Η Βουλή του... μεσονυχτίου: Στο σκοτάδι η νομοθέτηση με τις περισσότερες τροπολογίες να κατατίθενται νύχτα

Σε ...υπόθεση της νύχτας μετατρέπεται όλο και περισσότερο η νομοθέτηση στη χώρα μας, καθώς παρόλο που τυπικά οι εκπρόθεσμες τροπολογίες έχουν σχεδόν εξαφανιστεί από την ελληνική νομοθετική διαδικασία, η πρακτική της νομοθέτησης της τελευταίας στιγμής όχι μόνο επιβιώνει αλλά φαίνεται να έχει «μετακομίσει» μόνιμα στις νυχτερινές ώρες.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της σχετικής μελέτης του Κέντρου Φιλελεύθερων Μελετών (KEΦΙM), ο τρόπος νομοθέτησης στην Ελλάδα εξακολουθεί να γεννά σοβαρά ερωτήματα για τη διαφάνεια, τον κοινοβουλευτικό έλεγχο και την ποιότητά της.

8 στις 10 τροπολογίες «εμφανίζονται βράδυ»

Οπως προκύπτει, στην παρούσα κοινοβουλευτική περίοδο, δηλαδή από τον Ιούλιο του 2023 έως τον Μάιο του 2026,

- το 76% των τροπολογιών κατατέθηκε μεταξύ 21:00 το βράδυ και 01:00 τα ξημερώματα.

- Μάλιστα το 52% κατατέθηκε αποκλειστικά στο δίωρο μεταξύ 22:00 και 23:59.

Η εικόνα γίνεται ακόμη πιο προβληματική στις τροπολογίες που κατατίθενται μόλις μία ημέρα πριν από την ψήφισή τους. Εκεί το ποσοστό των νυχτερινών καταθέσεων εκτοξεύεται στο 81%. Δηλαδή, οκτώ στις δέκα τροπολογίες που πρόκειται να ψηφιστούν την επόμενη ημέρα εμφανίζονται στη Βουλή αργά το βράδυ, αφήνοντας ελάχιστο πραγματικό χρόνο για μελέτη, αξιολόγηση και κοινοβουλευτικό έλεγχο.

Η έρευνα του ΚΕΦΙΜ, η οποία εξέτασε δεδομένα από 2.064 τροπολογίες που ψηφίστηκαν κατά την περίοδο 2014–2026, καταδεικνύει ξεκάθαρα ότι η Ελλάδα έχει περάσει σε μια νέα εποχή «νυχτερινής νομοθέτησης». Είναι χαρακτηριστικό ότι ενώ μέχρι το 2020, μόλις το 2% έως 12% των τροπολογιών κατατίθεντο μετά τις 21:00, από την εποχή της πανδημίας και κυρίως από το 2021 και μετά η εικόνα αλλάζει δραματικά. Το ποσοστό ανεβαίνει στο 35,8%, φτάνει το 58,6% το 2022 και ξεπερνά το 70% την περίοδο 2023 - 2025. Το 2024 καταγράφεται ιστορικό υψηλό, με το 76,8% των τροπολογιών να κατατίθεται μετά τις 21:00!

Ως θετικό στοιχείο καταγράφεται το γεγονός ότι ο συνολικός αριθμός των τροπολογιών μειώνεται σταθερά από το 2021 και μετά. Το 2025 ψηφίστηκαν 43 τροπολογίες, ο χαμηλότερος αριθμός της τελευταίας δωδεκαετίας. Παράλληλα, οι εκπρόθεσμες τροπολογίες με τη γνωστή «σφραγίδα της Βουλής» έχουν σχεδόν εξαφανιστεί από το 2022 και μετά.

Ωστόσο, τα στοιχεία αποκαλύπτουν ότι η βελτίωση είναι σε μεγάλο βαθμό ...λογιστική και όχι ουσιαστική, αφού αντί να περιοριστεί η πρακτική των παρεμβάσεων της τελευταίας στιγμής, απλά μετακινήθηκε χρονικά λίγες ώρες νωρίτερα. Οι τροπολογίες δεν κατατίθενται πλέον την ίδια ημέρα που ψηφίζονται, αλλά αργά το προηγούμενο βράδυ και ψηφίζονται το επόμενο πρωί.

