Μια γενιά που δεν μπορεί να κάνει το επόμενο βήμα: 595.885 νέοι 25-34 ετών παραμένουν στο πατρικό τους

Τα στοιχεία της Eurostat αποκαλύπτουν ότι η στεγαστική κρίση έχει εξελιχθεί σε κρίση οικονομικής αυτονόμησης και κοινωνικής συνοχής.

Η κατοικία δεν αποτελεί απλώς έναν χώρο διαμονής. Είναι το θεμέλιο πάνω στο οποίο οικοδομείται η προσωπική ανεξαρτησία, η επαγγελματική εξέλιξη, η δημιουργία οικογένειας και, τελικά, η κοινωνική και οικονομική πορεία κάθε νέου ανθρώπου. Όταν, όμως, η πρόσβαση σε μία αξιοπρεπή και οικονομικά προσιτή κατοικία γίνεται ολοένα δυσκολότερη, η στεγαστική κρίση παύει να αφορά αποκλειστικά την αγορά ακινήτων. Εξελίσσεται σε ζήτημα κοινωνικής συνοχής, δημογραφικής βιωσιμότητας και ίσων ευκαιριών για τη νέα γενιά.

Η ηλικιακή ομάδα 25 έως 34 ετών δεν αφορά νέους που βρίσκονται ακόμη στη φάση των σπουδών ή της αναζήτησης της πρώτης τους εργασίας. Πρόκειται για ανθρώπους που, στη μεγάλη τους πλειονότητα, έχουν ολοκληρώσει την εκπαίδευσή τους, έχουν ενταχθεί ή επιδιώκουν να εδραιωθούν στην αγορά εργασίας και βρίσκονται στο πιο παραγωγικό στάδιο της ζωής τους. Είναι η περίοδος κατά την οποία λαμβάνονται οι σημαντικότερες αποφάσεις: η δημιουργία ανεξάρτητου νοικοκυριού, η απόκτηση πρώτης κατοικίας, η συμβίωση, η δημιουργία οικογένειας και η απόκτηση παιδιών.

Όταν, λοιπόν, περισσότεροι από ένας στους δύο νέους αυτής της ηλικιακής ομάδας εξακολουθούν να διαμένουν με τους γονείς τους, το φαινόμενο δεν μπορεί να ερμηνευθεί ως μια απλή πολιτισμική επιλογή ή ως έκφραση της στενής σχέσης της ελληνικής οικογένειας. Αποτελεί μια ισχυρή ένδειξη ότι η στεγαστική κρίση έχει πλέον επηρεάσει τον πυρήνα της κοινωνικής και οικονομικής εξέλιξης της χώρας, περιορίζοντας τη δυνατότητα μιας ολόκληρης γενιάς να κάνει το επόμενο βήμα στη ζωή της.

Τα πρόσφατα στοιχεία της Eurostat, που δημοσιεύθηκαν τον Ιούλιο του 2026 και αφορούν το έτος 2025, αποτυπώνουν με σαφήνεια αυτή την πραγματικότητα. Ο δείκτης που καταγράφει το ποσοστό των νέων ηλικίας 25-34 ετών που εξακολουθούν να διαμένουν με τους γονείς τους αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους κοινωνικοοικονομικούς δείκτες στην Ευρώπη, καθώς αντανακλά τη δυνατότητα οικονομικής αυτονόμησης των νέων, την προσβασιμότητά τους στην αγορά κατοικίας και, ευρύτερα, την αποτελεσματικότητα της στεγαστικής πολιτικής κάθε χώρας.

Και, δυστυχώς, η εικόνα για την Ελλάδα είναι ιδιαίτερα ανησυχητική.

Η Ελλάδα καταγράφει το δεύτερο υψηλότερο ποσοστό στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat, το 56,3% των νέων ηλικίας 25-34 ετών στην Ελλάδα εξακολουθεί να διαμένει με τους γονείς του, όταν ο μέσος όρος της Ευρωπαϊκής Ένωσης διαμορφώνεται στο 30,1%.

Πηγή/Επεξεργασία: Eurostat / Πανελλαδικό Δίκτυο E-Real Estates

Με απλά λόγια, περισσότεροι από ένας στους δύο νέους στη χώρα μας δεν έχουν ακόμη δημιουργήσει ανεξάρτητο νοικοκυριό. Αντίθετα, σε ευρωπαϊκό επίπεδο, το αντίστοιχο ποσοστό αφορά περίπου τρεις στους δέκα νέους.

