28η Οκτωβρίου: O Μεταξάς είπε «ναι» και ο Κόσμος ολόκληρος χλόμιασε – Τι θα γινόταν αν οι Ιταλοί καταλάμβαναν την Ελλάδα αμαχητί;
Νίκος Τζιανίδης28η Οκτωβρίου 1940: ο Μεταξάς είπε «ναι» και οι Ιταλοί κατέλαβαν την Ελλάδα, αμαχητί... Ξημερώματα Δευτέρας. Ο πρέσβης της Ιταλίας στην Ελλάδα Εμανουέλε Γκράτσι φτάνει στο σπίτι του Μεταξά στην Κηφισιά· κρατάει στα χέρια του έγγραφο με το οποίο η χώρα του απαιτεί την ελεύθερη διέλευση του στρατευμάτων της από την ελληνοαλβανική μεθόριο.
Η Ιταλία απαιτούσε: 1. Ανεμπόδιστη είσοδο και στρατιωτική κατοχή βασικών στρατηγικών τοποθεσιών σε όλη την ηπειρωτική Ελλάδα από τις ιταλικές ένοπλες δυνάμεις. 2. Εγγυήσεις ουδετερότητας και συμμόρφωσης με τα ιταλικά συμφέροντα στη Μεσόγειο, μετά από κατηγορίες ότι η Ελλάδα είχε επιτρέψει στις βρετανικές δυνάμεις να χρησιμοποιούν τα λιμάνια και τα χωρικά της ύδατα. Και 3. Ελεύθερη διέλευση ιταλικών στρατευμάτων από τις 06:00 στις 28 Οκτωβρίου 1940, χωρίς καμία αντίσταση.
Ο Μεταξάς πήρε στα χέρια του το έγγραφο, το μελέτησε προσεκτικά και όταν ολοκλήρωσε την ανάγνωση κοίταξε χαμογελαστός τον Γκράτσι και του απάντησε: «Eh bien, nous eviterons la guerre» που σήμαινε: Λοιπόν, ας αποφύγουμε τον πόλεμο…Και η Ιστορία παθαίνει αποπληξία… Ούτε οι «Ήρωες πολεμούν σαν Έλληνες», ούτε «Όχι» και άλλα συναφή, ούτε Έπος της Αλβανίας, ούτε Γερμανική Κατοχή και δηώσεις και εκτελέσεις και προπηλακισμοί, ούτε Μάχη της Κρήτης και, μάλλον, ούτε «εμπρός ΕΛΑΣ ΕΛΑΣ για την Ελλάδα» και Βελουχιώτης και ποιος Εμφύλιος;
Ο Μεταξάς είπε: «Ναι, περάστε» και η Γη σταμάτησε για εκείνο το δευτερόλεπτο να γυρίζει, έτσι, για να ακούσει καλύτερα: “Τι είπε; Ναι; Τουτέστιν;». Διαβάστε, λοιπόν, τα «τουτέστιν».
Αν... θα άλλαζε ολόκληρος ο Κόσμος
Αν η Ελλάδα είχε ενδώσει στο τελεσίγραφο της Ιταλίας εκείνο το ξημέρωμα του 1940 , το στρατηγικό τοπίο του Β' Παγκοσμίου Πολέμου στη Μεσόγειο και την Ανατολική Ευρώπη θα είχε αλλάξει σημαντικά. Και δεν θα είχε αλλάξει μόνο το στρατηγικό τοπίο, αλλά και ο Κόσμος ολόκληρος ίσως και να ήταν διαφορετικός ακόμα και σήμερα:
1. Οι Βρετανοί θα έμεναν μακριά από τα ελληνικά εδάφη: Το Βρετανικό Βασιλικό Ναυτικό και η Βασιλική Πολεμική Αεροπορία θα είχαν αποκλειστεί από τη χρήση των ελληνικών νησιών και της Κρήτης ως βάσεις ή ναυτικά ορμητήρια ή καταφύγια και θα παρακολουθούσαν αποδυναμωμένοι τις κινήσεις των δυνάμεων του Άξονα χάνοντας τυπικά και ουσιαστικά τον αεροπορικό και θαλάσσιο έλεγχο στην Ανατολική Μεσόγειο.
