Οι εναλλακτικές απέναντι στους κολοσσούς: Πώς να αντικαταστήσετε Amazon, Google, X, Meta και Apple

Πολύς κόσμος ισχυρίζεται πως δεν υπάρχουν και πολλά να αγαπήσει κανείς στις μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες (big tech) αυτές τις μέρες.

Πολλά από τα δεινά της εποχής μπορούν να αποδοθούν σε αυτές: οι φρίκες που γεννούν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, η παραπληροφόρηση, η πόλωση, η άντληση και κατάχρηση προσωπικών δεδομένων, η περιβαλλοντική αδιαφορία, η φοροδιαφυγή – και η λίστα συνεχίζεται.

Επιπλέον, σύμφωνα με τον Guardian, οι ηγέτες της Silicon Valley φαίνεται να σπεύδουν να έρθουν σε στενή σχέση με την κυβέρνηση Τραμπ, να «λούσουν» τον πρόεδρο με... δώρα και να παραμένουν σιωπηλοί μπροστά στις εντεινόμενες πολιτικές του υπερβολές. Και αυτό πριν καν φτάσουμε στη ραγδαία «enshittification», όπως την αποκαλεί ο τεχνολογικός συγγραφέας Κόρι Ντόκτοροου, που σημαίνει ότι πολλά προϊόντα της big tech έχουν σχεδιαστεί ώστε να γίνονται λιγότερο χρήσιμα και περισσότερο εκμεταλλευτικά σε σχέση με όταν αρχίσαμε να τα χρησιμοποιούμε.

Έχουμε συνάψει ένα «φαουστικό σύμφωνο» με αυτές τις εταιρείες: «Παρότι είναι υπέροχο να έχουμε πρόσβαση σε υψηλής ποιότητας προϊόντα και λογισμικό, συχνά δωρεάν, είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι υπάρχει ένα αντάλλαγμα – συνήθως τα προσωπικά μας δεδομένα και η ιδιωτικότητά μας», λέει η Λίζα Μπάμπερ, τεχνολογική συντάκτρια του Which?. Δίνουμε σε αυτές τις εταιρείες την προσοχή και τις πληροφορίες μας, τις οποίες μετατρέπουν σε τεράστια κέρδη και, φαινομενικά, αδιαμφισβήτητα μονοπώλια.

Τα καλά νέα είναι ότι μπορούμε να στραφούμε αλλού. Ο υπόλοιπος κόσμος επανεξετάζει την εξάρτησή του από τις αμερικανικές τεχνολογίες, και ειδικά στην Ευρώπη συνειδητοποιούμε ότι υπάρχουν καλύτερες εναλλακτικές σχεδόν για τα πάντα που προωθεί η big tech — αν με το «καλύτερες» εννοούμε πιο πράσινες, πιο ηθικές, πιο ανεξάρτητες, πιο σεβαστικές προς την ιδιωτικότητα ή απλώς λιγότερο ανησυχητικά μονολιθικές. Η μετάβαση είναι ευκολότερη απ’ όσο φαντάζεται κάποιος.

Οι εναλλακτικές για την Αναζήτηση

Η Google κατέχει περίπου το 90% της αγοράς αναζήτησης την τελευταία δεκαετία, αλλά συχνά δεν είναι καλύτερη — και μερικές φορές αποδεδειγμένα χειρότερη — από τους ανταγωνιστές της, ίσως και σκόπιμα. Ο Ντόκτοροου έχει αποκαλέσει την Google «το χαρακτηριστικό παράδειγμα της enshittification», επικαλούμενος τη φερόμενη στρατηγική της να υποβαθμίζει την ποιότητα των αποτελεσμάτων ώστε οι χρήστες να περνούν περισσότερο χρόνο στον ιστότοπο. Ωστόσο, η αλλαγή της προεπιλεγμένης μηχανής αναζήτησης σε οποιαδήποτε συσκευή είναι εξαιρετικά εύκολη.

