Πόσο ασφαλή είναι τα δημοφιλή VPN; Οι «σκιώδεις» διασυνδέσεις με τις υπηρεσίες πληροφοριών του Ισραήλ

Υπολογίζεται ότι 1,6 δισεκατομμύρια άνθρωποι χρησιμοποιούν VPN για να πραγματοποιούν τις πιο ευαίσθητες δραστηριότητές τους στο διαδίκτυο, από την παρακολούθηση παράνομων βίντεο μέχρι τη συμμετοχή σε σεξουαλικές ή πολιτικές δραστηριότητες.Ωστόσο, λίγοι γνωρίζουν ότι ένα σημαντικό κομμάτι αυτής της αγοράς - συμπεριλαμβανομένων τριών από τα έξι δημοφιλέστερα VPN - λειτουργεί αθόρυβα από μια εταιρεία ισραηλινών συμφερόντων, η οποία διατηρεί στενές σχέσεις με τον μηχανισμό εθνικής ασφάλειας της χώρας, συμπεριλαμβανομένων των επίλεκτων μονάδων 8200 και Duvdevan των Ισραηλινών Ενόπλων Δυνάμεων (IDF).420862_1Προηγούμενες έρευνες του MintPress σχετικά με τον αυξανόμενο έλεγχο του Ισραήλ στον κλάδο της τεχνολογίας έχουν καταγράψει τον ρόλο αυτών των μονάδων σε ορισμένα από τα πιο αμφιλεγόμενα προγράμματα κυβερνοεπιθέσεων, παρακολούθησης και κατασκοπείας - μεταξύ άλλων.Η Μονάδα 8200, για παράδειγμα, έχει βρεθεί πίσω από ορισμένα από τα πιο διαβόητα λογισμικά κατασκοπείας στον κόσμο, μεταξύ άλλων τα Cellebrite και Pegasus, στο οποίο αποδίδεται η παρακολούθηση πολλών πολιτικών και δημοσιογράφων παγκοσμίως.Υπό αυτό το πρίσμα, προκύπτουν φόβοι ότι ο έλεγχος μιας τεράστιας αυτοκρατορίας VPN θα μπορούσε να ενισχύσει την επιρροή του Ισραήλ στον κόσμο της διαδικτυακής πληροφορίας και ασφάλειας, δημιουργώντας «πίσω πόρτες» για τις ισραηλινές υπηρεσίες πληροφοριών, ώστε να πραγματοποιούν μια εκτεταμένη επιχείρηση συλλογής επιβαρυντικών πληροφοριών για χρήστες σε όλο τον κόσμο.Η συγκεκριμένη έρευνα αποτελεί μέρος μιας σειράς δημοσιευμάτων που αναδεικνύουν και καταγράφουν την ισχύ της αναπτυσσόμενης ισραηλινής τεχνολογικής βιομηχανίας και τη δυνατότητά της να αποκτά πρόσβαση και να ελέγχει δεδομένα ανθρώπων.Μια εταιρεία... σαν καμία άλληΗ Kape Technologies αποτελεί σημαντικό παίκτη στον χώρο της διαδικτυακής ιδιωτικότητας και μία από τις τρεις μεγάλες εταιρείες που ελέγχουν συνολικά μεγάλο μέρος της αγοράς. Διαθέτει ορισμένα από τα δημοφιλέστερα VPN στον κόσμο, μεταξύ των οποίων τα ExpressVPN, CyberGhost, Private Internet Access και ZenMate, καθώς και το Intego Antivirus και μια σειρά από τεχνολογικές ιστοσελίδες που προωθούν τα προϊόντα της.