Στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο παραπέμπει για άλλη μια φορά την Ελλάδα η Κομισιόν για τις ελλείψεις στα συστήματα αεροναυτιλίας, αυτή τη φορά για τη μη εφαρμογή της τεχνολογίας ατομικής αναγνώρισης αεροσκαφών Mode S, με την υπόθεση να έρχεται να προστεθεί στα πολλά ανοιχτά μέτωπα γύρω από τον εκσυγχρονισμό των συστημάτων της Υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας (ΥΠΑ).Η διαδικασία είχε ξεκινήσει τον Δεκέμβριο του 2024, όταν η Επιτροπή απέστειλε προειδοποιητική επιστολή. Ακολούθησε αιτιολογημένη γνώμη τον Δεκέμβριο του 2025, με την οποία ζητήθηκε από την Ελλάδα να λάβει τα αναγκαία μέτρα. Η ελληνική πλευρά απάντησε, ενημερώνοντας για την πρόοδο που έχει σημειωθεί, χωρίς ωστόσο να καταφέρει να πείσει την Κομισιόν που έκρινε ότι οι ενέργειές της δεν επαρκούν και αποφάσισε την παραπομπή της χώρας μας, η οποία πλέον αντιμετωπίζει τον κίνδυνο επιβολής και νέων δυσβάστακτων προστίμων.431811_1Η εν λόγω έλλειψη αποτελεί σοβαρή παραβίαση του ευρωπαϊκού κανονισμού δεδομένου ότι το Mode S επιτρέπει την ακριβέστερη αναγνώριση και παρακολούθηση κάθε αεροσκάφους, μεταδίδοντας στοιχεία όπως το ύψος και η ταχύτητά του με στόχο η τεχνολογία να ενισχύσει την εικόνα που έχουν οι ελεγκτές για την κυκλοφορία. Επιπλέον, συμβάλλει στην αύξηση της χωρητικότητας του εναέριου χώρου και στη διαλειτουργικότητα με τα συστήματα άλλων ευρωπαϊκών χωρών, καθώς ακόμα και οι γείτονές μας διαθέτουν εδώ και χρόνια πολύ πιο προηγμένα συστήματα από τα ελληνικά.Σε άτυπη ενημέρωση το υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών αφού σπεύδει να επισημάνει ότι η παραπομπή δεν σημαίνει καταδίκη ή επιβολή προστίμου, υποστηρίζει ότι η σύμβαση για την προμήθεια και εγκατάσταση νέων ραντάρ με δυνατότητα Mode S βρίσκεται πλέον στο στάδιο της υπογραφής. Ωστόσο, πηγές με γνώση της υπόθεσης μεταδίδουν πως ο χρόνος παράδοσης των νέων ραντάρ δεν θα πρέπει να υπολογίζεται σε λιγότερο από τρία χρόνια, με το στοιχείο να επιβεβαιώνει το γεγονός ότι η χώρα μας θα πρέπει να περιμένει έως το 2030 προκειμένου να εκσυγχρονίσει τα συστήματα αεροναυτιλίας της.Ο εκσυγχρονισμός των ραντάρ έχει περάσει από... 40 κύματαΆλλωστε, ο σχεδιασμός για τον εκσυγχρονισμό των ραντάρ έχει περάσει από... σαράντα κύματα καθώς ενώ αρχικά περιλάμβανε την αναβάθμιση επτά υφιστάμενων συστημάτων, η ΥΠΑ αποφάσισε τελικά να προχωρήσει στην προμήθεια νέων. Στον σχετικό διαγωνισμό, που ξεκίνησε με προϋπολογισμό 34 εκατ. ευρώ για επτά ραντάρ και στη συνέχεια αυξήθηκε στα 54 εκατ. ευρώ για οκτώ, η κατακύρωση αφορά έξι συστήματα στην εταιρεία Thales και δύο στην Indra, δηλαδή τις δύο από τις τρεις εταιρείες που κυρίως δραστηριοποιούνται στο ολιγοπωλιακό πεδίο παραγωγής αυτων των συστημάτων. Το σχέδιο σύμβασης της πρώτης φέρεται να έχει περάσει τον σκόπελο του Ελεγκτικού Συνεδρίου και να βρίσκεται προς υπογραφή, ενώ για τη δεύτερη φαίνεται πως υπάρχουν ακόμα ορισμένες εκκρεμότητες.Στον συνολικό σχεδιασμό της ΥΠΑ περιλαμβάνεται η προμήθεια 15 ραντάρ καθώς θα αντικατασταθούν και τα επτά υφιστάμενα που αφαιρέθηκαν από την απευθείας διαπραγμάτευση με την Thales και θα προχωρησουν σε επόμενο στάδιο με ανοιχτό διαγωνισμό προϋπολογισμού περίπου 41 εκ. ευρώ. Ωστόσο, ακόμη και αν ολοκληρωθούν οι προμήθειες, η επιχειρησιακή αξιοποίησή τους πάλι θα εξαρτάται από ένα κεντρικό σύστημα, το οποίο επίσης η χώρα μας δεν διαθέτει, το DPS. Χωρίς αυτό, τα πρόσθετα δεδομένα επιτήρησης που θα παρέχουν μέσω απεικόνισης τα νέα ραντάρ δεν θα μπορούν να αξιοποιηθούν στο σύνολό τους.