Φοιτητική στέγη: Η συγκατοίκηση πρέπει να είναι επιλογή - όχι λύση ανάγκης

Η στεγαστική κρίση δεν αποτελεί πλέον μια συζήτηση που αφορά μόνο οικονομικούς δείκτες, ποσοστά και την πορεία της αγοράς ακινήτων. Είναι μια πραγματικότητα που επηρεάζει καθημερινά τον οικογενειακό προϋπολογισμό, μεταβάλλει αποφάσεις ζωής και δημιουργεί νέες κοινωνικές ανισότητες.Και ίσως μία από τις πιο ευαίσθητες διαστάσεις της αφορά τους νέους ανθρώπους και, ιδιαίτερα, τους φοιτητές.419028_1Όσο το κόστος της φοιτητικής στέγης αυξάνεται, τόσο συχνότερα η δημόσια συζήτηση επικεντρώνεται στο πώς μπορούν οι φοιτητές και οι οικογένειές τους να προσαρμοστούν στη νέα πραγματικότητα: μικρότερη κατοικία, μεγαλύτερη απόσταση από το πανεπιστήμιο, περιορισμός άλλων οικογενειακών δαπανών ή συγκατοίκηση.Όλες αυτές μπορεί να αποτελούν επιλογές για μια οικογένεια. Δεν μπορούν, όμως, να αποτελούν την απάντηση της στεγαστικής πολιτικής σε ένα πρόβλημα που έχει πλέον αποκτήσει δομικά χαρακτηριστικά.Γιατί όταν το κόστος στέγασης αυξάνεται ταχύτερα από τις οικονομικές δυνατότητες των νοικοκυριών και η προσφορά προσιτής φοιτητικής κατοικίας παραμένει περιορισμένη, το ερώτημα δεν μπορεί να είναι μόνο «πώς θα προσαρμοστεί η οικογένεια;».Το ερώτημα πρέπει να είναι και «τι πρέπει να αλλάξει ώστε η οικογένεια να έχει περισσότερες και οικονομικά προσιτές επιλογές;»Η στεγαστική πολιτική δεν μπορεί να περιορίζεται στη διαχείριση των συνεπειών ενός αυξανόμενου κόστους στέγασης. Οφείλει να δημιουργεί τις προϋποθέσεις για περισσότερη προσφορά, περισσότερες φοιτητικές κατοικίες και πραγματικά προσιτές επιλογές για τους νέους ανθρώπους.Η φοιτητική στέγη αποτελεί ίσως ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα αυτής της ανάγκης.Η συγκατοίκηση είναι επιλογή - όχι υποκατάστατο στεγαστικής πολιτικήςΤο τελευταίο διάστημα ακούμε ολοένα περισσότερο τη συγκατοίκηση να προβάλλεται ως μία από τις απαντήσεις στο υψηλό κόστος της φοιτητικής κατοικίας.Ας είμαστε σαφείς. Η συγκατοίκηση δεν είναι κάτι αρνητικό. Είναι ένα μοντέλο κατοίκησης που λειτουργεί εδώ και δεκαετίες σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες και μπορεί να προσφέρει κοινωνικοποίηση, μεγαλύτερη αυτονομία και χαμηλότερο κόστος διαβίωσης.Άλλο, όμως, η συγκατοίκηση ως ελεύθερη επιλογή και άλλο η συγκατοίκηση ως οικονομικός μονόδρομος.Ένας νέος άνθρωπος πρέπει να έχει τη δυνατότητα να επιλέξει εάν θέλει να συγκατοικήσει με έναν φίλο, έναν συμφοιτητή ή ακόμη και με έναν άνθρωπο που δεν γνώριζε προηγουμένως.Δεν μπορεί, όμως, να οδηγείται σε αυτή την επιλογή επειδή η οικογένειά του αδυνατεί να ανταποκριθεί στο κόστος ενός μικρού διαμερίσματος ή επειδή η Πολιτεία δεν διαθέτει επαρκείς υποδομές φοιτητικής στέγασης.