Ξανά στο μηδέν ΗΠΑ-Ιράν; Το παρασκήνιο στο Πακιστάν, τα μεγάλα χάσματα και η μάχη για το ουράνιο

Οι διαπραγματεύσεις ανάμεσα στις ΗΠΑ και το Ιράν συνεχίζονται σε κλίμα έντονης δυσπιστίας, με τα βασικά ζητήματα να παραμένουν ανοιχτά και τις αποστάσεις σημαντικές, παρά τις διπλωματικές κινήσεις των τελευταίων ημερών.

Το «κλειδί» του εμπλουτισμού ουρανίου

Οι Ηνωμένες Πολιτείες φαίνεται πως επιδιώκουν την πρόοδο των ειρηνευτικών συνομιλιών, παρά τη δυσπιστία της Τεχεράνης απέναντι στις προθέσεις του Ντόναλντ Τραμπ, σύμφωνα με τον Άλεξ Βατάνκα, ανώτερο συνεργάτη στο Middle East Institute.

Όπως επισημαίνει στο Al Jazeera, το Ιράν είναι προετοιμασμένο ακόμη και για περαιτέρω σύγκρουση, καθώς οι ΗΠΑ έχουν επιτεθεί δύο φορές ενώ βρίσκονταν σε εξέλιξη διπλωματικές συνομιλίες. Ωστόσο, εκτιμά ότι «ο πρόεδρος των ΗΠΑ ενδιαφέρεται πραγματικά για μια διπλωματική συμφωνία με την οποία μπορεί να ζήσει».

Το βασικό ερώτημα, όπως σημειώνει, είναι τι μορφή θα έχει μια τέτοια συμφωνία, ώστε να μπορεί να παρουσιαστεί στην αμερικανική κοινή γνώμη -η οποία παραμένει ιδιαίτερα επιφυλακτική απέναντι στον πόλεμο- ως μια εξέλιξη που «άξιζε το κόστος», ακόμη και σε επίπεδο καθημερινότητας, όπως οι αυξημένες τιμές καυσίμων.

Για τις ΗΠΑ, επιτυχία θα θεωρηθεί μια συμφωνία στην οποία το Ιράν θα προσφέρει περισσότερες παραχωρήσεις από όσες είχε δώσει επί προεδρίας Ομπάμα, ειδικά στο ζήτημα του εμπλουτισμού ουρανίου.

Σε αυτό το πλαίσιο, μια πιθανή λύση θα μπορούσε να είναι η προσωρινή αναστολή του εμπλουτισμού για κάποια χρόνια -μια ενδιάμεση επιλογή ανάμεσα στην απαίτηση Τραμπ για πλήρη και μόνιμη παύση και στη θέση του Ιράν ότι έχει κυριαρχικό δικαίωμα να συνεχίσει.

Κατηγορίες από την Τεχεράνη: «Παραβιάζει δεσμεύσεις και προδίδει τη διπλωματία»

Την ίδια ώρα, το Ιράν κατηγορεί ανοιχτά τις ΗΠΑ για παραβίαση συμφωνιών και υπονόμευση της διπλωματικής διαδικασίας.

Σε ανακοίνωσή του, όπως μετέδωσε το ημιεπίσημο πρακτορείο Tasnim, ο πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν αναφέρθηκε στις «συνεχιζόμενες παραβιάσεις δεσμεύσεων και στην εκφοβιστική και παράλογη συμπεριφορά των Ηνωμένων Πολιτειών κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων και της περιόδου εκεχειρίας».

Παράλληλα, κατήγγειλε τη «συνέχιση προκλητικών και παράνομων ενεργειών», όπως η αποκαλούμενη ναυτική πολιορκία του Ιράν, την οποία χαρακτήρισε σαφή παραβίαση της εκεχειρίας και αντίθετη με τον Καταστατικό Χάρτη του ΟΗΕ.

Όπως τόνισε, τέτοιες ενέργειες, σε συνδυασμό με την απειλητική ρητορική Αμερικανών αξιωματούχων, ενισχύουν τη δυσπιστία απέναντι στις προθέσεις της Ουάσιγκτον και δείχνουν ότι οι ΗΠΑ επιδιώκουν να επαναλάβουν παλαιότερα μοτίβα, «προδίδοντας τη διπλωματία».

Ο ίδιος ξεκαθάρισε ότι το Ιράν θα υπερασπιστεί την εδαφική του ακεραιότητα απέναντι σε οποιαδήποτε νέα «τυχοδιωκτική ενέργεια» από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ.

