Στρατιωτική ελίτ του Ισραήλ σε μυστικές βάσεις στο Αζερμπαϊτζάν: Το απόρρητο δίκτυο στα σύνορα με το Ιράν

Το Ισραήλ ανέπτυξε μυστικά ελίτ στρατιωτικές μονάδες και δυνάμεις των υπηρεσιών πληροφοριών στο Αζερμπαϊτζάν κατά τη διάρκεια του πολέμου με το Ιράν

🕛 χρόνος ανάγνωσης: 9 λεπτά ┋ 🗣️ Ανοικτό για σχολιασμό

Ισραηλινοί στρατιώτες (AP Photo/Majdi Mohammed)

Προσθέστε το ΕΘΝΟΣ στη Google

Το Ισραήλ ανέπτυξε μυστικά ελίτ στρατιωτικές μονάδες και δυνάμεις των υπηρεσιών πληροφοριών στο Αζερμπαϊτζάν κατά τη διάρκεια του πολέμου με το Ιράν. Η κίνηση αυτή είναι «κομμάτι» ενός δικτύου απόρρητων τοποθεσιών σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή με στόχο τη διευκόλυνση των επιχειρήσεων κατά της Τεχεράνης, σύμφωνα με τέσσερις πηγές που γνωρίζουν το θέμα.

Οι δυνάμεις αυτές επιχειρούσαν από διάφορες τοποθεσίες στο νότιο Αζερμπαϊτζάν, διευκρίνισαν δύο από τις πηγές που επικαλείται το CNN, σε απόσταση αναπνοής από τα βόρεια σύνορα του Ιράν και, στο πλησιέστερο σημείο τους, μόλις 60 μίλια από την ιρανική πόλη Ταμπρίζ, την οποία το Ισραήλ έπληξε κατά τη διάρκεια του πολέμου.

Στις ίδιες τοποθεσίες αναπτύχθηκαν επίσης ειδικές μονάδες καταδρομών, οι οποίες έφεραν εις πέρας αποστολές συλλογής πληροφοριών και επιχειρήσεις με drones. Με τον τρόπο αυτό, το Ισραήλ απέκτησε ένα πολύτιμο «παρατηρητήριο» με θέα προς το βόρειο Ιράν κατά τη διάρκεια της σύρραξης.

Μια πρωτοφανής εμβέλεια

Η μυστική αυτή ανάπτυξη δυνάμεων στο Αζερμπαϊτζάν, την οποία αποκαλύπτει το CNN για πρώτη φορά, ήταν μία από τις πολλές στρατιωτικές θέσεις που διατηρούσε το Ισραήλ σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή, εξασφαλίζοντας στις ένοπλες δυνάμεις του μια πρωτοφανή εμβέλεια. Το γεγονός αυτό αναδεικνύει τον ρόλο που διαδραμάτισαν οι γείτονες του Ιράν -άλλοι με επίσημη άδεια και άλλοι πιθανότατα χωρίς- στη διευκόλυνση των επιχειρήσεων κατά της Τεχεράνης, με αποτέλεσμα να εμπλακούν και οι ίδιοι στη σύγκρουση.

Οι τοποθεσίες στο Αζερμπαϊτζάν περιλαμβάνονταν σε ένα ευρύ δίκτυο απόρρητων στρατιωτικών εγκαταστάσεων και βάσεων σε διάφορες χώρες, όπως το Ιράκ, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (ΗΑΕ) και η Σομαλιλάνδη, ανέφεραν οι πηγές στο CNN. Οι δυνάμεις αυτές, που αρχικά προορίζονταν για πιθανές ομάδες διάσωσης σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης, διεύρυναν το πεδίο δράσης τους, εξελισσόμενες σε θέσεις στρατιωτικών επιχειρήσεων και συλλογής πληροφοριών.