Πολύ περισσότερο, δεν μπορούμε να παρουσιάζουμε τη συγκατοίκηση ως κεντρική απάντηση στη στεγαστική κρίση πριν απαντήσουμε σε ένα πολύ πιο δύσκολο ερώτημα:Έχουμε κάνει ως Πολιτεία όσα οφείλαμε για τη στέγαση των φοιτητών μας;Η Πολιτεία ήδη επιδοτεί περισσότερο τη συγκατοίκησηΗ ίδια η υφιστάμενη πολιτική για το φοιτητικό στεγαστικό επίδομα αποτυπώνει αυτή τη λογική.Το βασικό ετήσιο στεγαστικό επίδομα ανέρχεται σε 1.500 ευρώ για φοιτητές που σπουδάζουν στην Αττική ή στην Περιφερειακή Ενότητα Θεσσαλονίκης και σε 2.000 ευρώ για φοιτητές που σπουδάζουν στην υπόλοιπη Ελλάδα.Όταν, όμως, δύο ή περισσότεροι φοιτητές επιλέγουν να συγκατοικήσουν στην ίδια μισθωμένη κατοικία, η ενίσχυση αυξάνεται σε 2.000 ευρώ ανά φοιτητή στην Αττική και τη Θεσσαλονίκη και σε 2.500 ευρώ ανά φοιτητή στην περιφέρεια.Η αυξημένη αυτή ενίσχυση είναι ασφαλώς χρήσιμη για πολλές οικογένειες και αναγνωρίζει ότι η συγκατοίκηση μπορεί να μειώσει αισθητά το κόστος στέγασης.Δεν πρέπει, όμως, να αντιστρέψουμε τη λογική.Το κράτος μπορεί να ενισχύει οικονομικά έναν φοιτητή που επιλέγει να συγκατοικήσει. Δεν μπορεί, όμως, η συγκατοίκηση να μετατρέπεται σταδιακά σε βασικό εργαλείο αντιμετώπισης της φοιτητικής στεγαστικής κρίσης.Γιατί το πραγματικό ζητούμενο δεν είναι μόνο να βοηθήσουμε δύο φοιτητές να μοιραστούν ένα ακριβό ενοίκιο. Είναι να δημιουργήσουμε τις συνθήκες ώστε να υπάρχουν περισσότερες φοιτητικές κατοικίες, περισσότερες δημόσιες εστίες και περισσότερες επιλογές προσιτής στέγης.Η επιδότηση της συγκατοίκησης μπορεί να αποτελεί συμπληρωματικό μέτρο. Δεν μπορεί να υποκαταστήσει μια ολοκληρωμένη πολιτική φοιτητικής κατοικίας.Το φοιτητικό στεγαστικό επίδομα έχει συγκεκριμένα εισοδηματικά και περιουσιακά όριαΠρέπει, παράλληλα, να θυμόμαστε ότι το φοιτητικό στεγαστικό επίδομα δεν αποτελεί μια οριζόντια παροχή προς όλες τις οικογένειες που συντηρούν ένα δεύτερο νοικοκυριό λόγω των σπουδών του παιδιού τους.Για τη χορήγησή του προβλέπονται συγκεκριμένα εισοδηματικά, περιουσιακά και ακαδημαϊκά κριτήρια.Το ετήσιο οικογενειακό εισόδημα του προηγούμενου έτους δεν πρέπει, κατά κανόνα, να υπερβαίνει τις 30.000 ευρώ, με προσαύξηση 3.000 ευρώ για κάθε εξαρτώμενο τέκνο πέραν του ενός. Ειδικά για φοιτητές του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης, του Πανεπιστημίου Αιγαίου και του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας, το αντίστοιχο εισοδηματικό όριο ανέρχεται στις 40.000 ευρώ, με την ίδια προσαύξηση.Αξίζει, μάλιστα, να επισημανθεί μία ιδιαίτερα σημαντική παράμετρος. Το εισοδηματικό όριο των 30.000 ευρώ δεν ταυτίζεται με το πραγματικά διαθέσιμο εισόδημα μιας οικογένειας.