Το πρόβλημα άλλωστε από την έλλειψη του εν λόγω συστήματος είναι γνωστό σε περιοχές όπου η κάλυψη του ελληνικού FIR παρουσιάζει κενά και για την πλήρη εικόνα της εναέριας κυκλοφορίας σε τμήματα του νοτιοανατολικού και βορειανατολικού Αιγαίου χρησιμοποιούνται, μεταξύ άλλων, δεδομένα από την Κύπρο και τη Βουλγαρία αντίστοιχα. Παρότι τα δεδομένα αυτά μπορούν να εμφανίζουν τον στόχο, η πλήρης αξιοποίησή τους συνδέεται άρρηκτα με τις δυνατότητες των συστημάτων επεξεργασίας.Το DPS που αποτελεί ένα ακόμα σύστημα, στο οποίο η χώρα μας υστερεί σημαντικά είναι ένα έργο το οποίο έχει επίσης υποστεί διαδοχικές αλλαγές, με το κόστος του να έχει βρεθεί στο επίκεντρο έντονης αμφισβήτησης. Σύμφωνα με παλαιότερες καταγγελίες της Ένωσης Ελεγκτών Εναέριας Κυκλοφορίας, ο προϋπολογισμός του από τα 76 εκατ. ευρώ που αναφέρονταν το 2024, έφθασε αρχικά στα 150 εκατ. και στη συνέχεια, κατά την Ένωση, στα 160 εκατ. ευρώ. Για την προμήθειά του η ΥΠΑ προσέφυγε στη διαδικασία, την οποία εφαρμόζει εδώ και περίπου μία δεκαετία και αφορα την απευθείας ανάθεση στη γαλλική Thales με την αρχική προσφορά να φέρεται να ήταν 128 εκατ. ευρώ για να αυξηθει τελικά ύστερα από τις διαπραγματεύσεις στα 150 εκατ. ευρώ.Θα πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, η επιτροπή διαπραγμάτευσης είχε εισηγηθεί τη διενέργεια ανοικτού διαγωνισμού πριν αντικατασταθεί με απόφαση του Δ.Σ. της ΥΠΑ, ενώ είχαν τεθεί και ζητήματα σχετικά με την κάλυψη των τεχνικών προδιαγραφών. Η διαδικασία είχε προκαλέσει αντιδράσεις και από την πλευρά ανταγωνίστριας εταιρείας, η οποία έχει απευθυνθεί με επιστολές στον αρμόδιο υπουργό, στην ΕΑΔΗΣΥ και στο Ελεγκτικό Συνέδριο.Τι επισημαίνει το υπουργείοΣτην άτυπη ενημέρωσή του με αφορμή την απόφαση της Κομισιόν, το υπουργείο επισημαίνει ότι η παραπομπή δεν αποτελεί καταδικαστική απόφαση ούτε συνεπάγεται επιβολή προστίμου. Σημειώνει επίσης ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναγνωρίζει την πρόοδο των ελληνικών αρχών, αλλά διευκρινίζει ότι η πλήρης συμμόρφωση προϋποθέτει την ολοκλήρωση των τεχνικών παρεμβάσεων και την τεκμηρίωση ότι οι νέες δυνατότητες έχουν τεθεί σε εφαρμογή.Ειδικά για το Mode S, το υπουργείο αναφέρει ότι η σύμβαση για την προμήθεια και εγκατάσταση των νέων ραντάρ βρίσκεται στο στάδιο της υπογραφής. Μετά την υπογραφή θα ακολουθήσουν η εγκατάσταση, η διασύνδεση με τις υφιστάμενες υποδομές και οι απαραίτητοι έλεγχοι για την επιχειρησιακή λειτουργία τους.Ως μέρος του ευρύτερου προγράμματος εκσυγχρονισμού, το υπουργείο επικαλείται ακόμη τη σύμβαση δωρεάς ύψους 3,8 εκατ. ευρώ, που υπεγράφη στις 16 Μαρτίου, για το νέο σύστημα επικοινωνιών και καταγραφής φωνής στα Κέντρα Ελέγχου Περιοχής Αθηνών και Μακεδονίας. Αναφέρεται επίσης στη σύμβαση της 17ης Ιουλίου για την εφαρμογή διαδικασιών δορυφορικής πλοήγησης PBN σε 31 αεροδρόμια. Σύμφωνα με την ενημέρωση, το σύστημα Data Link έχει παραληφθεί οριστικά, ενώ το TopSky ATC One βρίσκεται σε διαπραγματεύσεις με την κατασκευάστρια εταιρεία.