Αλλαγή πορείας στο Ιράν: Η Τεχεράνη αξιοποιεί το momentum - «Περνάμε στην επίθεση» λένε οι σκληροπυρηνικοί

Ο Ντόναλντ Τραμπ δυσκολεύεται να απεμπλέξει τις Ηνωμένες Πολιτείες από έναν πόλεμο που ο ίδιος ξεκίνησε πριν από σχεδόν έξι μήνες, εναλλάσσοντας τους ισχυρισμούς ότι η Τεχεράνη «ικετεύει» για μια συμφωνία με απειλές για επανάληψη των στρατιωτικών επιθέσεων.

Τώρα, η σκληροπυρηνική ηγεσία του Ιράν χαράσσει και προωθεί τη δική της στρατηγική για τη συνέχιση της αντιπαράθεσης με την Ουάσινγκτον. Η στρατηγική δίνει έμφαση στις «επιθετικές επιχειρήσεις», παράλληλα με τις αμυντικές ενέργειες για την εξουδετέρωση των απειλών του εχθρού, σύμφωνα με Ιρανό αξιωματούχο.

Σύμφωνα με το CNN, η πιο επιθετική στάση έρχεται καθώς η συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν που αποσκοπεί στον τερματισμό του πολέμου, το Μνημόνιο Κατανόησης (MoU), εκπνέει, ενώ ο έλεγχος των Στενών του Ορμούζ παραμένει αντικείμενο διαμάχης.

Οι στρατιωτικοί ηγέτες του Ιράν πιστεύουν ότι βρίσκονται σε ισχυρή θέση για να αποσπάσουν παραχωρήσεις από τις ΗΠΑ και ότι μπορούν να προσαρμόσουν περαιτέρω τα οπλικά συστήματα της χώρας, ώστε να γεφυρώσουν το χάσμα με τους ισχυρότερους αντιπάλους τους, σύμφωνα με αναλυτές.

Αυτό πιθανότατα σημαίνει και μεγαλύτερη κινητοποίηση των συμμάχων του Ιράν στην Υεμένη, το Ιράκ και αλλού. Τις τελευταίες εβδομάδες, μαχητές των Χούθι στην Υεμένη έχουν απειλήσει τη ναυσιπλοΐα της Σαουδικής Αραβίας και έχουν πλήξει σαουδαραβικά διυλιστήρια πετρελαίου, ενώ φιλοϊρανικές πολιτοφυλακές στο Ιράκ έχουν βάλει στο στόχαστρο πετρελαϊκές υποδομές της Σαουδικής Αραβίας.

Η επιθετική μετατόπιση της ιρανικής στρατηγικής

Η αφετηρία της νέας στάσης της Τεχεράνης σηματοδοτήθηκε από τα διατάγματα που εκδόθηκαν την περασμένη εβδομάδα στο όνομα του Ανώτατου Ηγέτη Μοτζταμπά Χαμενεΐ και αναδιοργανώνουν την ηγεσία των υπηρεσιών ασφαλείας του Ιράν. Ο σύμβουλος του Χαμενεΐ, Μοχάμεντ Μοχμπέρ, δήλωσε ότι η «στρατηγική μετατόπισης του πολέμου σε επιθετική στάση, εάν δεν ικανοποιηθούν οι όροι του Ιράν, θα μεταμορφώσει αναμφίβολα την ισορροπία δυνάμεων στον κόσμο».

راهبرد قطعی رهبری مبنی بر تهاجمی شدن جنگ در صورت تحقق نیافتن شرایط ایران، بدون شک معادلات قدرت را درجهان دگرگون میکند.
با اثبات ناتوانی آمریکا از محافظت متحدانش در خلیج فارس، پایدارترین‌ راهِ نظم جدید در منطقه، اجرای سازِکار‌ اقتصادی-امنیتی هرمز، مستقل از تضمین نظامی واشنگتن است.

