«Κάθε άνθρωπος, κάθε Χριστιανός, είναι ελεύθερος» - Όταν στην επαναστατημένη Ελλάδα καταργήθηκε η δουλεία

Μια μέρα σαν σήμερα, 25 Φεβρουαρίου του 1822, καταργήθηκε η δουλεία στην Ελλάδα. Η επαναστατημένη Ελλάδα, στο «προσωρινό» πολίτευμα που ψηφίστηκε στην Α’ Εθνοσυνέλευση της Επιδαύρου υπαγόρευε ρητώς: «κάθε άνθρωπος, κάθε Χριστιανός, είναι ελεύθερος»· αυτό όταν οι υπόλοιπες χώρες συνέχιζαν να διατηρούν το δουλοκτητικό καθεστώς στις αποικίες που ήλεγχαν.

Στο επίσημο έγγραφο της απόφασης για την κατάργηση της δουλείας (σώζεται στα Αρχεία της Ελληνικής Παλιγγενεσίας στη Βιβλιοθήκη της Βουλής) αναγράφεται: «Εις την Ελληνικήν επικράτειαν ούτε πωλείται, ουτ’ αγοράζεται άνθρωπος· αργυρώνητος δε παντός γένους και πάσης θρησκείας, άμα πατήσας το Ελληνικόν έδαφος, είναι ελεύθερος και από τον δεσπότην αυτού ακαταζήτητος»!

Το Προσωρινόν Πολίτευμα της Ελλάδας ως συνταγματικό κείμενο ήταν ιδιαίτερα προοδευτικό για την εποχή του. Θεωρείται ότι ήταν συντεταγμένο από τον Ιταλό Βιντσέντζο Γκαλίνα και τους Αναστάσιο Πολυζωίδη, Αλέξανδρο Μαυροκορδάτο και του Θεόδωρο Νέγρη. Ήταν διαποτισμένο με τα δημοκρατικά και φιλελεύθερα ιδεώδη της εποχής, όπως αρχικά διατυπώθηκαν στα γαλλικά συντάγματα του 1793 – 1795 και του συντάγματος των ΗΠΑ το 1787.

Η δουλεία στην Ελλάδα αναφέρεται από τη Μυκηναϊκή εποχή. Οι δούλοι χωρίζονταν σε δύο κατηγορίες: στους κοινούς θνητούς και στους δούλους του Θεού. Η δεύτερη κατηγορία μπορούσε να έχει στην κατοχή της γη και δικαιώματα, τα οποία ήταν ίσα με εκείνα των ελεύθερων ανθρώπων. Στην Ιλιάδα οι δούλοι ανήκουν κυρίως στο γυναικείο φύλο και αποτελούν λάφυρα πολέμου. Οι άνδρες δούλοι ανταλλάσσονταν με λύτρα ή χρησιμοποιούνταν ως αναλώσιμοι στο πεδίο της μάχης. Η δουλεία, στην Αθήνα προ Σόλωνα, μπορούσε να επιβληθεί αν κάποιος πολίτης είχε χρέη. Έτσι, αν δεν μπορούσε να ξεπληρώσει τον δανειστή του τότε έχανε την ελευθερία του. Η απελευθέρωση των δούλων φαίνεται να γίνεται πραγματικότητα από τον 6ο αιώνα π.Χ. και έπειτα, αρκεί να υπήρχαν μάρτυρες που θα συνόδευαν τον πολίτη στην δημόσια απελευθέρωση του, η οποία γινόταν προφορικά σε θέατρο ή σε κάποιο δικαστικό σώμα.

Να σημειώσουμε ότι η Γαλλία κατάργησε οριστικά τη δουλεία το 1848 και οι ΗΠΑ το 1865 με την 13η τροποποίηση του συντάγματος. Το 1888 η Βραζιλία ήταν η τελευταία χώρα στην αμερικανική ήπειρο που κατήργησε τη δουλεία.

Επίσης σαν σήμερα…

1826: Πέφτει το ιστορικό νησάκι Βασιλάδι και ανοίγει η «κερκόπορτα» του Μεσολογγίου.
1932: Ο Αυστριακός Αδόλφος Χίτλερ αποκτά γερμανική υπηκοότητα κάτι που του ανοίγει το δρόμο στο να είναι υποψήφιος στις προεδρικές εκλογές.
1956: Αρχίζει η περίοδος της αποσταλινοποίησης στη Σοβιετική Ένωση. Ο Νικίτα Χρουστσόφ εκφωνεί την ομιλία «Περί της προσωπολατρείας και των συνεπειών της».
1973: Προάγγελος του «Πολυτεχνείου»: περίπου 3.000 φοιτητές κάνουν κατάληψη στη Νομική Σχολή Αθηνών και διαδηλώνουν κατά της χούντας των Συνταγματαρχών.
1973: Παραγγελιά θανάτου: Ο Νίκος Κοεμτζής σκοτώνει τρεις ανθρώπους για ένα μακρύ ζεϊμπέκικο προς τον θάνατο.