Η απόκλιση της Ελλάδας από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο ανέρχεται σε 26,2 ποσοστιαίες μονάδες, γεγονός που αποδεικνύει ότι δεν πρόκειται για μια οριακή ή συγκυριακή διαφοροποίηση, αλλά για μια βαθιά διαρθρωτική απόσταση.

Η Ελλάδα βρίσκεται στη δεύτερη υψηλότερη θέση μεταξύ των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, πίσω μόνο από την Κροατία, όπου το ποσοστό φθάνει το 62,3%.

Οι χώρες με τα υψηλότερα ποσοστά

Οι υψηλότερες τιμές καταγράφονται κυρίως στις χώρες της Νότιας και της Ανατολικής Ευρώπης.

Πηγή/Επεξεργασία: Eurostat / Πανελλαδικό Δίκτυο E-Real Estates

Το κοινό χαρακτηριστικό των χωρών αυτών είναι ότι η οικονομική ανεξαρτητοποίηση των νέων πραγματοποιείται με σημαντική καθυστέρηση.

Η εικόνα αυτή συνδέεται με έναν συνδυασμό παραγόντων:

• το υψηλό κόστος αγοράς και ενοικίασης κατοικίας,
• τη δυσκολία πρόσβασης σε στεγαστική χρηματοδότηση,
• τη χαμηλότερη αγοραστική δύναμη των νέων,
• τις επισφαλείς ή χαμηλά αμειβόμενες μορφές εργασίας,
• την περιορισμένη προσφορά κατοικιών προσιτού κόστους,
• την ανεπαρκή ανάπτυξη κοινωνικής και φοιτητικής κατοικίας.

Στις περισσότερες από αυτές τις χώρες, το κόστος στέγασης έχει αυξηθεί ταχύτερα από τα διαθέσιμα εισοδήματα, περιορίζοντας δραστικά τη δυνατότητα των νέων να δημιουργήσουν το δικό τους νοικοκυριό.

Η Βόρεια Ευρώπη ακολουθεί ένα εντελώς διαφορετικό μοντέλο

Στον αντίποδα, οι χαμηλότερες τιμές εμφανίζονται στις χώρες της Βόρειας Ευρώπης.

Πηγή/Επεξεργασία: Eurostat / Πανελλαδικό Δίκτυο E-Real Estates

Τα ποσοστά αυτά δείχνουν ότι στις συγκεκριμένες χώρες η συντριπτική πλειονότητα των νέων έχει δημιουργήσει ανεξάρτητο νοικοκυριό πριν από την ηλικία των 30 ετών.

Η πραγματικότητα αυτή δεν οφείλεται απλώς σε διαφορετικές κοινωνικές αντιλήψεις. Συνδέεται με ένα διαφορετικό οικονομικό και στεγαστικό μοντέλο, το οποίο περιλαμβάνει:

• υψηλότερους μισθούς και πραγματικά διαθέσιμα εισοδήματα,
• ισχυρότερο κοινωνικό κράτος,
• μεγαλύτερη διαθεσιμότητα κατοικιών,
• περισσότερο οργανωμένη αγορά μακροχρόνιας μίσθωσης,
• ανεπτυγμένες υποδομές φοιτητικής κατοικίας,
• ουσιαστικά επιδόματα και ενισχύσεις στέγασης,
• μεγαλύτερη προστασία και σταθερότητα για μισθωτές και ιδιοκτήτες.

Τα στοιχεία αποδεικνύουν ότι η πρόωρη οικονομική αυτονόμηση των νέων δεν αποτελεί αποκλειστικά ζήτημα νοοτροπίας. Αποτελεί αποτέλεσμα συγκεκριμένων πολιτικών, οικονομικών συνθηκών και οργανωμένων δομών κοινωνικής στήριξης.

Η Δυτική Ευρώπη κινείται σε ενδιάμεσα, αλλά σαφώς χαμηλότερα επίπεδα

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν και τα στοιχεία των χωρών της Δυτικής Ευρώπης.

Πηγή/Επεξεργασία: Eurostat / Πανελλαδικό Δίκτυο E-Real Estates

Παρότι σε αρκετές από αυτές τις χώρες οι τιμές των ακινήτων και των ενοικίων είναι ιδιαίτερα υψηλές, το ποσοστό των νέων που παραμένουν στο πατρικό τους σπίτι είναι πολύ χαμηλότερο σε σχέση με την Ελλάδα.