2. Κανένας Ελληνοϊταλικός Πόλεμος. Η καταστροφική για την Ιταλία στρατιωτική εκστρατεία και η επακόλουθη ελληνική αντεπίθεση στην Αλβανία δεν θα είχαν συμβεί ποτέ με άμεσο αποτέλεσμα να ζήσουν πάνω από 80.000 Έλληνες και 100.000 Ιταλοί που έπεσαν (οι περισσότεροι) μαχόμενοι στην πιο παραγωγική τους ηλικία.
3. Ουδεμία καθυστέρηση στην πολυπόθητη για τον Αδόλφο Χίτλερ Επιχείρηση Μπαρμπαρόσα. Οι ιστορικοί το επισημαίνουν εντόνως ότι η αποτυχία των στρατευμάτων του Μουσολίνι στην Ελλάδα υποχρέωσε τη Ναζιστική Γερμανία να εκτελέσει την Επιχείρηση Μαρίτα, τον Απρίλιο του 1941, για να διασώσει το γόητρο του Άξονα, αλλά και τους Ιταλούς τους ίδιους από τον Ελληνικό Στρατό. Εκείνο το γεγονός καθυστέρησε την γερμανική εισβολή στη Σοβιετική Ένωση κατά αρκετές, κρίσιμες, εβδομάδες, εκθέτοντας τον γερμανικό στρατό στον σκληρό ρωσικό χειμώνα. Η επιχειρήσεις των Γερμανών στη Γιουγκοσλαβία, μαζί με την Επιχείρηση Μαρίτα ανέβαλλαν τη ναζιστική εισβολή στη Σοβιετική Ένωση κατά ένα μήνα. Εκείνη η καθυστέρηση των τεσσάρων εβδομάδων έφερε τον Χίτλερ έξω από τη Μόσχα τον Δεκέμβριο του 1941, αντί για τον Νοέμβριο, όπως υπαγόρευε το αυστηρό χρονοδιάγραμμα. Το ναζιστικό μεγαθήριο, αν δεν είχε να αντιμετωπίσει τον δριμύ ρωσικό χειμώνα, θα μπορούσε να είχε κατακτήσει τα εδάφη που ήθελε. Η ειρηνική παράδοση της Ελλάδας το 1940 θα είχε δώσει στη Γερμανία τον πολύτιμο χρόνο που απαιτούνταν για νίκη επί της Σοβιετικής Ένωσης. Και μετά; Οι ΗΠΑ δεν θα μπορούσαν μόνες να ανατρέψουν την κατάσταση!
5. Κατοχή και Υποδούλωση; Η Ελλάδα, σίγουρα, θα είχε διαπραγματευτεί με άλλους όρους την είσοδο των Ιταλών στη χώρα· πιθανότατα θα αντιμετώπιζε σκληρή κατοχή από την Ιταλία, όχι όμως από τη Βουλγαρία και ίσως όχι από τους Γερμανούς που δεν θα κατέβαιναν στο νότο αφού ο Αντικειμενικός Σκοπός τους θα τους προκαλούσε στην ανατολή. Σίγουρα, όμως, η Βρετανία θα επιχειρούσε εναντίον στόχων στην Ελλάδα. Τότε, και ως Σύμμαχοι, Βρετανοί και Αμερικανοί βομβάρδισαν το λιμάνι του Πειραιά. Αν οι «δικοί» μας, το 1944, ισοπέδωσαν λαϊκές και εργατικές συνοικίες όπως ο Άγιος Διονύσιος, η Δραπετσώνα, το Κερατσίνι, τα Καμίνια και η Κοκκινιά, προκαλώντας τεράστιο αριθμό θυμάτων μεταξύ των αμάχων (εκτιμάται ότι περίπου 546 έως και πάνω από 700-800 πολίτες έπεσαν νεκροί από τις συμμαχικές βόμβες, ενώ χιλιάδες κτίρια καταστράφηκαν ολοσχερώς), καταλαβαίνετε τι θα γινόταν αν μας μετρούσαν για εχθρούς τους...