Συνολικά, οι αναπτύξεις δυνάμεων που περιέγραψαν οι πηγές τοποθέτησαν τα ισραηλινά στρατεύματα κατά μήκος της νότιας, δυτικής και βόρειας περιφέρειας του Ιράν κατά τη διάρκεια του πολέμου, επεκτείνοντας την εμβέλεια του στρατού κατά εκατοντάδες μίλια βαθιά μέσα στο ιρανικό έδαφος. Αυτές οι προκεχωρημένες θέσεις βοήθησαν το Ισραήλ να υποστηρίξει τα αλλεπάλληλα κύματα πληγμάτων εναντίον στόχων σε ολόκληρη την ιρανική επικράτεια.

Η επιχείρηση στο Αζερμπαϊτζάν αποτελούνταν από αρκετές δεκάδες στρατιώτες, συμπεριλαμβανομένων μελών των ειδικών δυνάμεων του Ισραήλ, της ελίτ μονάδας αερομεταφερόμενων επιχειρήσεων και διάσωσης, καθώς και στελεχών της Μοσάντ, σύμφωνα με μία από τις πηγές.

Ισραηλινοί στρατιώτες στη Δυτική Όχθη (AP Photo/Majdi Muhammad)

Εκπρόσωπος της πρεσβείας του Αζερμπαϊτζάν στις Ηνωμένες Πολιτείες ανέφερε σε δήλωσή του προς το CNN: «Απορρίπτουμε κατηγορηματικά τους αβάσιμους ισχυρισμούς σχετικά με την υποτιθέμενη χρήση του εδάφους του Αζερμπαϊτζάν για επιχειρήσεις εναντίον τρίτων χωρών».

Το CNN επικοινώνησε με το Γραφείο του Ισραηλινού πρωθυπουργού και τις Ισραηλινές Αμυντικές Δυνάμεις (IDF) για κάποιο σχόλιο.

Στο μεταξύ, η αποσχισθείσα δημοκρατία της Σομαλιλάνδης στο Κέρας της Αφρικής παρείχε στο Ισραήλ μια επιπλέον στρατιωτική θέση, σημείωσε μία από τις πηγές, προσφέροντας στα ισραηλινά αεροσκάφη ένα πιθανό σημείο ανεφοδιασμού κατά τη διάρκεια πτήσεων μεγάλης εμβέλειας προς το Ιράν. Τον Δεκέμβριο, το Ισραήλ έγινε η πρώτη χώρα που αναγνώρισε επίσημα τη Σομαλιλάνδη, ενώ τα ΗΑΕ διατηρούν εκτεταμένη εμπορική και στρατιωτική παρουσία στην πόλη-λιμάνι Μπερμπέρα.

Το CNN, το οποίο αποκαλύπτει πρώτο τη χρήση απόρρητων ισραηλινών στρατιωτικών εγκαταστάσεων στη Σομαλιλάνδη, έχει απευθυνθεί στο υπουργείο Εξωτερικών της χώρας για σχολιασμό.

Και δύο μυστικές εγκαταστάσεις στο Ιράκ

Ο ισραηλινός στρατός διατηρούσε επίσης δύο μυστικές εγκαταστάσεις στο Ιράκ κατά τη διάρκεια ενός μέρους του πολέμου με το Ιράν, οι οποίες λειτουργούσαν ως προκεχωρημένες βάσεις εφοδιαστικής υποστήριξης (logistics) και, εάν χρειαζόταν, για επιχειρήσεις έρευνας και διάσωσης. Για τις δύο αυτές τοποθεσίες στο Ιράκ είχαν αναφερθεί πρώτες οι εφημερίδες Wall Street Journal και New York Times. Σε ανακοίνωσή του, ο στρατός του Ιράκ δήλωσε ότι δεν υπήρχαν «μη εξουσιοδοτημένες βάσεις ή δυνάμεις» στη χώρα μέχρι τις αρχές Μαρτίου.

Παράλληλα, το Ισραήλ ανέπτυξε αθόρυβα μια συστοιχία της αεράμυνας Iron Dome στα ΗΑΕ -μαζί με το απαραίτητο προσωπικό για τη λειτουργία της- κατά τη διάρκεια του πολέμου με το Ιράν (κάτι που αποκαλύφθηκε αρχικά από το Axios), καθώς και άλλα αμυντικά συστήματα. Το CNN έχει μεταδώσει στο παρελθόν ότι ο Μπενιαμίν Νετανιάχου, ο αρχηγός της Μοσάντ και ο αρχηγός του ισραηλινού στρατού επισκέφθηκαν τα ΗΑΕ κατά τη διάρκεια του πολέμου, αποκάλυψη που προκάλεσε την έντονη διάψευση της επίσκεψης από την πλευρά των Εμιράτων.