Το VPN είναι ένα εικονικό ιδιωτικό δίκτυο (Virtual Private Network) και αποτελεί υπηρεσία που υποστηρίζει ότι προστατεύει την ανωνυμία των χρηστών στο διαδίκτυο. Αντί να παραδίδει κανείς τις πληροφορίες του στον πάροχο υπηρεσιών διαδικτύου, τις παρέχει στην εταιρεία VPN, η οποία τις κρυπτογραφεί, επιτρέποντας στους χρήστες να παρακάμπτουν τυχόν κυβερνητική λογοκρισία και διαδικτυακούς περιορισμούς και να πραγματοποιούν διαδικτυακές δραστηριότητες με τις οποίες δεν επιθυμούν να συνδέεται η ταυτότητά τους. Ως εκ τούτου, οι χρήστες εμπιστεύονται τα VPN για να αποκρύπτουν τις πιο ευαίσθητες δραστηριότητές τους.Παρότι έχει την έδρα της στο Λονδίνο και απασχολεί περισσότερους από 1.000 εργαζομένους σε όλο τον κόσμο, η Kape Technologies διατηρεί έντονα ισραηλινό χαρακτήρα. Αυτό ξεκινά από τον ιδιοκτήτη της, Τέντι Σάγκι. Γεννημένος στο Τελ Αβίβ, ο μεγιστάνας, ο οποίος είχε καταδικαστεί στο παρελθόν και εξέτισε ποινή φυλάκισης για οικονομικά εγκλήματα, εκτιμάται ότι διαθέτει περιουσία ύψους 6,4 δισεκατομμυρίων δολαρίων, γεγονός που τον κατατάσσει μεταξύ των δέκα πλουσιότερων Ισραηλινών.Ο Σάγκι έχει μακρά ιστορία στενής συνεργασίας με τον ισραηλινό στρατό και φημολογείται ότι διατηρεί εξαιρετικά στενές σχέσεις με τις ισραηλινές υπηρεσίες πληροφοριών. Το 2019 δώρισε 3 εκατομμύρια δολάρια για τη χρηματοδότηση εκατοντάδων ακαδημαϊκών υποτροφιών για Ισραηλινούς στρατιώτες που είχαν ολοκληρώσει τη θητεία τους. «Είναι χρέος τιμής για εμάς και για εμένα προσωπικά να εκφράσουμε την ευγνωμοσύνη και την εκτίμηση που όλοι οι πολίτες του Ισραήλ σας οφείλουν», δήλωσε ο Σάγκι στο Gala των Friends of the IDF. Παράλληλα, φρόντισε να προσφέρει θέσεις εργασίας σε πρώην στρατιώτες των IDF στις επιχειρήσεις του.Επιπλέον, στο αποκορύφωμα της εκστρατείας του Ισραήλ στη Γάζα, ο δισεκατομμυριούχος δώρισε δημοσίως περισσότερα από 250.000 δολάρια σε φιλανθρωπική οργάνωση των IDF που βοηθά στη μεταφορά στρατιωτών από και προς το μέτωπο. Οι διασυνδέσεις της Kape Technologies με τις ισραηλινές υπηρεσίες ασφαλείας δεν σταματούν εκεί. Η εταιρεία διαθέτει, σύμφωνα με την έρευνα, αρκετά στελέχη με προϋπηρεσία στις ισραηλινές υπηρεσίες πληροφοριών.Ο συνιδρυτής και επί σειρά ετών διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας, Κόμπι Μεναχέμι, ξεκίνησε την τεχνολογική του καριέρα ως προγραμματιστής στη Μονάδα 8200, ενώ ο Λίρον Πιρ, σημερινός επικεφαλής λογιστηρίου της εταιρείας, υπηρέτησε επίσης για τρία χρόνια στην επίμαχη στρατιωτική μονάδα. Ο διάδοχος του Μεναχέμι στη θέση του CEO της Kape, Ίντο Έρλιχμαν, είναι βετεράνος της Μονάδας 217, γνωστής ως Duvdevan, μιας επίλεκτης μονάδας κομάντο που φέρεται να πραγματοποιεί στοχευμένες υψηλού ρίσκου επιχειρήσεις.