6. Εθνική Αντίσταση. Η αναίμακτη κατάληψη της Ελλάδας από τους Ιταλούς, (ίσως) δεν θα επέβαλλε συνειδησιακά την άμεση δημιουργία αντιστασιακών ομάδων. Έλληνες αξιωματικοί και στρατιώτες θα ήταν ζωντανοί και ετοιμοπόλεμοι για όλα τα ενδεχόμενα. Ο ΕΛΑΣ και το ΕΑΜ θα είχαν ιδρυθεί, μάλλον, αλλά ο βασικός στόχος τους θα ήταν τα κυβερνητικά στελέχη που θα είχαν συνθηκολογήσει και σε μεταγενέστερο χρόνο οι δυνάμεις Κατοχής. Επίσης διαφορετική θα ήταν η αντιμετώπιση των δυνάμεων Κατοχής στα χωριά και τις πόλεις της περιφέρειας. Ο λαός (στην πλειοψηφία, στην μειοψηφία δεν μπορούμε να το διακριβώσουμε) θα είχε ακολουθήσει την γραμμή-Μεταξά και θα συνέπλεε με τους κατακτητές, όπως οι Ρουμάνοι και οι Βούλγαροι. Επίσης: ελληνικά στρατεύματα θα υποχρεώνονταν να πολεμήσουν στο πλευρό των Γερμανών στις επιχειρήσεις του ανατολικού μετώπου. Θα ενέδιδε η Ελληνική Κυβέρνηση; Εδώ άφησε τους Ιταλούς να μπουν στην Ελλάδα, αυτό θα τους σταματούσε;
7. Πείνα και ανέχεια. Την πείνα στην Ελλάδα του 1941-1944 την προκάλεσε εν πολλοίς ο ναυτικός αποκλεισμός των Βρετανών και όχι τόσο οι Γερμανοί. Για να λέμε την ιστορική πραγματικότητα, σύμφωνα με τη σύγχρονη ιστοριογραφία, η πείνα και η ανέχεια δεν μπορεί να αποδοθεί αποκλειστικά σε μία μόνο αιτία, καθώς η δράση των δυνάμεων του Άξονα και η στρατηγική των Βρετανών αλληλοσυμπληρώθηκαν με τον πιο τραγικό τρόπο για τους Έλληνες.
Η Μεγάλη Βρετανία εφάρμοσε σκληρή στρατηγική ολοκληρωτικού πολέμου, επιβάλλοντας αυστηρό ναυτικό αποκλεισμό στις ελληνικές ακτές αμέσως μετά την πτώση της χώρας. Σκεφτείτε να μην είχε πολεμήσει η Ελλάδα στο πλευρό τους. Ο Ουίνστον Τσώρτσιλ υποστήριζε ότι η τροφοδοσία των κατεχόμενων χωρών ήταν αποκλειστική νομική και ηθική υποχρέωση της δύναμης κατοχής (βάσει του Διεθνούς Δικαίου) και ότι οποιαδήποτε αποστολή τροφίμων θα κατέληγε να θρέψει τον γερμανικό στρατό. Από την άλλη, οι κατακτητές έπληξαν θανάσιμα την εγχώρια παραγωγή και επάρκεια τροφίμων με επίταξη και πλιάτσικο των αποθεμάτων τροφίμων (όπως λάδι, σιτηρά και φρούτα) για να συντηρήσουν τα στρατεύματά τους. Επίσης υποχρέωσαν την Ελλάδα να πληρώνει το τεράστιο οικονομικό κόστος για τη συντήρηση του στρατού κατοχής. Η έλλειψη ελέγχου και η ανοχή των αρχών κατοχής οδήγησαν στην έξαρση της μαύρης αγοράς. Όλα αυτά θα είχαν (ίσως) περιοριστεί με την αποδοχή της Ελλάδας σε όλους τους όρους του ιταλικού τελεσιγράφου…
8. Η Ελλάδα θα είχε αποφύγει μιαν άλλη παράμετρο της βάναυσης τριπλής Κατοχής του Άξονα (διαιρεμένη μεταξύ Γερμανίας, Ιταλίας και Βουλγαρίας) που προκάλεσε οικονομική καταστροφή και την εξόντωση πάνω από 80% του ελληνικού εβραϊκού πληθυσμού (συμπεριλαμβανομένης της ζωντανής σεφαραδίτικης κοινότητας της Θεσσαλονίκης). Οι Εβραίοι θα διώκονταν το δίχως άλλο, αλλά… Περίπου 60.000 Έλληνες Εβραίοι που χάθηκαν σε στρατόπεδα συγκέντρωσης ενδέχεται να είχαν επιβιώσει. Επίσης οι Βούλγαροι δεν θα κατέβαιναν στην Ελλάδα και θα γλύτωνε το θανάσιμο μίσος τους η δυτική Μακεδονία· ούτε οι Γερμανοί θα κατέφθαναν να υψώσουν σημαία στην Ακρόπολη, συνεπώς Μανώλης Γλέζος και Λάκης Σάντας θα πέθαιναν άσημοι...
