Από το χωράφι στο ράφι: διπλασιασμοί και τριπλασιασμοί στις τιμές βασικών προϊόντων

Παραγωγοί και στελέχη της αγοράς περιγράφουν αλυσίδα κόστους και μεσαζόντων που απογειώνει τις τιμές από το χωράφι μέχρι το ράφι, με χαρακτηριστικά παραδείγματα από γαλακτοκομικά, ντομάτες και μήλα. Ζητούνται αυστηροί έλεγχοι και ενίσχυση των συνεταιρισμών.

🕛 χρόνος ανάγνωσης: 4 λεπτά ┋ 🗣️ Ανοικτό για σχολιασμό

Προσθέστε το ΕΘΝΟΣ στη Google

Η εικόνα της ακρίβειας στα βασικά αγροτικά προϊόντα αποτυπώνεται με σαφήνεια: οι τιμές διπλασιάζονται ή και τριπλασιάζονται από το χωράφι μέχρι το ράφι, καθώς στην τελική διαμόρφωση παρεμβάλλονται κόστη μεταφοράς, αποθήκευσης, συσκευασίας και εμπορίας, αλλά και η δράση μεσαζόντων. Παραγωγοί και εκπρόσωποι της αγοράς επισημαίνουν ότι, ενώ ο παραγωγός πουλά σε συγκεκριμένη τιμή και πολλές φορές έχει ήδη κλείσει συναλλαγές εβδομάδες πριν, ο καταναλωτής βλέπει ανατιμήσεις μέσα σε λίγες ημέρες.

Από το γάλα στο τυρί: τα νούμερα και οι καθυστερήσεις

Στα γαλακτοκομικά, τα στοιχεία είναι αποκαλυπτικά: ο αγελαδοτρόφος πουλά το γάλα περίπου 0,53–0,55 €/κιλό, ενώ απαιτούνται 6 κιλά αγελαδινού γάλακτος για να παραχθεί 1 κιλό λευκού τυριού. Αυτό μεταφράζεται σε περίπου 3 ευρώ για τον παραγωγό, τη στιγμή που στο ράφι το ίδιο προϊόν πωλείται συχνά γύρω στα 10 €/κιλό ή και παραπάνω. Υπενθυμίζεται, επίσης, ότι η φέτα και το λευκό τυρί δεν φτιάχνονται από «χθεσινό» γάλα: το γάλα αγοράζεται μήνες πριν και το προϊόν χρειάζεται 2–3 μήνες ωρίμανσης, άρα οι σημερινές αυξήσεις στην τιμή γάλακτος περνούν στην αγορά τυριών με χρονική υστέρηση.

Για το αιγοπρόβειο γάλα, αναφέρθηκε ότι τον Αύγουστο–Σεπτέμβριο καταγράφηκε άνοδος +0,20–0,25 €/κιλό, με την τιμή να διαμορφώνεται περίπου στο 1,60 €/κιλό. Χρειάζονται 4 κιλά αιγοπρόβειου γάλακτος για 1 κιλό φέτας, γεγονός που προσθέτει επιπλέον 1–1,2 ευρώ μόνο από την πρώτη ύλη, χωρίς τα κόστη ενέργειας και εργασίας.

Ντοματίνια, ντομάτες και οι διαφορές στην αγορά

Στα ντοματίνια, μετά από περίοδο έλλειψης, η επαναφορά των ποσοτήτων από τα θερμοκήπια της Κρήτης μέσω των δημοπρατηρίων συνοδεύτηκε από τιμές 5–5,5 €/κιλό στην αφετηρία, που φτάνουν στον καταναλωτή περί τα 8–9 €/κιλό. Για τις ντομάτες, καταγγέλθηκε ως ακατανόητο να πολλαπλασιάζεται η τιμή από το χωράφι έως το ράφι, με ενδεικτική εικόνα σε λαϊκή αγορά: ο ίδιος παραγωγός πωλούσε 1,50 €/κιλό, ενώ σε απέναντι πάγκο η τιμή ήταν 2,20 €/κιλό.