Από κυνηγός… φύλακας του διαδικτύου;Πριν από το 2018, η Kape Technologies ήταν γνωστή ως Crossrider και συχνά χαρακτηριζόταν εταιρεία malware. Η Crossrider ήταν μια πλατφόρμα που επέτρεπε στους πελάτες της να αποκομίζουν έσοδα από το λογισμικό τους προβάλλοντας υποχρεωτικά διαφημίσεις στους χρήστες. Οι υπολογιστές των χρηστών, τόσο PC όσο και Mac, υφίσταντο παραβίαση των ρυθμίσεων του browser, με αποτέλεσμα να αλλάζει η αρχική σελίδα τους και να οδηγούνται σε μηχανή αναζήτησης που δεν είχαν επιλέξει, ώστε η εταιρεία να δημιουργεί διαφημιστικά έσοδα.Παρότι η Crossrider δεν παρήγαγε η ίδια malware ή ιούς, η πλατφόρμα της είχε αποκτήσει διαβόητη φήμη επειδή επέτρεπε σε τρίτους να διανέμουν τέτοιο κακόβουλο λογισμικό σε όλο τον κόσμο. Ως εκ τούτου, λίγοι στην τεχνολογική κοινότητα εντυπωσιάστηκαν όταν η εταιρεία άλλαξε το όνομά της σε Kape Technologies και στράφηκε στην διαδικτυακή ιδιωτικότητα και στην προστασία του κοινού από κακόβουλους παράγοντες.Ο Έρλιχμαν δήλωσε σε ισραηλινό μέσο ότι η αλλαγή ονόματος και η επανατοποθέτηση της εταιρείας ήταν απαραίτητες λόγω της «ισχυρής σύνδεσης με τις προηγούμενες δραστηριότητες της εταιρείας». Με άλλα λόγια, η εταιρεία είχε αποκτήσει τόσο κακή φήμη ώστε κρίθηκε απαραίτητη μια πλήρης αλλαγή εικόνας.Το 2017, η Crossrider/Kape αγόρασε το πρώτο της VPN, το CyberGhost, έναντι 10 εκατομμυρίων δολαρίων. Στη συνέχεια ξεκίνησε ένα μπαράζ εξαγορών, αποκτώντας αρκετές γνωστές εταιρείες, μεταξύ των οποίων τη ZenMate το 2018 έναντι 5,5 εκατομμυρίων δολαρίων, την Private Internet Access το 2019 έναντι 126 εκατομμυρίων δολαρίων και την ExpressVPN το 2021 έναντι 936 εκατομμυρίων δολαρίων.Αγόρασε επίσης μια σειρά από ιστοσελίδες αξιολόγησης VPN, όπως οι vpnMentor και Wizcase, πλατφόρμες που υποτίθεται ότι παρέχουν στους αναγνώστες εξειδικευμένες πληροφορίες για το ποιο VPN είναι καταλληλότερο για εκείνους. Η vpnMentor επιμένει ότι αυτή η σημαντική σύγκρουση συμφερόντων δεν επηρεάζει τις αξιολογήσεις της. «Ό,τι κάνουμε στη vpnMentor έχει ως στόχο να προσφέρει αξία μέσω της ειλικρίνειας, της διαφάνειας και της αφοσίωσης», αναφέρει.Το δημοσίευμα χαρακτηρίζει αξιοσημείωτη σύμπτωση το γεγονός ότι τα τρία καλύτερα VPN συνολικά, σύμφωνα με τη vpnMentor, ήταν τα ExpressVPN, CyberGhost και Private Internet Access - όλα προϊόντα της Kape Technologies. Μάλιστα, τα ExpressVPN, CyberGhost και Private Internet Access κατέλαβαν και τις τρεις πρώτες θέσεις σε κάθε κατηγορία: καλύτερο VPN για torrents, για Windows, Android, Mac, iOS και Αμερικανούς χρήστες.Οι τρεις κορυφαίες προτάσεις της Wizcase για VPN το 2024 ήταν επίσης τα ExpressVPN, CyberGhost και Private Internet Access. Μάλιστα, κατά την επίσκεψη στη σελίδα κατάταξης της ιστοσελίδας, οι χρήστες έρχονται αντιμέτωποι με μια τεράστια αναδυόμενη διαφήμιση για ειδική προσφορά συνδρομής στο ExpressVPN.