Από τους οικονομικούς πόρους του νοικοκυριού πρέπει να καλυφθούν η φορολογική επιβάρυνση, η κύρια κατοικία και το σύνολο των καθημερινών οικογενειακών δαπανών. Το ποσό που μπορεί πραγματικά να κατευθυνθεί στη συντήρηση ενός δεύτερου φοιτητικού νοικοκυριού είναι, επομένως, σημαντικά χαμηλότερο.Και πάνω σε αυτό το ήδη μειωμένο διαθέσιμο εισόδημα προστίθεται, όταν ένα παιδί σπουδάζει μακριά από τον τόπο κατοικίας του, το κόστος ενός δεύτερου νοικοκυριού: ενοίκιο, λογαριασμοί ενέργειας, κοινόχρηστα, διατροφή, μετακινήσεις και καθημερινές δαπάνες.Γι' αυτό και το εισοδηματικό όριο δεν πρέπει να εξετάζεται μόνο ως ένας αριθμός. Μια οικογένεια με ετήσιο εισόδημα 30.000 ευρώ δεν διαθέτει 30.000 ευρώ για να καλύψει τις ανάγκες της και τη φοίτηση ενός παιδιού σε άλλη πόλη. Το πραγματικό διαθέσιμο εισόδημά της είναι αισθητά χαμηλότερο.Αυτό αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία όταν μιλάμε για οικογένειες που ήδη καταβάλλουν ενοίκιο ή στεγαστικό δάνειο για την κύρια κατοικία τους και καλούνται, για τέσσερα ή περισσότερα χρόνια, να χρηματοδοτούν παράλληλα τη στέγαση και τη διαβίωση ενός παιδιού σε άλλη πόλη.Παράλληλα, ο φοιτητής πρέπει να διαμένει λόγω των σπουδών του σε μισθωμένη κατοικία σε πόλη διαφορετική από εκείνη της κύριας κατοικίας του, με μίσθωση διάρκειας τουλάχιστον έξι μηνών εντός του αντίστοιχου ακαδημαϊκού έτους.Υπάρχει επίσης περιουσιακό κριτήριο: ο φοιτητής ή οι γονείς του δεν πρέπει, κατά κανόνα, να διαθέτουν κατοικίες συνολικής επιφάνειας άνω των 200 τ.μ., με τις προβλεπόμενες εξαιρέσεις για ακίνητα σε μικρούς οικισμούς.Για τους φοιτητές πέραν του πρώτου έτους προβλέπεται και ακαδημαϊκή προϋπόθεση: να έχουν εξεταστεί επιτυχώς τουλάχιστον στα μισά μαθήματα του προηγούμενου ακαδημαϊκού έτους.Τα κριτήρια αυτά είναι εύλογο να υπάρχουν ώστε η οικονομική ενίσχυση να κατευθύνεται εκεί όπου υπάρχει μεγαλύτερη ανάγκη. Αναδεικνύουν, όμως, και μια πραγματικότητα που συχνά παραβλέπουμε:Το υψηλό κόστος της φοιτητικής στέγης δεν αφορά μόνο τις οικογένειες που βρίσκονται κάτω από τα εισοδηματικά όρια ενός επιδόματος. Αφορά πλέον και ένα σημαντικό τμήμα της μεσαίας τάξης, που μπορεί να μην πληροί τα κριτήρια κρατικής ενίσχυσης, αλλά καλείται να συντηρεί για τέσσερα ή περισσότερα χρόνια ένα δεύτερο νοικοκυριό.Γι' αυτό και η απάντηση στη φοιτητική στεγαστική κρίση δεν μπορεί να περιορίζεται μόνο στα επιδόματα ή στην οικονομική ενθάρρυνση της συγκατοίκησης.Χρειάζεται πολιτική που θα αυξήσει πραγματικά την προσφορά φοιτητικής κατοικίας και θα μειώσει το στεγαστικό κόστος για το σύνολο των οικογενειών που στέλνουν τα παιδιά τους να σπουδάσουν μακριά από τον τόπο κατοικίας τους.