Το Αζερμπαϊτζάν ως στρατηγικός εταίρος

Η στρατιωτική παρουσία στο Αζερμπαϊτζάν έδωσε στο Ισραήλ μια ακόμη βάση για τη διεξαγωγή αεροπορικών αποστολών διάσωσης σε περίπτωση κατάρριψης πιλότων, καθώς και θέσεις από τις οποίες μπορούσε να κατασκοπεύει το Ιράν.

Το Ισραήλ βλέπει εδώ και καιρό το Αζερμπαϊτζάν ως στρατηγικό εταίρο στον αγώνα του κατά του Ιράν, και οι προετοιμασίες είχαν ξεκινήσει εβδομάδες πριν από τα πρώτα πλήγματα του πολέμου. Στα μέσα Ιανουαρίου, την ώρα που το Ιράν κατέστελλε βίαια τις εκτεταμένες διαδηλώσεις με μαζικές δολοφονίες διαδηλωτών, το Ισραήλ προετοίμαζε μια μυστική αποστολή κατά μήκος των συνόρων Αζερμπαϊτζάν-Ιράν, δήλωσαν στο CNN δύο από τις πηγές που γνωρίζουν τα σχέδια. Οι πηγές περιέγραψαν την ενέργεια αυτή ως μια προκαταρκτική επιχείρηση που προετοίμαζε το έδαφος για επόμενα βήματα, μέσω της εγκατάστασης συσκευών παρακολούθησης και εξοπλισμού συλλογής πληροφοριών στην περιοχή.

Το Ισραήλ σχεδίαζε να εκτελέσει την επιχείρηση υπό το πρόσχημα των πληγμάτων που θα σηματοδοτούσαν την έναρξη του πολέμου στα μέσα Ιανουαρίου. Ωστόσο, ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ ακύρωσε τα πλήγματα την τελευταία στιγμή, δηλώνοντας ότι το Ιράν είχε συμφωνήσει να σταματήσει τις δολοφονίες των διαδηλωτών.

Το Ισραήλ προχώρησε μόνο του.

Η ισραηλινή πολεμική αεροπορία χρησιμοποίησε stealth μαχητικά αεροσκάφη και ειδικές δυνάμεις στο πλαίσιο της επιχείρησης εγκατάστασης των συσκευών, καθώς η πολιτική ηγεσία του Ισραήλ πίστευε ότι οι διαπραγματεύσεις μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν ήταν καταδικασμένες σε αποτυχία. Ο σταθμός συλλογής πληροφοριών έγινε ένα επιπλέον μέσο με το οποίο το Ισραήλ μπορούσε να συγκεντρώνει στοιχεία για τις ιρανικές στρατιωτικές κινήσεις και εγκαταστάσεις, παρέχοντας παράλληλα τη δυνατότητα έγκαιρης προειδοποίησης για εκτοξεύσεις πυραύλων.

Λιγότερο από δύο εβδομάδες αργότερα, ο Ισραηλινός υπουργός Εξωτερικών Γκιντόν Σάαρ επισκέφθηκε το Μπακού, όπου συναντήθηκε με τον πρόεδρο του Αζερμπαϊτζάν και άλλους κορυφαίους αξιωματούχους. Τον Μάιο του 2025, το Αζερμπαϊτζάν φιλοξένησε επίσης μυστικά τις σπάνιες απευθείας συνομιλίες μεταξύ Ισραήλ και Συρίας.