9. Οι γραμμές ανεφοδιασμού του Άξονα κατά μήκος του Αιγαίου και της Ανατολικής Μεσογείου προς τη Βόρεια Αφρική θα ήταν πολύ ασφαλέστερες, απαλλαγμένες από τα σαμποτάζ της ελληνικής εθνικής αντίστασης. Σίγουρα οι Βρετανοί θα επενέβαιναν, αλλά…
10. Μια συμμαχία Ελλάδας και Ιταλίας θα είχε ασκήσει τεράστια στρατηγική πίεση στην Τουρκία είτε για να ενταχθεί στον Άξονα είτε για να διατηρήσει μια άκαμπτη, απομονωμένη ουδετερότητα. Κάποια εικαζόμενα σενάρια υποδηλώνουν πιθανή συντονισμένη πίεση ή εδαφικές φιλοδοξίες στην περιοχή, αν και η Τουρκία προσπάθησε σε μεγάλο βαθμό να μείνει έξω από τον πόλεμο.
11. Χωρίς το κενό εξουσίας που άφησε η Κατοχή και το συντονισμένο και άγριο κίνημα αντίστασης υπό την ηγεσία των κομμουνιστών (ΕΑΜ-ΕΛΑΣ), η μεταπολεμική πορεία της Ελλάδας θα είχε αποφύγει τον ολέθριο και αιματηρό ελληνικό εμφύλιο πόλεμο.
Και τελικώς αν… Αν η Γερμανία είχε ηττηθεί, η βασιλική-συνεργατική συμμαχία θα είχε συνδέσει άμεσα την τύχη της Ελλάδας με τους ηττημένους του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, οδηγώντας σε Κατοχή, από τους Συμμάχους πλέον, μετά τον πόλεμο, την απώλεια διεθνούς κύρους και υποχρεωτικές εδαφικές ή πολιτικές παραχωρήσεις (αν και η Ιταλία παραχώρησε τα Δωδεκάνησα στην Ελλάδα μετά το 1947, μια φασιστική Ελλάδα πιθανότατα θα αντιμετώπιζε μια πολύ διαφορετική μεταπολεμική αντιμετώπιση). Αυτά και άλλα πολλά αν… Όμως το «αν» δεν χωράει ούτε ως υποπαράγραφος στα βιβλία πεπραγμένων της Ιστορίας.
Τελευταίοι έχουν τον λόγο να εκθέσουν την εικόνα της πραγματικότητας οι αριθμοί, που στοιχειοθετεί εκατόμβη θυμάτων. Λοιπόν, απώλειες: υπολογίζονται σε περίπου 11.911 έως 13.513 οι νεκροί (συμπεριλαμβανομένων αξιωματικών, υπαξιωματικών και οπλιτών) κατά τη διάρκεια του Ελληνοϊταλικού Πολέμου, με περίπου 1.342 έως 7.948+ να έχουν ταυτοποιηθεί ή καταγραφεί μόνο στα πεδία των μαχών στη Βόρειο Ήπειρο.
Στη Μάχη της Κρήτης η Ελλάδα μέτρησε 426 νεκρούς, 118 αγνοούμενους, ενώ περίπου 5.300 σύρθηκαν στην αιχμαλωσία με άδηλο μέλλον.
Κατά τη διάρκεια της τριπλής Κατοχής στην Ελλάδα (1941–1944) οι ανθρώπινες απώλειες υπήρξαν από τις υψηλότερες αναλογικά στην κατεχόμενη Ευρώπη, εκτιμώμενες συνολικά μεταξύ 300.000 και 770.000 ανθρώπων (κυρίως αμάχων). Η πείνα, ήταν η βασικότερη αιτία θανάτου, με περίπου 300.000 νεκρούς (ιδίως στα μεγάλα αστικά κέντρα όπως η Αθήνα και ο Πειραιάς). Περίπου 49.000 άμαχοι εκτελέστηκαν από τους κατακτητές για μεμονωμένες αντιστασιακές πράξεις ή ως αντίποινα σε περιοχές όπως στα Καλάβρυτα, το Δίστομο, το Κομμένο, την Κάνδανο, το Κοντομαρί. Από τους 71.611 Ελληνες Εβραίους, εξοντώθηκαν περίπου 58.886 άνθρωποι στα ναζιστικά στρατόπεδα συγκέντρωσης.