Το στοιχείο αυτό δείχνει ότι οι υψηλές τιμές κατοικίας δεν αρκούν από μόνες τους για να εξηγήσουν το πρόβλημα. Καθοριστική σημασία έχουν και άλλοι παράγοντες, όπως:

• το ύψος των εισοδημάτων,
• η σταθερότητα στην απασχόληση,
• η πρόσβαση στη χρηματοδότηση,
• η λειτουργία της αγοράς ενοικίασης,
• τα επιδόματα στέγασης,
• η ύπαρξη κοινωνικού και προσιτού οικιστικού αποθέματος.

Επομένως, το κρίσιμο ζήτημα δεν είναι μόνο πόσο κοστίζει μια κατοικία, αλλά κατά πόσο το εισόδημα ενός νέου επαρκεί για να καλύψει το κόστος της.

Ο ευρωπαϊκός Νότος παρουσιάζει ένα κοινό στεγαστικό πρόβλημα

Η Ελλάδα, η Ιταλία, η Ισπανία και η Πορτογαλία εμφανίζουν ένα κοινό πρότυπο.

Πηγή/Επεξεργασία: Eurostat / Πανελλαδικό Δίκτυο E-Real Estates

Στις χώρες του ευρωπαϊκού Νότου συνυπάρχουν χαμηλότεροι μισθοί, υψηλό κόστος κατοικίας, περιορισμένη προσφορά προσιτών ακινήτων και διαχρονικά μεγάλη εξάρτηση από το οικογενειακό περιβάλλον.

Η οικογένεια λειτουργεί συχνά ως το βασικό δίχτυ κοινωνικής προστασίας, καλύπτοντας αδυναμίες που σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες αντιμετωπίζονται μέσω οργανωμένων δημόσιων πολιτικών.

Ωστόσο, η στήριξη της οικογένειας δεν μπορεί να αποτελεί μόνιμο υποκατάστατο μιας ολοκληρωμένης στεγαστικής πολιτικής. Ούτε μπορεί η δυνατότητα ανεξαρτητοποίησης ενός νέου να εξαρτάται από το κατά πόσο οι γονείς του διαθέτουν επαρκείς οικονομικούς πόρους ή ακίνητη περιουσία.

Τι δείχνει ουσιαστικά ο δείκτης

Ο συγκεκριμένος δείκτης δεν αποτυπώνει απλώς μια πολιτισμική επιλογή ή τη στενή σχέση των νέων με την οικογένειά τους. Αποτελεί έναν σύνθετο κοινωνικοοικονομικό δείκτη, ο οποίος αντικατοπτρίζει πολλαπλές πτυχές της καθημερινότητας και της οικονομίας.

Ειδικότερα, αποτυπώνει:

• Τη δυνατότητα οικονομικής αυτονόμησης των νέων.
  Κατά πόσο ένας νέος εργαζόμενος μπορεί να καλύψει μόνος του το κόστος ενοικίου, λογαριασμών, διατροφής και βασικών καθημερινών αναγκών.
• Την προσβασιμότητα στην αγορά κατοικίας.
  Κατά πόσο υπάρχει διαθέσιμο οικιστικό απόθεμα σε τιμές συμβατές με τα εισοδήματα της νέας γενιάς.
• Το επίπεδο των πραγματικών εισοδημάτων.
  Δεν αρκεί να εξετάζουμε το ονομαστικό ύψος του μισθού. Πρέπει να εξετάζουμε τι απομένει μετά την κάλυψη του κόστους στέγασης και των βασικών δαπανών.
• Την αποτελεσματικότητα της στεγαστικής πολιτικής.
  Ο δείκτης αποκαλύπτει κατά πόσο οι δημόσιες παρεμβάσεις διευκολύνουν πραγματικά τη δημιουργία ανεξάρτητων νοικοκυριών.
• Την επάρκεια της αγοράς ενοικίασης.
  Αν υπάρχει επαρκής αριθμός κατοικιών, εάν τα μισθώματα είναι προσιτά και εάν η αγορά προσφέρει σταθερότητα και ασφάλεια.

Συνεπώς, το ποσοστό των νέων που διαμένουν με τους γονείς τους δεν πρέπει να διαβάζεται απομονωμένα. Λειτουργεί ως ένας καθρέφτης των οικονομικών δυνατοτήτων μιας κοινωνίας και της ικανότητάς της να προσφέρει πραγματικές ευκαιρίες ανεξαρτησίας στη νέα γενιά.