Το ΚΕΦΙΜ παραθέτει χαρακτηριστικά παραδείγματα τροπολογιών που κατατέθηκαν στις 23:25 και 23:35 το βράδυ, συζητήθηκαν και ψηφίστηκαν λίγο μετά τις 10 το επόμενο πρωί. Αν και τυπικά είχε μεσολαβήσει μία ημέρα, επί της ουσίας οι βουλευτές διέθεταν μόλις λίγες ώρες κι αυτές κατά τη διάρκεια της νύχτας για να μελετήσουν το περιεχόμενό τους, κάτι που παρακάμπτει και τον κανονισμό της Βουλής, καθώς όπως σημειώνεται στη μελέτη, οι τροπολογίες πρέπει να κατατίθενται τουλάχιστον τρεις ημέρες πριν από τη συζήτησή τους, ώστε να υπάρχει χρόνος για πολιτική και τεχνική επεξεργασία. Παρόλα αυτά σημαντικός αριθμός ρυθμίσεων εξακολουθεί να φτάνει στη Βουλή λίγες ώρες πριν από την ψήφισή του.

Την ίδια στιγμή παρότι οι τροπολογίες μειώνονται αριθμητικά, γίνονται ολοένα και πιο ογκώδεις. Ετσι, το 2025 κάθε τροπολογία περιλάμβανε κατά μέσο όρο σχεδόν τέσσερα άρθρα, διπλάσια σε σχέση με το 2019. Αυτό σημαίνει ότι λιγότερες τροπολογίες συγκεντρώνουν περισσότερες και συχνά ετερόκλητες ρυθμίσεις, ενισχύοντας το φαινόμενο των ...μίνι ερανιστικών νομοσχεδίων.

Όπως επισημαίνει το ΚΕΦΙΜ, το ζήτημα των τροπολογιών μας αφορά όλους καθώς:

• Οι τροπολογίες μπορούν να αλλάζουν κανόνες που επηρεάζουν άμεσα την καθημερινότητα των πολιτικών και τη λειτουργία των επιχειρήσεων. 

• Όταν κατατίθενται αργά τη νύχτα και ψηφίζονται λίγες μόλις ώρες αργότερα, δεν υπάρχει επαρκής χρόνος για μελέτη, δημόσιο διάλογο και κοινοβουλευτικό έλεγχο. 

• Όταν περιλαμβάνουν πολλές ή άσχετες μεταξύ τους διατάξεις, μειώνεται η διαφάνεια και δυσκολεύεται η κατανόηση και ο έλεγχος του περιεχομένου τους. 

• Η καλή νομοθέτηση σημαίνει σαφέστερους, σταθερότερους και εφαρμόσιμους νόμους, λιγότερη αβεβαιότητα και μεγαλύτερη εμπιστοσύνη στους θεσμούς. 

Σχολιάζοντας τα αποτελέσματα της μελέτης ο πρόεδρος του ΚΕΦΙΜ, Νίκος Ρώμπαπας επεσήμανε: «Οι τροπολογίες μπορούν να εξυπηρετούν πραγματικές και επείγουσες ανάγκες. Όταν, όμως, κατατίθενται συστηματικά αργά τη νύχτα, περιλαμβάνουν άσχετες διατάξεις και ψηφίζονται λίγες μόλις ώρες αργότερα, περιορίζουν τον ουσιαστικό κοινοβουλευτικό έλεγχο και υπονομεύουν την εμπιστοσύνη των πολιτών στους θεσμούς. Παρά τη σημαντική βελτίωση που τα τελευταία χρόνια έχει καταγραφεί, μεταξύ άλλων και στην πρόσφατη έρευνα του δικτύου EPICENTER, στην ποιότητα της νομοθέτησης, η Κυβέρνηση και η Βουλή οφείλουν να αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά την πρακτική των ουσιαστικά εκπρόθεσμων και άσχετων τροπολογιών».

Διαβάστε ακόμη

Κρατικός παραλογισμός: 8 στους 10 πληγέντες από τον «Ιανό» στην Καρδίτσα κινδυνεύουν να επιστρέψουν τις αποζημιώσεις

Κτηματολόγιο: Φιέστα για την «ολοκλήρωση» εν μέσω σφοδρών αντιδράσεων - «Βουνό οι εκκρεμότητες», λένε οι εργαζόμενοι

Σκληρό ροκ κυβέρνησης και αντιπολίτευσης για την οικονομία - Τι πυροδοτεί τη σύγκρουση

ΠΑΣΟΚ και ΕΛ.Α.Σ. σε τροχιά σύγκρουσης για την ηγεμονία στην Κεντροαριστερά