Στέλεχος της ExpressVPN με παρελθόν στις μυστικές υπηρεσίεςΌταν χρησιμοποιούν μια υπηρεσία VPN, οι χρήστες εμπιστεύονται σε μεγάλο βαθμό την ίδια την εταιρεία VPN. Πρέπει να θεωρούν ότι κρυπτογραφεί αποτελεσματικά την κίνησή τους, προστατεύει τα δεδομένα και την υποδομή των διακομιστών της και δεν κάνει κάτι άλλο με τον τεράστιο όγκο ευαίσθητων πληροφοριών που της παρέχουν. Όπως προαναφέρθηκε, ιδιώτες και οργανισμοί χρησιμοποιούν VPN για κάθε είδους ιδιαίτερα ευαίσθητες δραστηριότητες στο διαδίκτυο.Ωστόσο, ο Ντάνιελ Γκέρικε, διευθυντής τεχνολογίας (CTO) της ExpressVPN από το 2019 έως το 2023, είχε εμπλακεί βαθιά σε τέτοιες αμφιλεγόμενες πρακτικές. Έρευνα του Reuters αποκάλυψε ότι ο Γκέρικε ήταν βασικό μέλος ομάδας κατασκόπων που παραβίαζε συσκευές ακτιβιστών ανθρωπίνων δικαιωμάτων, δημοσιογράφων και κυβερνητικών αξιωματούχων, υπέκλεπτε τα δεδομένα τους και τα παρέδιδε στην κυβέρνηση των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων. Σύμφωνα με την έρευνα, τα ΗΑΕ χρησιμοποίησαν αυτά τα δεδομένα για να εντοπίσουν αντιφρονούντες και να τους βασανίσουν.Η ExpressVPN προσέλαβε τον Γκέρικε, πρώην στέλεχος της εταιρείας όπλων Lockheed Martin, μετά τη δημοσιοποίηση της έρευνας του Reuters και συνέχισε να τον στηρίζει ακόμη και μετά την επιβολή προστίμου 335.000 δολαρίων από το υπουργείο Δικαιοσύνης των ΗΠΑ για τον ρόλο του στη μυστική επιχείρηση. «Η εμπιστοσύνη μας στον Ντάνιελ παραμένει ισχυρή», ανέφερε η εταιρεία σε ανακοίνωσή της. Ο Γκέρικε αποχώρησε εν τέλει από την ExpressVPN, έπειτα από σχεδόν τέσσερα χρόνια στην εταιρεία.Τόσο η πρόσληψη του Γκέρικε όσο και η πώληση της ExpressVPN σε μια αγγλοϊσραηλινή εταιρεία με ιδιαίτερα αμφιλεγόμενο παρελθόν οδήγησαν σε μαζικές αποχωρήσεις εργαζομένων από την ExpressVPN και εγείρουν ερωτήματα σχετικά με το τι ακριβώς έκανε ο συγκεκριμένος κυβερνο-μισθοφόρος, ο οποίος βρισκόταν υπό έρευνα της αμερικανικής κυβέρνησης για την κλοπή ευαίσθητων δεδομένων δεκάδων εκατομμυρίων ανθρώπων και την παράδοσή τους σε ξένη κυβέρνηση, όσο εργαζόταν ως στέλεχος στην ExpressVPN, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά τα δεδομένα των χρηστών. «Αν είστε πελάτης της ExpressVPN, δεν θα έπρεπε να είστε», κατέληξε ο πληροφοριοδότης Έντουαρντ Σνόουντεν.https://twitter.com/Snowden/status/1438291654239215619Μια μονάδα σαν καμία άλληΜε το παρελθόν του ως πρώην κατάσκοπος, ο Γκέρικε πιθανότατα ταίριαζε με αρκετά από τα υπόλοιπα κορυφαία στελέχη της Kape Technologies.