Πρώτα οι υποχρεώσεις της ΠολιτείαςΈνας 18χρονος που περνά στο πανεπιστήμιο δεν είναι απλώς ένας ακόμη ενοικιαστής στην αγορά κατοικίας.Είναι ένας νέος άνθρωπος που, πολλές φορές, εγκαταλείπει για πρώτη φορά το οικογενειακό του περιβάλλον και μετακινείται εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά από το σπίτι του.Οι γονείς του εμπιστεύονται την Πολιτεία και το δημόσιο πανεπιστήμιο για ένα από τα σημαντικότερα βήματα της ζωής του.Η πρόσβαση, όμως, στην ανώτατη εκπαίδευση δεν εξαντλείται στην επιτυχία στις Πανελλαδικές Εξετάσεις.Πρέπει να υπάρχει και η πραγματική οικονομική δυνατότητα να σπουδάσει το παιδί.Διαφορετικά, δημιουργούμε χωρίς να το παραδεχόμαστε μια νέα μορφή εκπαιδευτικής ανισότητας.Από τη μία βρίσκεται ο φοιτητής του οποίου η οικογένεια μπορεί να διαθέτει κάθε μήνα ένα σημαντικό ποσό για ενοίκιο και έξοδα διαβίωσης.Από την άλλη, ο φοιτητής μιας οικογένειας με χαμηλότερο ή μεσαίο εισόδημα, που καλείται να αναζητήσει φθηνότερη κατοικία πολύ μακριά από τη σχολή του, να συγκατοικήσει από ανάγκη, να εργαστεί παράλληλα με τις σπουδές του ή ακόμη και να επανεξετάσει τη δυνατότητα φοίτησής του μακριά από τον τόπο κατοικίας του.Αυτό δεν είναι ισότητα ευκαιριών.Μόλις το 4,6% των φοιτητών που χρειάζονται στέγη καλύπτεται από δημόσιες εστίεςΠριν, λοιπόν, προτείνουμε στους νέους τη συγκατοίκηση ως απάντηση στο αυξημένο κόστος στέγασης, οφείλουμε να δούμε ποια είναι σήμερα η πραγματική δυνατότητα της Πολιτείας να τους προσφέρει οργανωμένη φοιτητική κατοικία.Σύμφωνα με την Εθνική Στρατηγική για τη Στεγαστική Πολιτική 2026-2035, οι δημόσιες φοιτητικές εστίες στην Ελλάδα διαθέτουν περίπου 9.200 λειτουργικές κλίνες, όταν οι φοιτητές που σπουδάζουν μακριά από την οικογενειακή τους κατοικία υπολογίζονται σε περίπου 200.000, σε σύνολο περίπου 351.000 φοιτητών.Αυτό σημαίνει ότι οι υφιστάμενες δημόσιες εστίες μπορούν να καλύψουν μόλις το 4,6% των φοιτητών που έχουν πραγματική ανάγκη στέγασης. Αν μάλιστα η σύγκριση γίνει με το σύνολο του φοιτητικού πληθυσμού, η κάλυψη περιορίζεται περίπου στο 2,6%.Οι αριθμοί αυτοί αποτυπώνουν ένα σημαντικό διαχρονικό έλλειμμα οργανωμένης φοιτητικής κατοικίας.Έλλειμμα έως και 27.000 κλινών για να προσεγγίσουμε τα ευρωπαϊκά επίπεδαΕάν η Ελλάδα ήθελε να προσεγγίσει επίπεδα κάλυψης της τάξης του 15%-18%, θα χρειαζόταν περίπου 30.000 έως 36.000 φοιτητικές κλίνες για τους περίπου 200.000 φοιτητές που σπουδάζουν μακριά από την οικογενειακή τους κατοικία.Σε σχέση με τις περίπου 9.200 λειτουργικές κλίνες σήμερα, προκύπτει ένα έλλειμμα της τάξης των 20.800 έως 26.800 κλινών.