«Σημαντικά χάσματα» και αβεβαιότητα για τις συνομιλίες στο Ισλαμαμπάντ

Παρά τις διπλωματικές επαφές, παραμένει ασαφές αν το Ιράν θα συμμετάσχει στις συνομιλίες στο Ισλαμαμπάντ, εφόσον δεν ικανοποιηθεί βασική του προϋπόθεση: η άρση του αμερικανικού αποκλεισμού στα λιμάνια του.

Την ίδια στιγμή, στο εσωτερικό του Ιράν υπάρχει έντονος σκεπτικισμός. Αξιωματούχοι, μεταξύ των οποίων και ο επικεφαλής διαπραγματευτής και πρόεδρος της Βουλής Μοχάμαντ-Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ, έχουν επισημάνει ότι εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικά χάσματα, κυρίως στα ζητήματα του εμπλουτισμού και του υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου.

Από την πλευρά του, ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε ότι αμερικανική αντιπροσωπεία κατευθύνεται προς το Ισλαμαμπάντ. Ωστόσο, το ιρανικό εθνικό πρακτορείο ειδήσεων ανέφερε ότι δεν έχει υπάρξει σχετικός συντονισμός με την Τεχεράνη.

Παράλληλα, καταγράφονται συνεχείς επαφές μεταξύ Ιράν και Πακιστάν. Ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί είχε τηλεφωνική επικοινωνία με τον Πακιστανό ομόλογό του Μοχάμαντ Ισάκ Νταρ, ενώ ακολούθησε και συνομιλία μεταξύ του προέδρου Πεζεσκιάν και του πρωθυπουργού Σεχμπάζ Σαρίφ.

Οι κινήσεις αυτές δείχνουν ότι το Πακιστάν επιχειρεί ενεργά να φέρει το Ιράν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων και να επιτύχει μια συμφωνία με τις ΗΠΑ. Το βασικό ερώτημα, ωστόσο, παραμένει ανοιχτό: ποια θα είναι τελικά η συμφωνία.

«Αδύνατη μια συνολική συμφωνία στο άμεσο μέλλον»

Σύμφωνα με τον Άλεξ Βατάνκα, η στρατιωτική δράση από μόνη της δεν μπορεί να ανοίξει τα Στενά του Ορμούζ, ούτε να επιλύσει το ζήτημα του εμπλουτισμένου ουρανίου.

Όπως σημειώνει, μια επιστροφή των ΗΠΑ στον πόλεμο θα είχε ως στόχο «να αποδυναμώσει την αποφασιστικότητα του ιρανικού καθεστώτος», ωστόσο εκτιμά ότι ο Τραμπ «παρερμηνεύει θεμελιωδώς» τη φύση του.

«Δεν πρόκειται να υποχωρήσουν απλώς λόγω πίεσης, ούτε να ξεπεράσουν ορισμένες κόκκινες γραμμές. Και η βασική τους κόκκινη γραμμή είναι ότι δεν θέλουν να εγκαταλείψουν τον εμπλουτισμό, τον οποίο θεωρούν κυριαρχικό τους δικαίωμα», τονίζει.

Κατά τον ίδιο, οι ΗΠΑ θα πρέπει να αναζητήσουν έναν συμβιβασμό εντός αυτών των ορίων, ωστόσο μια συνολική, «μεγάλη» συμφωνία στο άμεσο μέλλον είναι ανέφικτη.

«Το καλύτερο που μπορεί να επιτευχθεί είναι μια συμφωνία βασικού πλαισίου, πάνω στην οποία θα πρέπει να χτιστεί γρήγορα συνέχεια. Αυτό θα απαιτήσει τουλάχιστον μήνες, αν όχι χρόνια», καταλήγει.

Διαβάστε ακόμη

100 χρόνια ΠΑΟΚ: Ένας αιώνας ζωής, ένας αιώνας Περηφάνιας, Αντίστασης, Ονείρου και Κατακτήσεων

Επιχείρηση «γαλάζιας» συσπείρωσης: Οι ζυμώσεις, τα επόμενα ραντεβού και η προσπάθεια για αλλαγή ατζέντας

ΕΝΦΙΑ, αντικειμενικές αξίες και η νέα πραγματικότητα της ακίνητης περιουσίας στην Ελλάδα

Το εικοσαήμερο φιάσκο με τον Λαζαρίδη, οι δημοσκοπήσεις που αποτύπωσαν την δυσαρέσκεια και η παρέμβαση της Ντόρας που «καθάρισε» την ιστορία