Εκείνοι που συντάχτηκαν με το Κακό
Οι χώρες που συνεργάστηκαν με τον Άξονα τιμωρήθηκαν κυρίως με οικονομικές αποζημιώσεις, σοβαρές εδαφικές απώλειες, γεωπολιτική υποδούλωση για κάποιο χρονικό διάστημα και δίωξη της ηγεσίας τους. Η Ρουμανία, η Ουγγαρία και η Φινλανδία υποχρεώθηκαν να πληρώσουν η καθεμία 300 εκατομμύρια δολάρια κυρίως στη Σοβιετική Ένωση. Η Βουλγαρία διατάχθηκε να καταβάλει 70 εκατομμύρια δολάρια στην Ελλάδα και στη Γιουγκοσλαβία. Η Ιταλία τιμωρήθηκε με πρόστιμο 366 εκατομμυρίων δολαρίων, το οποίο κατανεμήθηκε μεταξύ της Γιουγκοσλαβίας, της Ελλάδας, της Σοβιετικής Ένωσης, της Αιθιοπίας και της Αλβανίας.
Οι γάλλοι ηγέτες του καθεστώτος του Βισύ αντιμετώπισαν διώξεις: ο πρωθυπουργός Πιερ Λαβάλ εκτελέστηκε για έσχατη προδοσία και ο στρατάρχης Φιλίπ Πεταίν καταδικάστηκε σε ισόβια κάθειρξη. Πάνω από 38.000 γάλλοι συνεργάτες των κατακτητών φυλακίστηκαν.
Για τα έθνη της Ανατολικής Ευρώπης που συνεργάστηκαν από επιλογή, οπορτουνισμό ή καταναγκασμό (όπως η Ουγγαρία, η Ρουμανία και η Βουλγαρία ), η βασική και μακροχρόνια τιμωρία τους ήταν η πλήρης απώλεια της πολιτικής τους ανεξαρτησίας. Καθώς ο Σοβιετικός Κόκκινος Στρατός προέλαυνε, αυτά τα έθνη μετατράπηκαν βίαια σε σοβιετικά κράτη-δορυφόρους.
Το Ηνωμένο Βασίλειο δεν θα έχανε την, σπουδαίας στρατηγικής σημασίας, Ελλάδα με κανέναν τρόπο. Άρα πάλι οι Άγγλοι και η προέκτασή τους Αμερικανοί θα διαγούμιζαν τον τόπο είτε η Ελλάδα είχε ανοίξει τις μπάρες των συνόρων της στους Ιταλούς, είτε όχι. Όλα αυτά, είπαμε, αν… Και τι έγραψε πραγματικά η Ιστορία;
Όταν ο Μεταξάς τελείωσε την ανάγνωση του εγγράφου, που του είχε ενεχειρίσει ο Γκράτσι, τον κοίταξε κατά πρόσωπο και του είπε με φωνή λυπημένη αλλά σταθερή: «Alors, c'est la guerre!» που σήμαινε: λοιπόν έχουμε πόλεμο!
Και το «Όχι» εκείνο το σωστό καταυγάζει στην Ελληνική Ιστορία ανεξαρτήτως του τι συνέβη μετά, του πώς και πόσο προδόθηκε η Ελλάδα από τους συμμάχους της και του πώς και πόσο τελικώς (ουσιαστικά) έχασε. Άλλωστε… «η μεγαλοσύνη των λαών δεν μετριέται με το στρέμμα, με της καρδιάς το πύρωμα μετριέται και με το αίμα». Και από πύρωμα και αίμα η Ελλάδα; Πυρκαγιές και πλημμύρες!
- 28η Οκτωβρίου: O Μεταξάς είπε «ναι» και ο Κόσμος ολόκληρος χλόμιασε – Τι θα γινόταν αν οι Ιταλοί καταλάμβαναν την Ελλάδα αμαχητί;
- Θανάσης Κοντογεώργης στο ethnos.gr: Παράνομο, άκυρο και ανυπόστατo το τουρκολιβυκό μνημόνιο
- Η ώρα της απολογίας του Λιόλιου για τα στημένα στο μπάσκετ - Οι μαρτυρίες που τον «καίνε»
- Το διπλωματικό πόκερ για την ΑΟΖ: Η πρόταση Γκιουλέρ στο Κάιρο και τα ισχυρά όπλα της Ελλάδας