«Αμφιθέατρο πιγκουίνων»: Μια καλντέρα στην Ανταρκτική φιλοξενεί τους «νικητές» της κλιματικής κρίσης

Ασύμμετρες δεξαμενές φαλαινέλαιου βυθίζονται στη σκοτεινή άμμο. Αρχαίες ξύλινες βάρκες σαπίζουν αργά υπό τις ακραίες καιρικές συνθήκες της Ανταρκτικής.

Οι βιομηχανίες φαλαινοθηρίας και κυνηγιού φώκιας στη Νήσο Deception είχαν εγκαταλειφθεί ήδη για πολύ καιρό όταν έφτασε εκεί ο Ρομέν Μπαράτς. Το νησί που αντίκρισε ήταν ένα μέρος όπου οι ρόλοι είχαν αντιστραφεί: πλέον κυριαρχούσαν τα ζώα.

Ο Μπαράτς, φωτογράφος άγριας ζωής, απαθανάτισε τη μεταβιομηχανική ατμόσφαιρα του νησιού σε μια απόκοσμη σειρά φωτογραφιών, μία από τις οποίες (παραπάνω) ήταν φιναλίστ στον διαγωνισμό «Ocean Photographer of the Year 2026».

«Οι τρεις πιγκουίνοι τζεντού σχεδόν μοιάζουν με φρουρούς που στέκονται δίπλα στα ερείπια», είπε στο BBC ο Μπαράτς. Από καθαρά οπτική άποψη, «είναι σαν το Τσερνόμπιλ», λέει. «Είναι μέρη όπου η ανθρώπινη δραστηριότητα υποχώρησε ξαφνικά και η φύση άρχισε να κινείται ανάμεσα στις κατασκευές που αφήσαμε πίσω μας».

Το «θαύμα» των τζεντού

Η φωτογραφία του Μπαράτς αποκαλύπτει μια βαθύτερη ιστορία για τον τρόπο με τον οποίο οι πιγκουίνοι ανταποκρίνονται σε έναν κόσμο που έχει διαμορφωθεί από την ανθρώπινη επιρροή. Οι πιγκουίνοι τζεντού που πρωταγωνιστούν στην εικόνα είναι μερικοί από τους σπάνιους νικητές της κλιματικής αλλαγής.

Ο αριθμός των τζεντού αυξάνεται στην Ανταρκτική. Σε ορισμένες περιοχές, μάλιστα, αυξάνεται θεαματικά - σχεδόν κατά ένα τέταρτο κατά μήκος της Δυτικής Ανταρκτικής Χερσονήσου από το 2013. Είναι μια ένδειξη ότι ενδέχεται να ξεχωρίζουν μεταξύ των πιγκουίνων ως προς την ικανότητά τους να προσαρμόζονται καθώς ο κόσμος θερμαίνεται.

Οι πιγκουίνοι στη φωτογραφία του Μπαράτς βρίσκονται στη διαδικασία της πτερόρροιας - μια άβολη περίοδο για έναν πιγκουίνο τζεντού, λέει η Χέδερ Λιντς, καθηγήτρια οικολογίας και εξέλιξης στο Πανεπιστήμιο Stony Brook της Νέας Υόρκης. «Δεν μπορούν να μπουν στο νερό όταν βρίσκονται σε πτερόρροια», λέει η Λιντς. «Έχουν φαγούρα και αισθάνονται άβολα και κρυώνουν πολύ εύκολα».

Οι τρεις πιγκουίνοι έχουν βγει από τη θάλασσα για να ζεσταθούν με την ηφαιστειακή θερμότητα της Νήσου Deception. Το νησί είναι, στην πραγματικότητα, ενεργό ηφαίστειο και τα νερά στο εσωτερικό αυτού του δακτυλιοειδούς κομματιού γης είναι μια πλημμυρισμένη καλντέρα. Σκουριασμένα ντεπόζιτα πετρελαίου - κατάλοιπα της βιομηχανίας φαλαινοθηρίας που κυριάρχησε στο νησί στις αρχές του 20ού αιώνα - προσφέρουν στους πιγκουίνους επιπλέον προστασία από τον άνεμο.

«Προσπαθούν να παραμείνουν όσο το δυνατόν πιο ζεστοί και άνετοι, για όσο χρειαστεί μέχρι να αναπτυχθεί το νέο τους φτέρωμα», λέει η Λιντς. Αυτή ακριβώς η προσαρμοστικότητα είναι που βοηθά τους τζεντού να ευημερούν.

Νικητές και χαμένοι

«Οι πιγκουίνοι τζεντού είναι αυτό που αποκαλούμε νικητές της κλιματικής αλλαγής», λέει η Λιντς. «Ο πληθυσμός τους έχει εκτοξευθεί σε αυτό το τμήμα της Ανταρκτικής, επειδή τους αρέσει η περισσότερη ζέστη, μπορούν να αντέξουν τις πιο υγρές συνθήκες. Απλώς συνεχίζουν να μετακινούνται προς τα νότια».