— محمد مخبر (@MokhberOfficial) August 13, 2026

Ο νέος επικεφαλής του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας του Ιράν, Μοχσέν Ρεζαΐ, ανήκει σε μια πτέρυγα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) που πιστεύει ότι «ο μόνος τρόπος για να αποσπάσει το Ιράν παραχωρήσεις από τις ΗΠΑ είναι η συνέχιση των μαχών, η άσκηση πίεσης στις ΗΠΑ και μια σταθερή δόση πόνου στον Ντόναλντ Τραμπ», δήλωσε στο CNN νωρίτερα αυτόν τον μήνα ο Σίνα Αζοντί, επίκουρος καθηγητής Πολιτικής της Μέσης Ανατολής στο Πανεπιστήμιο Τζορτζ Ουάσινγκτον.

Κατά την επιβεβαίωση του διορισμού του Αχμάντ Βαχιντί ως επικεφαλής των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης, το διάταγμα του Μοτζταμπά έκανε λόγο για την ανάγκη ενίσχυσης της ετοιμότητας για «ισχυρές επιθετικές επιχειρήσεις εναντίον του εχθρού». Ήταν «σαφές ότι η εντολή που δόθηκε στον Βαχιντί ήταν να αναθεωρήσει την ιρανική στρατιωτική στρατηγική προς μια πιο διεκδικητική και επιθετική κατεύθυνση», σύμφωνα με τον Χαμιντρεζά Αζίζι του Clingendael Institute, ολλανδικής δεξαμενής σκέψης.

Λίγες ημέρες μετά την έκδοση του διατάγματος, ανώτερος αξιωματούχος των IRGC, ο πολιτικός υποδιοικητής ταξίαρχος Γιαντολάχ Τζαβανί, δήλωσε στο ημιεπίσημο ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων Fars ότι «οι ενέργειες του Ιράν είναι αμυντικές, αν και στο μέλλον μπορεί να αποκτήσουν και επιθετικό χαρακτήρα».

Η αξιοποίηση του «momentum»

Οι Φρουροί της Επανάστασης αναπτύσσουν την ικανότητα να πραγματοποιούν επιχειρήσεις «σε εχθρικό έδαφος», δήλωσε ένας ακόμη σύμβουλος του Βαχιντί, ο Μοχάμεντ Ρεζά Ναγκντί. «Πρέπει να είμαστε σε θέση να μεταφέρουμε τις επιχειρήσεις στο έδαφος του εχθρού, όποτε αυτό απαιτείται και διατάσσεται», δήλωσε στο κρατικό δίκτυο IRIB. Στους IRGC ανατέθηκε να είναι σε θέση να «εξαπολύουν επιθέσεις εναντίον του εχθρού με έξυπνο, επιλεκτικό και στοχευμένο τρόπο».

Αυτό θα μπορούσε να σημαίνει εκ νέου στοχοποίηση αμερικανικών στρατιωτικών εγκαταστάσεων στην περιοχή. Μια νέα γενιά πιο ευέλικτων βαλλιστικών πυραύλων με κεφαλές διασποράς, σε συνδυασμό με την καινοτόμο χρήση drones, δείχνει ότι το Ιράν έχει προσαρμόσει γρήγορα τις τακτικές του τους τελευταίους μήνες.

«Το καθεστώς άντεξε τον καταιγισμό επιθέσεων και τα ισραηλινά αντίποινα, καθώς και τα αντίποινα των αραβικών κρατών του Κόλπου, και εξακολουθεί να στέκεται όρθιο», σύμφωνα με τον Χ. Α. Χέλιερ, ανώτερο συνεργάτη του Royal United Services Institute στο Λονδίνο. «Τώρα επιδιώκουν να μετατρέψουν αυτή την ανθεκτικότητα σε μόνιμο πολιτικό πλεονέκτημα στην περιοχή, αντί να αφήσουν την πρωτοβουλία να χαθεί με την πάροδο του χρόνου», δήλωσε ο Χέλιερ στο CNN.