Τι σημαίνει ειδικά για την Ελλάδα

Το ποσοστό του 56,3% καταδεικνύει ότι η στεγαστική κρίση στην Ελλάδα δεν περιορίζεται στην αύξηση των ενοικίων ή στις υψηλές τιμές πώλησης.

Επηρεάζει άμεσα την κοινωνική, οικονομική και δημογραφική εξέλιξη της χώρας.

Η δυσκολία δημιουργίας ανεξάρτητου νοικοκυριού συνεπάγεται:

• Καθυστέρηση αποχώρησης από την πατρική κατοικία.
  Νέοι άνθρωποι παραμένουν στο οικογενειακό σπίτι όχι πάντα από επιλογή, αλλά επειδή δεν μπορούν να υποστηρίξουν οικονομικά μια αυτόνομη κατοικία.
• Αναβολή δημιουργίας οικογένειας.
  Η έλλειψη σταθερής και προσιτής στέγης επηρεάζει άμεσα τις αποφάσεις για γάμο, συμβίωση και απόκτηση παιδιών.
• Αρνητική επίδραση στη γεννητικότητα.
  Η αβεβαιότητα ως προς τη στέγαση και το διαθέσιμο εισόδημα εντείνει τις ήδη σοβαρές δημογραφικές πιέσεις.
• Καθυστέρηση αγοράς πρώτης κατοικίας.
  Οι νέοι δυσκολεύονται να συγκεντρώσουν ίδια κεφάλαια και να αποκτήσουν πρόσβαση σε τραπεζική χρηματοδότηση.
• Περιορισμένη γεωγραφική κινητικότητα των εργαζομένων.
  Ένας νέος μπορεί να απορρίψει μια θέση εργασίας σε άλλη πόλη, επειδή το κόστος κατοικίας καθιστά τη μετακίνηση οικονομικά ασύμφορη.
• Αυξημένη εξάρτηση από την οικονομική στήριξη της οικογένειας.
  Οι γονείς καλούνται να χρηματοδοτούν για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα τις ανάγκες των ενήλικων παιδιών τους.
• Διεύρυνση των κοινωνικών ανισοτήτων.
  Όσοι νέοι προέρχονται από οικογένειες με ακίνητη περιουσία ή οικονομική δυνατότητα στήριξης ξεκινούν από διαφορετική αφετηρία σε σχέση με όσους δεν διαθέτουν αντίστοιχη βοήθεια.

Το στεγαστικό, επομένως, δεν είναι μόνο ζήτημα κατοικίας. Είναι ζήτημα ίσων ευκαιριών.

Δεν πρόκειται απλώς για πολιτισμική επιλογή

Για πολλά χρόνια επικρατούσε η άποψη ότι οι νέοι στη Νότια Ευρώπη επιλέγουν να παραμένουν με τους γονείς τους λόγω της στενότερης οικογενειακής σχέσης.

Αναμφίβολα, η οικογένεια κατέχει κεντρική θέση στην ελληνική κοινωνία. Ωστόσο, η έκταση του φαινομένου δεν μπορεί να εξηγηθεί μόνο με πολιτισμικούς όρους.

Όταν το ποσοστό στην Ελλάδα φθάνει το 56,3%, έναντι 30,1% στην Ευρωπαϊκή Ένωση και μόλις 3,9% στη Δανία, είναι σαφές ότι η οικονομία, τα εισοδήματα, το κόστος στέγασης και η στεγαστική πολιτική διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο.

Η συγκατοίκηση με τους γονείς μπορεί να αποτελεί επιλογή για ορισμένους νέους. Για ένα πολύ μεγάλο μέρος, όμως, αποτελεί μονόδρομο.

Η στεγαστική κρίση επηρεάζει ολόκληρη την οικονομία

Η αδυναμία των νέων να δημιουργήσουν ανεξάρτητο νοικοκυριό δεν περιορίζεται στην προσωπική τους ζωή.

Η δημιουργία ενός νέου νοικοκυριού ενεργοποιεί μια ολόκληρη αλυσίδα οικονομικής δραστηριότητας: ενοικίαση ή αγορά κατοικίας, επίπλωση, ηλεκτρικές συσκευές, υπηρεσίες κοινής ωφέλειας, ανακαινίσεις, ασφάλιση και καθημερινή κατανάλωση.