Ο Ίντο Έρλιχμαν, CEO της Kape από το 2016 έως το 2023, είναι βετεράνος της Duvdevan, μιας επίλεκτης ισραηλινής μονάδας κομάντο. Τόσο η διαδικασία επιλογής όσο και η εκπαίδευση είναι εξαιρετικά απαιτητικές, ενώ οι καταδρομείς της Duvdevan συχνά περνούν μήνες ή ακόμη και χρόνια υπό κάλυψη προτού τους ανατεθεί μια αποστολή. Μάλιστα, η ζωή και η δράση των πρακτόρων της Duvdevan αποτέλεσαν αντικείμενο της σειράς του Netflix «Fauda».Η Μονάδα 8200, από την άλλη πλευρά, δεν θεωρείται λιγότερο σημαντική. Έχει χαρακτηριστεί ως το «Χάρβαρντ» του Ισραήλ, καθώς γονείς ξοδεύουν μεγάλα ποσά για πρόσθετα μαθήματα στα παιδιά τους, γνωρίζοντας ότι η επιλογή τους στη μονάδα μπορεί να ανοίξει πολλές πόρτες στην αναπτυσσόμενη ισραηλινή βιομηχανία υψηλής τεχνολογίας.Ωστόσο, η Μονάδα 8200 αποτελεί επίσης κεντρικό κομμάτι του κατασταλτικού κρατικού μηχανισμού της χώρας, σύμφωνα με το δημοσίευμα. Έχει δημιουργήσει ένα τεράστιο ψηφιακό δίκτυο παρακολούθησης, το οποίο χρησιμοποιείται για τη συνεχή παρακολούθηση και παρενόχληση του παλαιστινιακού πληθυσμού, καταγράφοντας τις τηλεφωνικές κλήσεις, τα email και κάθε κίνησή του. Χαρακτηριστικά, ένας πρώην στρατιώτης της Μονάδας 8200 δήλωσε στους Financial Times ότι, στο πλαίσιο της εκπαίδευσής του, κλήθηκε να απομνημονεύσει διαφορετικές αραβικές λέξεις για τον όρο «γκέι», ώστε να μπορεί να τις εντοπίζει σε συνομιλίες.Το 2014, 43 έφεδροι της Μονάδας 8200 προχώρησαν σε δημόσιες καταγγελίες, αποκαλύπτοντας ότι η μονάδα δεν κάνει διάκριση μεταξύ απλών Παλαιστινίων και εκείνων που εμπλέκονται σε βίαιες ενέργειες και ότι οι Παλαιστίνιοι στο σύνολό τους αντιμετωπίζονται ως εχθροί του κράτους. Υποστήριξαν επίσης ότι οι πληροφορίες που συλλέγονταν διαβιβάζονταν σε ισχυρούς τοπικούς πολιτικούς, οι οποίοι τις χρησιμοποιούσαν κατά το δοκούν.Πιο πρόσφατα, το νέο πρόγραμμα της Μονάδας 8200, με την ονομασία Lavender, χρησιμοποιεί τεχνητή νοημοσύνη για την επιλογή στόχων για την ισραηλινή στρατιωτική εκστρατεία βομβαρδισμών στη Γάζα. Πράκτορες της Μονάδας 8200 έχουν επίσης δημιουργήσει ορισμένες από τις εφαρμογές με τις περισσότερες λήψεις παγκοσμίως, μεταξύ άλλων την υπηρεσία χαρτών Waze και την πλατφόρμα επικοινωνίας Viber.Ίσως όμως η πιο σημαντική περίπτωση είναι το λογισμικό κατασκοπείας Pegasus. Το Pegasus φέρεται να έχει χρησιμοποιηθεί για την παρακολούθηση περισσότερων από 50.000 επιφανών προσώπων σε όλο τον κόσμο, μεταξύ άλλων πολιτικοί, δημοσιογράφοι, υπερασπιστές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και μέλη βασιλικών οικογενειών.