Μια τέτοια εναλλακτική είναι το Ecosia εδώ και χρόνια. Αντί να αξιοποιεί τις αναζητήσεις σας για να γεμίζει εταιρικά ταμεία, τις χρησιμοποιεί για να φυτεύει δέντρα. Η εταιρεία με έδρα το Βερολίνο ισχυρίζεται ότι έχει φυτέψει σχεδόν 250 εκατομμύρια δέντρα από το 2009 (μπορείτε μάλιστα να έχετε και προσωπικό μετρητή). Το Ecosia δεσμεύεται να διαθέτει το 100% των κερδών του σε δράσεις για το κλίμα (πάνω από 100 εκατ. ευρώ μέχρι σήμερα), παράγει περισσότερη καθαρή ενέργεια απ’ όση καταναλώνει μέσω δικών του φωτοβολταϊκών και συλλέγει ελάχιστα δεδομένα χρηστών. Τα αποτελέσματα αναζήτησης δεν είναι πάντα τόσο πλήρη όσο της Google (ιδίως στην κατηγορία «ειδήσεις»), αλλά υπάρχει δυνατότητα αναζήτησης μέσω Google ή Bing αν χρειαστεί.

Υπάρχει βέβαια μια λεπτομέρεια: όπως πολλές εναλλακτικές μηχανές, το Ecosia βασίζεται ουσιαστικά στο Bing της Microsoft (όπως και οι Yahoo και DuckDuckGo σε κάποιο βαθμό). Και κερδίζει χρήματα μόνο όταν οι χρήστες κάνουν κλικ σε διαφημίσεις — άρα αν τις αγνοείτε, δεν φυτεύονται δέντρα. Αν θέλετε πραγματικά ανεξάρτητη επιλογή, υπάρχει η βρετανική Mojeek, της οποίας τα αποτελέσματα είναι 100% ανεξάρτητα από Google και Bing και υπόσχεται να μη συλλέγει δεδομένα, ώστε όλοι να λαμβάνουν τα ίδια αποτελέσματα. Παρόμοια προσανατολισμένη στην ιδιωτικότητα είναι και η γαλλική Qwant, η οποία πλέον είναι κυρίως ανεξάρτητη και συνεργάζεται με το Ecosia για τη δημιουργία ενός νέου «ευρωπαϊκού ευρετηρίου αναζήτησης».

Οι εναλλακτικές για Πρόγραμμα Περιήγησης

Οι περισσότεροι χρησιμοποιούν τον προεπιλεγμένο browser του οικοσυστήματος στο οποίο ανήκουν: Chrome, Safari ή Edge — που μαζί κατέχουν περίπου το 90% της αγοράς. Η δραστηριότητα περιήγησης του εκάστοτε χρήστη επιτρέπει σε αυτές τις εταιρείες να συγκεντρώνουν τεράστιες ποσότητες δεδομένων.

Υπάρχουν εναλλακτικές, όπως ο Mozilla Firefox (ανοιχτού κώδικα, σχετικά ασφαλής και ιδιωτικός) ή ο LibreWolf (πιο ιδιωτικός, βασισμένος στον Firefox). Ο Opera, αν και νορβηγικής προέλευσης, ελέγχεται πλέον κυρίως από κινεζική εταιρεία. Ο ιδρυτής του Opera λάνσαρε το Vivaldi, με έδρα τη Νορβηγία και την Ισλανδία, που προβάλλει την προστασία δεδομένων και διαθέτει περίπου 4 εκατ. χρήστες.

Οι εναλλακτικές για Email

Οι iCloud, Gmail και Outlook κυριαρχούν, αλλά παρακολουθούν τη δραστηριότητά σας. Υπάρχουν πιο ιδιωτικές επιλογές, όπως το Proton Mail (με έδρα την Ελβετία), που προσφέρει ισχυρή κρυπτογράφηση. Το δωρεάν πακέτο έχει μόνο 1GB αποθηκευτικού χώρου — για περισσότερο χρειάζεται συνδρομή. Όπως σημειώνεται, αν δεν πουλάς δεδομένα, πρέπει να βγάζεις χρήματα αλλιώς.