«Η Τεχεράνη πιστεύει ότι έχει το στρατιωτικό πλεονέκτημα και συζητά ανοιχτά το ενδεχόμενο να περάσει στην επίθεση, αντί απλώς να απαντά στις αμερικανικές επιθέσεις», λέει ο Τρίτα Παρσί του Quincy Institute for Responsible Statecraft. «Αυτό σημαίνει ότι το Ιράν δεν θα έχει απλώς αποσπάσει από τις ΗΠΑ τον έλεγχο της έκτασης και της γεωγραφίας του πολέμου, αλλά και του χρόνου διεξαγωγής του».

Το Ιράν προετοιμάζεται για βραχυπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα σενάρια, εκτιμά ο Αζίζι. Η σημερινή κατάσταση «ούτε πόλεμος ούτε ειρήνη», σε συνδυασμό με τα ολοένα βαθύτερα οικονομικά προβλήματα, «ενδέχεται να ωθήσει την ιρανική ηγεσία σε κλιμάκωση, προκειμένου να πιέσει τον Τραμπ είτε να άρει τον ναυτικό αποκλεισμό είτε να συμφωνήσει σε μια διευθέτηση με ευνοϊκότερους όρους για το Ιράν», είπε. «Η ιρανική ηγεσία μπορεί να καταλήξει στο συμπέρασμα ότι το κόστος εισόδου σε έναν ακόμη πόλεμο είναι μικρότερο από το κόστος της σταδιακής αποδυνάμωσης των δυνατοτήτων της υπό τη διπλή πίεση των κυρώσεων και του αποκλεισμού», πρόσθεσε ο Αζίζι.

Τι περιλαμβάνει το νέο δόγμα

Ένα μέρος αυτού του επιθετικού δόγματος είναι οι επίμονες αλλά απρόβλεπτες επιθέσεις σε δεξαμενόπλοια που αναχωρούν από τον Κόλπο, με στόχο τη διατήρηση των τιμών του πετρελαίου σε υψηλά επίπεδα. Τις τελευταίες εβδομάδες έχουν στοχοποιηθεί αρκετά πλοία που διαχειρίζεται η κρατική πετρελαϊκή εταιρεία των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, ADNOC. Αξιωματούχοι των IRGC έχουν μιλήσει ανοιχτά και για δολιοφθορά των πολλών υποθαλάσσιων καλωδίων που διασχίζουν τον Κόλπο, μια ακόμη μορφή ασύμμετρου πολέμου.

Μακροπρόθεσμα, ενδέχεται να υπάρξει μετατόπιση των ιρανικών προτεραιοτήτων, μακριά από τον «Άξονα της Αντίστασης», ο οποίος σε κάποιο βαθμό βασιζόταν σε μη κρατικούς παράγοντες, όπως η Χεζμπολάχ, οι Χούθι και οι συμμαχικές πολιτοφυλακές στο Ιράκ. «Αυτό το στοιχείο καθίσταται κάπως δευτερεύον σε σχέση με τις ίδιες τις πυραυλικές και μη επανδρωμένες δυνατότητες του Ιράν, ενώ, με τη μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση που έχουν αποκτήσει οι Ιρανοί διοικητές και ηγέτες κατά τη διάρκεια του πολέμου, έχουν ήδη καταστεί σαφή σημάδια μιας στροφής προς μια προληπτική προσέγγιση», δήλωσε ο Αζίζι.

Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι η Τεχεράνη πρόκειται να εγκαταλείψει τους συμμάχους και τους πληρεξουσίους της - κάθε άλλο. Τα ιρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης μεταδίδουν συστηματικά τις κινήσεις και τις δηλώσεις των περισσότερων ανώτατων αξιωματούχων. Ωστόσο, αγνόησαν την επίσκεψη στο Ιράκ την περασμένη εβδομάδα του διοικητή των υπερπόντιων επιχειρήσεων των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC).