Μεταξύ των γνωστών αγοραστών του λογισμικού περιλαμβάνεται η Κεντρική Υπηρεσία Πληροφοριών των ΗΠΑ (CIA), καθώς και οι κυβερνήσεις των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, του Παναμά και της Σαουδικής Αραβίας. Όλες οι πωλήσεις του Pegasus φέρονται πως έπρεπε να εγκρίνονται από την ισραηλινή κυβέρνηση, η οποία, σύμφωνα με το δημοσίευμα, είχε θεωρητικά πρόσβαση στα δεδομένα που συγκέντρωναν οι ξένοι πελάτες του Pegasus.Βετεράνοι της Μονάδας 8200 έχουν δημιουργήσει ακόμη και VPN με δυνατότητες κατασκοπείας στο παρελθόν. Το 2013, το Facebook αγόρασε το Onavo Protect και στη συνέχεια προώθησε έντονα το προϊόν στα δισεκατομμύρια των χρηστών του. Ωστόσο, όσοι το κατέβαζαν δεν γνώριζαν ότι, αντί να αποτελεί εφαρμογή προστασίας της ιδιωτικότητας, το Onavo χρησιμοποιούνταν για την παρακολούθησή τους, ώστε το Facebook να κατανοεί καλύτερα την αγορά και να εξουδετερώνει τους ανταγωνιστές του. Μετά τη δημοσιοποίηση του σκανδάλου, το Facebook αφαίρεσε το Onavo από το app store και, από το 2019, το προϊόν έχει καταργηθεί.Οι κατάσκοποι που ελέγχουν τα social mediaΗ συνεργασία του Facebook με τη Μονάδα 8200 είναι, ωστόσο, ακόμη βαθύτερη. Έρευνα του MintPress το 2022 διαπίστωσε ότι μεγάλος αριθμός βετεράνων της Μονάδας 8200 είχε αναλάβει ανώτερες θέσεις στη Meta, τη μητρική εταιρεία του Facebook.Κεντρικό πρόσωπο σε αυτή την υπόθεση είναι η Έμι Πάλμορ, επί χρόνια στέλεχος των IDF και πρώην γενική διευθύντρια του ισραηλινού υπουργείου Δικαιοσύνης. Η Πάλμορ είναι ένα από τα 21 μέλη του Oversight Board της Meta, του οργάνου που έχει τον τελικό λόγο για την πολιτική κατεύθυνση των Facebook, Instagram και Threads, αποφασίζοντας ποιο περιεχόμενο είναι αποδεκτό και ποιο θεωρείται απαράδεκτο και πρέπει να περιοριστεί.Η ίδια έρευνα εντόπισε τουλάχιστον 99 πρώην πράκτορες της Μονάδας 8200 που εργάζονταν στη Google. Μεταξύ αυτών ήταν ο επικεφαλής στρατηγικής και λειτουργιών της Google, Γκάβριελ Γκόιντελ, ο επικεφαλής insights, data and management, Τζόναθαν Κοέν, και ο επικεφαλής παγκόσμιων υπηρεσιών αυτοεξυπηρέτησης της Google Waze, Όρι Ντάνιελ.Η Microsoft, από την άλλη πλευρά, προσέλαβε τουλάχιστον 166 βετεράνους της Μονάδας 8200, μεταξύ των οποίων αρκετούς που μετακινήθηκαν απευθείας από τον στρατό στην εταιρεία, γεγονός που, σύμφωνα με το δημοσίευμα, υποδηλώνει ότι η Microsoft στρατολογεί ενεργά προσωπικό από τη μονάδα.Οι αριθμοί αυτοί αποτελούν σίγουρα υποεκτίμηση, καθώς, σύμφωνα με την ισραηλινή νομοθεσία, η αποκάλυψη της τωρινής ή προηγούμενης σχέσης κάποιου με τη Μονάδα 8200 αποτελεί αδίκημα. Ως εκ τούτου, όσοι εντοπίστηκαν ήταν εκείνοι που ήταν αρκετά τολμηροί ώστε να αψηφήσουν την ισραηλινή νομοθεσία.