Πιο «πράσινες» επιλογές είναι το Tuta (Γερμανία) και το GreenNet (Ηνωμένο Βασίλειο), αν και το τελευταίο κοστίζει περίπου 70 ευρώ τον χρόνο.

Οι εναλλακτικές για Εφαρμογές Γραφείου

Το Microsoft Office κυριαρχεί, αλλά υπάρχουν εναλλακτικές όπως το LibreOffice, ανοιχτού κώδικα, που χρησιμοποιείται ήδη από ευρωπαϊκές κυβερνήσεις και οργανισμούς.

Οι ανησυχίες για εξάρτηση από αμερικανική τεχνολογία έχουν ενταθεί λόγω γεωπολιτικών εξελίξεων.

Οι εναλλακτικές για Smartphones

Η Apple βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στο iPhone και στο App Store. Παρά τις βελτιώσεις σε βιωσιμότητα, η παραγωγή smartphone συχνά συνδέεται με εκμετάλλευση εργασίας και πρώτων υλών.

Η ολλανδική Fairphone θεωρείται η πιο ηθική επιλογή, με έμφαση στη διαφάνεια, τα «καθαρά» ορυκτά και τη δυνατότητα επισκευής. Άλλες επιλογές: Nothing (Ηνωμένο Βασίλειο), Crosscall (Γαλλία), Murena (Γαλλία). Πολλά βασίζονται στο Android, αλλά μπορούν να... απο-γκουγκλοποιηθούν με το λειτουργικό /e/OS.

Οι εναλλακτικές για Διαδικτυακές Αγορές

Η Amazon κυριαρχεί, αλλά έχει δεχθεί κριτική για φοροδιαφυγή και συνθήκες εργασίας. Η Ethical Consumer προτείνει μποϊκοτάζ από το 2012. Εναλλακτικές περιλαμβάνουν αγορές μεταχειρισμένων ή ανακατασκευασμένων προϊόντων (π.χ. Backmarket), Oxfam για βιβλία, Bookshop.org για στήριξη ανεξάρτητων βιβλιοπωλείων, καθώς και συνεταιριστικά ή οικολογικά καταστήματα.

Οι εναλλακτικές για Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης

Παρά τα προβλήματα, Facebook, Instagram, TikTok και X παραμένουν κυρίαρχα λόγω μεγέθους. Ωστόσο, αυξάνεται η στροφή σε εναλλακτικές όπως Bluesky και Mastodon.

Νέα ευρωπαϊκή πλατφόρμα είναι το W, που λανσάρεται τον Μάρτιο.

Οι εναλλακτικές για Τεχνητή Νοημοσύνη

Ο τομέας της AI κυριαρχείται από αμερικανικές εταιρείες όπως OpenAI, Anthropic, Google, Meta και Microsoft. Ευρωπαϊκός ανταγωνιστής θεωρείται η γαλλική Mistral, που ιδρύθηκε το 2023. Το chatbot της, Le Chat, θεωρείται ισχυρό και γρήγορο, προσφέρει δυνατότητες κώδικα και σχεδιασμού, διαθέτει επιλογές ανοιχτού κώδικα και δικά της data centres στη Γαλλία και υπό κατασκευή στη Σουηδία. Αν και έχει επενδυτές όπως η Microsoft και η Nvidia, προβάλλεται ως βήμα προς την τεχνολογική ανεξαρτησία της Ευρώπης.

Διαβάστε ακόμη

Πώς ο Τραμπ έριχνε «στάχτη στα μάτια» του Ιράν: Είχε αποφασίσει πόλεμο από τον Δεκέμβριο - «Θα κρατήσει 4 εβδομάδες»

Σοκ στη Ξάνθη: Δολοφόνησε συγχωριανό του με τσεκούρι μετά από καβγά - Πώς έγινε το έγκλημα

Πόλεμος στη Μέση Ανατολή: Πότε θα φτάσουν στην Ελλάδα οι αυξήσεις - «φωτιά» στις τιμές του πετρελαίου

Οι εναλλακτικές απέναντι στους κολοσσούς: Πώς να αντικαταστήσετε Amazon, Google, X, Meta και Apple