Ο διοικητής της Δύναμης Κουντς, Εσμαΐλ Καανί, έφτασε στη Βαγδάτη τη στιγμή που η νέα κυβέρνηση, υπό την πίεση των ΗΠΑ, ξεκίνησε κινήσεις για τον αφοπλισμό των φιλοϊρανικών πολιτοφυλακών και την ενσωμάτωσή τους στον τακτικό στρατό. Το Ιράκ βρίσκεται στο επίκεντρο της περιφερειακής αντιπαράθεσης μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ. Το Ιράν έχει αποκτήσει σημαντική επιρροή εκεί από την ανατροπή του Σαντάμ Χουσεΐν το 2003.

Το Ιράν είναι απίθανο να εγκαταλείψει την επιρροή που του προσφέρει η παρουσία πληρεξουσίων σε ολόκληρη την περιοχή, ακόμη κι αν ορισμένοι από αυτούς έχουν αποδυναμωθεί από το Ισραήλ ή έχουν χάσει έδαφος εξαιτίας αλλαγών καθεστώτος, όπως συνέβη στη Συρία. Η Σαουδική Αραβία θα μπορούσε να βρεθεί περικυκλωμένη από τρεις πλευρές, εάν το Ιράν και οι περιφερειακοί σύμμαχοί του περνούσαν όλοι στην επίθεση. Το Ιράν εξακολουθεί να επενδύει σημαντικά στην παροχή τεχνογνωσίας και πληροφοριών στους Χούθι, σύμφωνα με πηγή από τον Κόλπο, ενώ οι Χούθι με τη σειρά τους παρέχουν συμβουλές στις ιρακινές πολιτοφυλακές.

Ωστόσο, ο βασικός στόχος της ανανεωμένης ιρανικής στρατιωτικής ηγεσίας είναι η δημιουργία μιας πιο ευέλικτης πολεμικής μηχανής, με κεντρική διοίκηση, καθώς και η ανάπτυξη των πυραυλικών και μη επανδρωμένων δυνατοτήτων της χώρας. «Αυτός ο σημαντικός μετασχηματισμός στον αμυντικό μας τομέα επιβάλλεται από τις σημερινές συνθήκες, ώστε να μην περιοριστούμε απλώς στη διατήρηση της ύπαρξής μας», δήλωσε ο Ναγκντί, ανώτερος σύμβουλος του Βαχιντί.

Το καθεστώς αισθάνεται ότι οι εξελίξεις λειτουργούν υπέρ του. «Δεν έχουν επισημοποιήσει τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ και, παρότι δεν βιάζονται, θέλουν να αξιοποιήσουν το πλεονέκτημά τους», δήλωσε ο Χέλιερ στο CNN. «Η διακήρυξη μιας πιο επιθετικής στάσης απευθύνεται στους γείτονες του Ιράν στον Κόλπο, στις ΗΠΑ, αλλά και στο εσωτερικό ακροατήριο», πρόσθεσε. «Είναι μια έκφραση αυτοπεποίθησης, η οποία αφορά εξίσου την ψυχολογική διάσταση όσο και την επίδειξη στρατιωτικής πρόθεσης».

Διαβάστε ακόμη

Γάζα: Το Ισραήλ παραδέχεται τη δολοφονία της 5χρονης Χιντ Ρατζάμπ και ανοίγει ποινική έρευνα

Τρόμος στη Ρωσία: Αρκούδα σκότωσε 29χρονη κατασκηνώτρια - Την άρπαξε και την έσυρε στο δάσος

«Πανταχού παρούσα»: Νάταλι Χαρπ, η στενή συνεργάτιδα του Τραμπ που μπήκε σε πορτμπαγκάζ για να τον συνοδεύσει

Σοκ με Ναν στον Παναθηναϊκό: Υπέστη ρήξη μηνίσκου και χειρουργήθηκε στις ΗΠΑ