Όταν η δημιουργία νέων νοικοκυριών καθυστερεί, περιορίζεται και η αντίστοιχη οικονομική δραστηριότητα.

Παράλληλα, η μειωμένη επαγγελματική και γεωγραφική κινητικότητα δυσκολεύει την κάλυψη θέσεων εργασίας σε περιοχές όπου το κόστος κατοικίας είναι δυσανάλογο σε σχέση με τους προσφερόμενους μισθούς.

Η ανάγκη για μια ολοκληρωμένη εθνική στεγαστική πολιτική

Τα δεδομένα της Eurostat επιβεβαιώνουν ότι το πρόβλημα δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί με μεμονωμένες ή βραχυπρόθεσμες παρεμβάσεις.

Η χώρα χρειάζεται μια ολοκληρωμένη στεγαστική στρατηγική, η οποία θα συνδέει την κοινωνική πολιτική με την οικονομική ανάπτυξη και τη δημογραφική ανασυγκρότηση.

Απαιτούνται, μεταξύ άλλων:

• αξιοποίηση των κλειστών κατοικιών μέσω ουσιαστικών κινήτρων ανακαίνισης,
• δημιουργία προσιτής και κοινωνικής κατοικίας,
• ενίσχυση της φοιτητικής στέγης,
• φορολογικά κίνητρα για τη διάθεση κατοικιών με προσιτό μίσθωμα,
• προγράμματα εγγυοδοσίας και χρηματοδότησης για την πρώτη κατοικία,
• ανάπτυξη συνεργασιών δημόσιου και ιδιωτικού τομέα,
• σταθερό και αξιόπιστο θεσμικό πλαίσιο για τη μακροχρόνια μίσθωση,
• δημιουργία Εθνικού Παρατηρητηρίου Κατοικίας με συνεχή καταγραφή των πραγματικών αναγκών.

Η αύξηση της προσφοράς αποτελεί βασική προϋπόθεση. Δεν αρκεί, όμως, να δημιουργηθούν περισσότερες κατοικίες. Πρέπει να είναι οικονομικά προσβάσιμες σε νέους εργαζόμενους και οικογένειες με μεσαία ή χαμηλότερα εισοδήματα.

Μια γενιά που δεν μπορεί να κάνει το επόμενο βήμα

Τα στοιχεία της Eurostat δεν αποτελούν απλώς έναν ακόμη στατιστικό πίνακα. Αποτυπώνουν την καθημερινότητα μιας ολόκληρης γενιάς.

Όταν περισσότεροι από ένας στους δύο νέους ηλικίας 25 έως 34 ετών στην Ελλάδα εξακολουθούν να ζουν με τους γονείς τους, το πραγματικό ερώτημα δεν είναι γιατί δεν έφυγαν ακόμη από το πατρικό τους σπίτι.

Το πραγματικό ερώτημα είναι αν η χώρα τούς προσφέρει τις οικονομικές και κοινωνικές προϋποθέσεις για να το κάνουν.

Η κατοικία δεν είναι πολυτέλεια. Είναι το πρώτο βήμα προς την αυτονομία, τη δημιουργία οικογένειας και την ενεργό συμμετοχή στην οικονομική και κοινωνική ζωή.

Εάν η νέα γενιά δεν μπορεί να αποκτήσει πρόσβαση σε αξιοπρεπή και προσιτή στέγη, τότε δεν περιορίζεται μόνο το δικό της μέλλον. Περιορίζεται το μέλλον της ίδιας της χώρας.

Η στεγαστική κρίση δεν μπορεί πλέον να περιμένει. Γιατί κάθε χρόνος που περνά χωρίς μια ολοκληρωμένη και αποτελεσματική πολιτική είναι ένας ακόμη χρόνος κατά τον οποίο χιλιάδες νέοι αναβάλλουν τη ζωή τους.

Διαβάστε ακόμη

Πύρινος εφιάλτης χωρίς τέλος: 200.000 στρέμματα καμένα και η χαλέπιος πεύκη της Αττικής σε κίνδυνο

Μπαίνει τέλος στον πόλεμο; Οι ΗΠΑ αισιοδοξούν για συμφωνία ακόμα και σήμερα

Μια γενιά που δεν μπορεί να κάνει το επόμενο βήμα: 595.885 νέοι 25-34 ετών παραμένουν στο πατρικό τους

Από γάτες, προφυλακτικά... μέχρι τηλεοράσεις: Οι καρχαρίες που καταβροχθίζουν τα πάντα στους ωκεανούς