίνου στην Ουκρανία. Οι επιθέσεις έχουν ήδη αντίκτυπο. Ο ίδιος ο Πούτιν έχει αναγνωρίσει δημόσια τις συνέπειές τους.

Τα πλήγματα σε διυλιστήρια πετρελαίου έχουν προκαλέσει εκτεταμένες ελλείψεις καυσίμων, ενώ οι επιθέσεις σε αποθήκες των μεγαλύτερων ρωσικών εταιρειών ηλεκτρονικού εμπορίου, Wildberries και Ozon, έχουν δημιουργήσει χάος για τους μικροεπιχειρηματίες που βασίζονται στα δίκτυά τους.

Η μεγαλύτερη τράπεζα της Ρωσίας, η Sberbank, ανακοίνωσε επίσης ότι την Τετάρτη σημειώθηκε επίθεση σε κέντρο δεδομένων της στην πόλη Μπαλάκοβο, στην περιφέρεια Σαράτοφ.

Την ίδια ώρα, το Κρεμλίνο έχει μεταφέρει στις ιδιωτικές επιχειρήσεις την ευθύνη για την προστασία των κρίσιμων υποδομών τους από τις ουκρανικές επιθέσεις με drones.

Προβλήματα για οδηγούς ταξί και μικροεπιχειρηματίες

Ένας 33χρονος οδηγός ταξί στη Μόσχα δήλωσε στο CNN ότι ο ίδιος και άλλοι οδηγοί αντιμετώπισαν προβλήματα με την εφαρμογή Yandex Pro, την οποία χρησιμοποιούν για να λαμβάνουν και να διαχειρίζονται τις διαδρομές τους. Τα προβλήματα εμφανίστηκαν μετά την τρίτη επίθεση σε κέντρο δεδομένων της Yandex, στις 11 Οκτωβρίου, στην περιφέρεια Βλαντίμιρ.

«Αρχικά, η εφαρμογή άρχισε να παρουσιάζει δυσλειτουργίες. Δεν έρχονταν παραγγελίες για ώρες και, όταν τελικά έρχονταν, συχνά περιείχαν λάθη. Για παράδειγμα, η Yandex μπορούσε να στείλει τέσσερα διαφορετικά αυτοκίνητα και τέσσερις οδηγούς στην ίδια παραγγελία. Ακόμη κι όταν φτάναμε στο σημείο παραλαβής και τηλεφωνούσαμε στον επιβάτη, διαπιστώναμε ότι είχε ήδη φύγει με άλλο ταξί», περιέγραψε.

Όπως εξήγησε, το σοβαρότερο πρόβλημα ήταν ότι οι οδηγοί δεν μπορούσαν να κάνουν ανάληψη των χρημάτων που είχαν κερδίσει. Αυτό δυσκόλευε την πληρωμή των ενοικίων για τα οχήματα και την αγορά καυσίμων.

Ο ίδιος αναγκάστηκε τελικά να επιστρέψει το ενοικιαζόμενο αυτοκίνητο στον στόλο ταξί, καθώς δεν μπορούσε να συνεχίσει να εργάζεται χωρίς να εισπράττει χρήματα, ενώ παράλληλα έπρεπε να πληρώνει για το όχημα.

«Για πολλούς οδηγούς, αυτό δεν είναι απλώς ένα τεχνικό πρόβλημα. Είναι ζήτημα του αν μπορούν να συνεχίσουν να εργάζονται και να συντηρούν τον εαυτό τους», δήλωσε στο CNN.

Εξαφανίστηκαν από την εφαρμογή αποταμιεύσεις 17.830 δολαρίων

Η Τατιάνα, κάτοικος Μόσχας είπε στο αμερικανικό δίκτυιο ότι ξύπνησε την Τρίτη και διαπίστωσε πως οι αποταμιεύσεις της, ύψους 1,5 εκατομμυρίου ρουβλίων —περίπου 17.830 δολαρίων— δεν εμφανίζονταν πλέον στον λογαριασμό της στην Yandex Pay.

Η υπηρεσία, η οποία αποτελεί τη ρωσική αντίστοιχη εκδοχή του Apple Savings, σταμάτησε να λειτουργεί μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022. Η Τατιάνα συγκέντρωνε τα χρήματα προκειμένου να αγοράσει αυτοκίνητο.

«Ο πανικός με κυρίευσε και έκλαψα με λυγμούς. Προσπαθούσα να προετοιμάσω τον εαυτό μου για το ενδεχόμενο να μη δω ποτέ ξανά αυτά τα χρήματα», είπε, προσθέτοντας ότι εξακολουθεί να ελπίζει πως όλα θα πάνε καλά.

Η Yandex ανακοίνωσε σε δήλωσή της ότι τα χρήματα των πελατών είναι ασφαλή και ότι εργάζεται για την αποκατάσταση των υπηρεσιών της εφαρμογής, μετά τις επιθέσεις στα τρία κέντρα δεδομένων.

Η ουκρανική αμυντική εταιρεία Fire Point δεν έχασε την ευκαιρία να ειρωνευτεί τη Yandex στην πλατφόρμα X, απαντώντας σε δήλωση του επικεφαλής του τομέα χρηματοοικονομικών τεχνολογιών της εταιρείας, Ντίμα Πιρόγκοφ.

«Ντίμα, δοκίμασες να το κλείσεις και να το ανοίξεις ξανά;», έγραψε η Fire Point, παραπέμποντας στην κλασική συμβουλή τεχνικής υποστήριξης για την αντιμετώπιση προβλημάτων σε ηλεκτρονικές συσκευές και εφαρμογές.

Καθώς η Ουκρανία δέχεται πιέσεις από τις Ηνωμένες Πολιτείες, τον σημαντικότερο σύμμαχό της, να σταματήσει τις επιθέσεις στις ρωσικές ενεργειακές υποδομές και να επιτρέψει τη συνέχιση της ροής ρωσικού ντίζελ προς τις διεθνείς αγορές, το Κίεβο εξακολουθεί να διαθέτει τρόπους για να κάνει τη ζωή του Κρεμλίνου πιο δύσκολη.