Και αυτό το έλλειμμα δεν είναι απλώς ένας αριθμός.Κάθε φοιτητική κλίνη που λείπει μεταφράζεται δυνητικά σε μία ακόμη οικογένεια που πρέπει να αναζητήσει κατοικία στην ιδιωτική αγορά, σε μεγαλύτερη ζήτηση για μικρά διαμερίσματα και σε πρόσθετο οικονομικό βάρος για τη φοίτηση ενός παιδιού μακριά από το σπίτι του.Η σύγκριση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες είναι ενδεικτική. Η Γερμανία καλύπτει περίπου το 6,8% των φοιτητών μέσω των Studierendenwerke, η Πολωνία περίπου το 9,4% μέσω πανεπιστημιακών εστιών, ενώ η Φινλανδία, με ένα ισχυρό μη κερδοσκοπικό μοντέλο φοιτητικής κατοικίας, κινείται κοντά στο 15,7%.Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και το μοντέλο της Σουηδίας, όπου η φοιτητική στέγη δεν στηρίζεται αποκλειστικά σε έναν κεντρικό κρατικό φορέα, αλλά αναπτύσσεται μέσα από δημοτικές εταιρείες, πανεπιστημιακά ιδρύματα και μη κερδοσκοπικούς οργανισμούς. Με περίπου 80.000 κλίνες για 405.000 φοιτητές, η κάλυψη προσεγγίζει το 20%.Η σύγκριση είναι αποκαλυπτική: η Ελλάδα δεν διαθέτει απλώς λιγότερες φοιτητικές εστίες. Διαθέτει ένα εξαιρετικά περιορισμένο απόθεμα θεσμικής φοιτητικής κατοικίας σε σχέση με τις πραγματικές ανάγκες.Οι 8.600 νέες κλίνες είναι σημαντική εξέλιξη - αλλά το 2029 είναι μακριάΤα τελευταία χρόνια έχουν δρομολογηθεί σημαντικές επενδύσεις για νέες φοιτητικές εστίες μέσω Συμπράξεων Δημοσίου και Ιδιωτικού Τομέα (ΣΔΙΤ), έργα που είχαν παρουσιαστεί ήδη στο πλαίσιο των εξαγγελιών της ΔΕΘ του 2022 και τα οποία αναμένεται να προσθέσουν περίπου 8.600 νέες κλίνες.Πρόκειται αναμφίβολα για μια σημαντική εξέλιξη και ένα αναγκαίο βήμα για την ενίσχυση της οργανωμένης φοιτητικής στέγασης.Υπάρχει, όμως, ένα κρίσιμο ζήτημα: με βάση τη μέχρι σήμερα εξέλιξη των σχετικών διαδικασιών, οι νέες εστίες εκτιμάται ότι θα είναι διαθέσιμες προς χρήση εντός του 2029.Για μια οικογένεια που πληρώνει σήμερα 500, 600 ή 700 ευρώ τον μήνα για τη στέγαση του παιδιού της, το 2029 είναι πολύ μακριά.Και ακόμη και όταν ολοκληρωθούν τα συγκεκριμένα έργα, εφόσον προστεθούν περίπου 8.600 κλίνες στις σημερινές 9.200, η συνολική δυναμικότητα θα διαμορφωθεί περίπου στις 17.800 κλίνες.Αυτό αντιστοιχεί σε κάλυψη περίπου 8,9% των 200.000 φοιτητών που σπουδάζουν μακριά από την οικογενειακή τους κατοικία. Δηλαδή, ακόμη και μετά την ολοκλήρωση των νέων έργων, περισσότεροι από 9 στους 10 φοιτητές αυτής της κατηγορίας δεν θα καλύπτονται από το συγκεκριμένο απόθεμα εστιών.Γι' αυτό και οι νέες εστίες πρέπει να αποτελέσουν την αρχή και όχι το τέλος ενός Εθνικού Σχεδίου Φοιτητικής Στέγασης.