Μία από τις βασικές επιχειρήσεις που ξεκίνησαν από το έδαφος του Αζερμπαϊτζάν, σύμφωνα με μια από τις πηγές, ήταν η εξόντωση, στις 4 Μαρτίου, του Ραχμάν Μογχαντάμ, ο οποίος ήταν επικεφαλής της διεύθυνσης πληροφοριών του Σώματος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) και τον οποίο το Ισραήλ θεωρούσε υπεύθυνο για τον σχεδιασμό απόπειρας δολοφονίας κατά του Τραμπ το 2024. Μία ημέρα αργότερα, drones έπληξαν αεροδρόμιο στον αζέρικο θύλακα του Ναχιτσεβάν, προκαλώντας ζημιές σε κτίριο αεροσταθμού και τον τραυματισμό αρκετών ανθρώπων. Ο Πρόεδρος Ιλχάμ Αλίγιεφ επέρριψε την ευθύνη στο Ιράν, κάνοντας λόγο για μια «τρομοκρατική ενέργεια» που ήταν «άθλια, δειλή και ξεδιάντροπη». Το Ιράν αρνήθηκε ότι εξαπέλυσε την επίθεση με τα drones.

Στις 6 Μαρτίου, η Υπηρεσία Κρατικής Ασφάλειας του Αζερμπαϊτζάν ανακοίνωσε ότι εξάρθρωσε σχέδιο του IRGC για επίθεση σε κρίσιμες υποδομές, καθώς και σε ισραηλινούς και εβραϊκούς στόχους. Εβδομάδες αργότερα, το Ισραήλ παραδέχτηκε δημόσια ότι επρόκειτο για μια κοινή επιχείρηση στην οποία συμμετείχαν η Μοσάντ, ο ισραηλινός στρατός και η υπηρεσία ασφαλείας Σιν Μπετ.

Το Ισραήλ και το Αζερμπαϊτζάν διατηρούν στενούς δεσμούς γύρω από εμπορικά και στρατιωτικά συμφέροντα. Το Μπακού προμηθεύει το Ισραήλ με μεγάλο μέρος του πετρελαίου του. Σε αντάλλαγμα, το Ισραήλ πουλάει στο Αζερμπαϊτζάν προηγμένα όπλα, ορισμένα από τα οποία χρησιμοποιήθηκαν στις συγκρούσεις του Ναγκόρνο-Καραμπάχ το 2016 και το 2020 εναντίον της Αρμενίας. Το Αζερμπαϊτζάν ήταν επίσης η πρώτη ξένη χώρα που αγόρασε το ισραηλινό σύστημα αεράμυνας Iron Dome το 2016.

«Η ισραηλινή στρατηγική στο Αζερμπαϊτζάν παραμένει εσκεμμένα χαμηλών τόνων, βασιζόμενη στις μεταφορές όπλων, τη συνεργασία στις υπηρεσίες πληροφοριών και τη μακροπρόθεσμη τεχνολογική αλληλεξάρτηση στον τομέα της ασφάλειας», είχε γράψει ο Γκέρσον Κόγκαν, ειδικός σε θέματα Ιράν στο Κέντρο Στρατηγικών Σπουδών Μπεγκίν-Σαντάτ, πριν ξεκινήσει ο πόλεμος με το Ιράν.

Η σχέση αυτή δίνει επίσης στο Αζερμπαϊτζάν πρόσβαση σε έναν κρίσιμο διπλωματικό πόρο, σύμφωνα με τον Τζόσουα Κουτσέρα, ανώτερο αναλυτή του Crisis Group, επιτρέποντας στο Μπακού να αξιοποιεί το ισραηλινό λόμπι στην Ουάσινγκτον.

«Το Αζερμπαϊτζάν προσπαθεί όλο και περισσότερο να τοποθετηθεί ως περιφερειακή δύναμη, και αυτό περιλαμβάνει το να λειτουργεί μερικές φορές ως ένα είδος γέφυρας μεταξύ του Ισραήλ και των αραβικών ή άλλων κρατών», δήλωσε ο Κουτσέρα.

«Αν το Ισραήλ αποτελεί εργαλείο που βοηθά το Αζερμπαϊτζάν να αντιμετωπίσει τις προσπάθειες αποσταθεροποίησης εκ μέρους του IRGC, αυτό κρατείται άκρως μυστικό», κατέληξε ο Κουτσέρα.