Στον δημόσιο διάλογο υπήρξε και αντιπαράθεση για ισχυρισμούς ότι παραγωγός πούλησε ντομάτες στα 2,60 €/κιλό· παραγωγοί απάντησαν ότι τέτοια τιμή στην πηγή «δεν υπάρχει», αποδίδοντας τέτοιες χρεώσεις σε μεσάζοντες που αγοράζουν γύρω στα 0,50–0,80 €/κιλό και μεταπωλούν πολύ ακριβότερα.

Μήλα Ζαγοράς: τιμολόγια, ποιότητες και «λογικό» περιθώριο

Για τα μήλα, τέθηκαν δύο πραγματικότητες: από τη μία το παράδειγμα όπου η τιμή παραγωγού αναφέρεται στα 0,70 €/κιλό και στο ράφι αγγίζει τα 3 €/κιλό, και από την άλλη η επισήμανση ότι από τον Αγροτικό Συνεταιρισμό Ζαγοράς τιμολογείται κατηγορία Α (85–90 mm) περίπου στα 1,45 €/κιλό. Παράγοντες της αγοράς υποστήριξαν πως ένα «λογικό» τελικό επίπεδο θα μπορούσε να είναι έως το διπλάσιο της τιμής παραγωγού, ώστε να καλύπτονται μεταφορικά, φύρες και λειτουργικά κόστη, με την τελική τιμή να εξαρτάται έντονα από την ποιότητα.

Μεσάζοντες, έλεγχοι και ο ρόλος των συνεταιρισμών

Κοινός παρονομαστής στις παρεμβάσεις ήταν οι μεσάζοντες και τα υπερβολικά περιθώρια κέρδους. Ζητήθηκαν αυστηροί έλεγχοι από τους κρατικούς μηχανισμούς και την Αρχή Προστασίας Καταναλωτή, ενώ έγιναν αναφορές και σε πρακτικές που θυμίζουν «καρτέλ». Παράλληλα, οι ομιλητές πρόταξαν τους υγιείς συνεταιρισμούς ως εργαλείο συμπίεσης του κόστους στην αλυσίδα, με την επισήμανση ότι απαιτείται κρατική εποπτεία και στήριξη για να λειτουργήσει αποτελεσματικά το μοντέλο.

Στο πλαίσιο αυτό, παρουσιάστηκε σχεδιασμός συνεταιρισμού από τη Θεσσαλία να διαθέσει όσπρια απευθείας στην Αθήνα, με τοπική αυτοδιοίκηση να συνδράμει, ώστε οι τιμές να διαμορφωθούν έως και 50%–70% χαμηλότερα από τις τρέχουσες στα σούπερ μάρκετ. Πρόκειται για πρωτοβουλία που στοχεύει να αυξήσει το μερίδιο του παραγωγού στην τελική τιμή και να ελαφρύνει το καλάθι του καταναλωτή.

Η καθημερινότητα του καταναλωτή

Την εικόνα επιβεβαιώνει και η Άννα Φόντσου, που ψωνίζει σε λαϊκή αγορά της γειτονιάς της και βλέπει εβδομαδιαίες αυξήσεις σε γαλακτοκομικά, φρούτα και λαχανικά. Η ίδια μοιράστηκε ότι ως παιδί στην Τήνο πουλούσε ζαρζαβατικά, μεταφέροντάς τα με έναν γαϊδαράκο που αποκαλούσε «Αλφόνσο», προσθέτοντας ένα ανθρώπινο στιγμιότυπο σε μια σκληρή πραγματικότητα τιμών.

Το συμπέρασμα είναι καθαρό: απαιτούνται διαφάνεια σε κάθε κρίκο της αλυσίδας «χωράφι–ράφι», αποτελεσματικοί έλεγχοι και ενίσχυση συλλογικών σχημάτων, ώστε ο παραγωγός να αμείβεται δίκαια και ο καταναλωτής να πληρώνει λογικές τιμές.