Χρειάζεται επιτάχυνση των έργων που έχουν ήδη δρομολογηθεί, νέος σχεδιασμός για πρόσθετες κλίνες, αξιοποίηση δημόσιων και ανενεργών ακινήτων, συνεργασία με τα πανεπιστήμια και την Τοπική Αυτοδιοίκηση και ανάπτυξη νέων μοντέλων προσιτής φοιτητικής κατοικίας.Γιατί πριν ζητήσουμε από τον φοιτητή να προσαρμοστεί στη στεγαστική κρίση μέσω της συγκατοίκησης, οφείλουμε πρώτα να αναρωτηθούμε αν η Πολιτεία έχει δημιουργήσει τις υποδομές που αντιστοιχούν στις πραγματικές ανάγκες της φοιτητικής κοινότητας.Πίσω από κάθε ενοίκιο υπάρχει μια οικογένειαΣτη δημόσια συζήτηση μιλάμε συχνά για μέσες τιμές, ποσοστά αυξήσεων και διαθέσιμα ακίνητα.Πίσω από τους αριθμούς, όμως, υπάρχουν άνθρωποι.Πίσω από μια αγγελία των 500, 600 ή 700 ευρώ υπάρχει πολλές φορές ένας πατέρας και μια μητέρα που κάθονται στο τραπέζι του σπιτιού και κάνουν λογαριασμούς.Τι μπορούμε να περιορίσουμε; Από πού μπορούμε να εξοικονομήσουμε; Μπορούμε να συντηρήσουμε ένα δεύτερο νοικοκυριό;Υπάρχουν οικογένειες που πληρώνουν ήδη ενοίκιο ή στεγαστικό δάνειο για τη δική τους κατοικία και καλούνται για τέσσερα ή περισσότερα χρόνια να χρηματοδοτούν ένα δεύτερο σπίτι σε άλλη πόλη.Και υπάρχουν παιδιά που αντιλαμβάνονται αυτή την πίεση.Νέοι άνθρωποι που, αντί να ζήσουν τη φοιτητική τους ζωή με την ασφάλεια και την ανεμελιά που αντιστοιχεί στην ηλικία τους, αισθάνονται ότι αποτελούν οικονομικό βάρος για την οικογένειά τους.Μια οργανωμένη κοινωνία δεν μπορεί να θεωρεί αυτή την πραγματικότητα φυσιολογική.Η φοιτητική στέγη είναι κοινωνική υποδομήΗ συζήτηση, επομένως, πρέπει να μετακινηθεί από τη διαχείριση του προβλήματος στην αντιμετώπιση των αιτιών του.Η χώρα χρειάζεται ένα μακροπρόθεσμο Εθνικό Σχέδιο Φοιτητικής Στέγασης, με συγκεκριμένους στόχους, χρονοδιαγράμματα και μετρήσιμα αποτελέσματα.Χρειάζονται νέες και σύγχρονες φοιτητικές εστίες. Χρειάζεται αξιοποίηση δημόσιας ακίνητης περιουσίας που παραμένει ανενεργή. Χρειάζεται καταγραφή και επανάχρηση κλειστών ή εγκαταλελειμμένων κτιρίων που μπορούν να μετατραπούν σε φοιτητικές κατοικίες.Χρειάζεται ουσιαστική συνεργασία κράτους, πανεπιστημίων και Τοπικής Αυτοδιοίκησης, καθώς και κίνητρα ώστε κλειστές ιδιωτικές κατοικίες να επιστρέψουν στη μακροχρόνια μίσθωση με προσιτούς όρους για φοιτητές.Και, ασφαλώς, χρειάζεται αποτελεσματική οικονομική στήριξη εκείνων των οικογενειών που πραγματικά τη χρειάζονται.Γιατί η φοιτητική κατοικία δεν αποτελεί ένα παράπλευρο ζήτημα της αγοράς ακινήτων.Αποτελεί μέρος της εκπαιδευτικής και της κοινωνικής πολιτικής της χώρας.Η δωρεάν Παιδεία δεν μπορεί να σταματά στην πόρτα του πανεπιστημίουΟφείλουμε να αναρωτηθούμε τι σημαίνει στην πράξη ισότιμη πρόσβαση στην ανώτατη εκπαίδευση.Είναι αρκετό να μην υπάρχουν δίδακτρα σε ένα δημόσιο πανεπιστήμιο, όταν μια οικογένεια πρέπει να διαθέτει εκατοντάδες ευρώ κάθε μήνα μόνο για τη στέγαση του παιδιού της;Τι συμβαίνει όταν δύο παιδιά περάσουν στην ίδια σχολή, αλλά το ένα μπορεί οικονομικά να μετακομίσει και το άλλο όχι;Η ισότητα στην εκπαίδευση δεν τελειώνει στην πόρτα του πανεπιστημίου.Περιλαμβάνει τη δυνατότητα να φτάσεις μέχρι αυτή την πόρτα.Να έχεις ένα ασφαλές και αξιοπρεπές μέρος να ζήσεις.Να μπορείς να παρακολουθήσεις τις σπουδές σου.Και να μπορείς να τις ολοκληρώσεις χωρίς να εξαντληθεί οικονομικά η οικογένειά σου.Δεν μπορεί η νέα γενιά να προσαρμόζεται διαρκώς σε ένα ολοένα δυσκολότερο στεγαστικό περιβάλλον.Δεν μπορούμε κάθε φορά που ένα κοινωνικό πρόβλημα διογκώνεται να αναζητούμε τη λύση αποκλειστικά στην προσαρμογή του πολίτη.Ακριβότερα ενοίκια; Μικρότερο σπίτι.Δεν υπάρχει προσιτή κατοικία κοντά στο πανεπιστήμιο; Μεγαλύτερη απόσταση.Δεν επαρκεί το οικογενειακό εισόδημα; Μεγαλύτερη οικονομική επιβάρυνση για τους γονείς.Δεν φτάνουν ούτε αυτά; Εργασία παράλληλα με τις σπουδές.Και αν πάλι δεν βγαίνει ο λογαριασμός; Συγκατοίκηση.Κάπου αυτή η αλυσίδα πρέπει να σταματήσει.Δεν μπορεί η νέα γενιά να καλείται διαρκώς να προσαρμόζει τις ανάγκες, τις επιλογές και τελικά τη ζωή της σε ένα στεγαστικό πρόβλημα που δεν έχει αντιμετωπιστεί στη ρίζα του.Η απάντηση στην αύξηση του κόστους στέγασης δεν μπορεί να είναι διαρκώς «προσαρμοστείτε». Πρέπει να είναι «δημιουργούμε περισσότερες και πραγματικά προσιτές επιλογές κατοικίας».Η συγκατοίκηση μπορεί να είναι μια πολύ καλή επιλογή. Αλλά πρέπει να παραμένει επιλογή.Δεν μπορεί να μετατρέπεται σε οικονομικό μονόδρομο ούτε να υποκαθιστά την ανάγκη για μια ολοκληρωμένη πολιτική φοιτητικής στέγασης.Η Πολιτεία οφείλει να διαμορφώνει τις συνθήκες ώστε οι νέοι άνθρωποι και οι οικογένειές τους να έχουν πραγματικές και οικονομικά προσιτές επιλογές στέγασης.Και απέναντι στη νέα γενιά το ζητούμενο πρέπει να είναι ξεκάθαρο: η οικονομική δυνατότητα μιας οικογένειας να μην περιορίζει τις εκπαιδευτικές επιλογές ενός παιδιού.Ένας νέος άνθρωπος που πετυχαίνει την εισαγωγή του σε ένα πανεπιστήμιο μακριά από τον τόπο κατοικίας του πρέπει να μπορεί να ακολουθήσει τις σπουδές που επέλεξε, χωρίς το κόστος της στέγασης να μετατρέπεται σε καθοριστικό εμπόδιο για τον ίδιο και την οικογένειά του.Γιατί η φοιτητική στέγη δεν είναι απλώς ένα ζήτημα της αγοράς ακινήτων ούτε μια ακόμη οικογενειακή δαπάνη.Είναι αναπόσπαστο μέρος της πραγματικής πρόσβασης στην ανώτατη εκπαίδευση. Είναι ζήτημα ίσων ευκαιριών, κοινωνικής συνοχής και αξιοπρέπειας.Γιατί, τελικά, η δυνατότητα ενός παιδιού να σπουδάσει δεν μπορεί να εξαρτάται από το αν η οικογένειά του μπορεί να συντηρήσει ένα δεύτερο νοικοκυριό.