Ο παγκόσμιος πληθυσμός των τζεντού αυξήθηκε κατά περίπου 11% μεταξύ 2013 και 2020, ενώ στη Δυτική Ανταρκτική Χερσόνησο η αύξηση ήταν πολύ μεγαλύτερη, φτάνοντας το 23%.

Την ίδια ώρα, οι δύο στενότεροι συγγενείς του πιγκουίνου τζεντού - ο Πυγοσκελίς της Ανταρκτικής και ο πιγκουίνος της Αδελίας - είναι χαμένοι της κλιματικής αλλαγής. Οι πιγκουίνοι του είδους Πυγοσκελίς έχουν ήδη μειωθεί δραματικά σε ολόκληρη την Ανταρκτική Χερσόνησο. Οι πιγκουίνοι της Αδελίας έχουν επίσης μειωθεί κατά 65% μέσα σε 25 χρόνια στην Ανταρκτική Χερσόνησο, ενώ η πλειονότητα των πληθυσμών τους προβλέπεται ότι θα βρίσκεται σε παρακμή έως το τέλος του αιώνα.

Πέρα από την ευρηματικότητά τους στο να βρίσκουν άνετα σημεία για την πτερόρροια, όμως, τι είναι αυτό που ξεχωρίζει τους τζεντού; Μια σειρά χαρακτηριστικών βοηθά τους τζεντού να αντιμετωπίζουν την κλιματική αλλαγή. Δεν είναι επιλεκτικοί ως προς την τροφή τους - σε αντίθεση με τους δύο στενότερους συγγενείς τους, μπορούν να αλλάζουν τη διατροφή τους από κριλ σε ψάρια και αντίστροφα, ανάλογα με το τι υπάρχει διαθέσιμο.

Και αν τα αυγά τους καταστραφούν από μια ξαφνική πλημμύρα ή μια ασυνήθιστα έντονη χιονοθύελλα - φαινόμενο που γίνεται ολοένα συχνότερο εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής, σημειώνει η Λιντς - μπορούν απλώς να γεννήσουν περισσότερα αυγά. Πρόκειται για ένα ασυνήθιστο χαρακτηριστικό: ούτε ο Πυγοσκελίς ούτε οι πιγκουίνοι της Αδελίας μπορούν να κάνουν πολλαπλές γέννες μέσα στην ίδια περίοδο αναπαραγωγής αν χαθεί η πρώτη. Οι τζεντού μπορούν επίσης να αλλάξουν δραστικά την περίοδο αναπαραγωγής τους ώστε να προσαρμοστούν στις κλιματικές αλλαγές.

Το αποτέλεσμα αυτών των διαφορών γίνεται ολοένα και πιο εμφανές. «Όπου κι αν κοιτάξουμε στην Ανταρκτική, σε αυτή τη χερσόνησο, βρίσκουμε όλο και περισσότερους πιγκουίνους τζεντού», λέει η Λιντς. «Είναι μια κατάληψη της Ανταρκτικής από τους πιγκουίνους τζεντού».

Κανένας πιγκουίνος δεν αναπαράγεται σήμερα στη Νήσο Deception. Οι εκρήξεις του ηφαιστείου τα τελευταία 7.000 χρόνια έχουν επανειλημμένα αποδεκατίσει τους πληθυσμούς πιγκουίνων στην περιοχή. Ωστόσο, η Λιντς παρακολουθεί στενά την περιοχή αναζητώντας φωλιές τζεντού. «Αν κάποιος έλεγε “ποιοι θα είναι οι πρώτοι που θα επιχειρήσουν να αναπαραχθούν στο εσωτερικό της Νήσου Deception;” Θα ήταν οι τζεντού», λέει η Λιντς. «Θα τους ταίριαζε απόλυτα να εμφανιστούν και να φτιάξουν μερικές φωλιές μέσα στην καλντέρα».

Παρά τις εκρήξεις του ηφαιστείου και το βιομηχανικό παρελθόν του, το νησί παραμένει ένας μοναδικός παράδεισος για την άγρια ζωή. «Το εξωτερικό της Νήσου Deception είναι ένα από τα πιο εντυπωσιακά αμφιθέατρα πιγκουίνων που έχουμε στην Ανταρκτική», λέει η Λιντς.

Για τον Μπαράτς, είναι ένας τόπος όπου συγκρούονται οι φυσικές και οι ανθρώπινες δυνάμεις. «Μπορείς να αισθανθείς κάτι πολύ ισχυρό», λέει. «Είναι σαν να έρχεσαι αντιμέτωπος με κάτι πολύ μεγαλύτερο από εμάς τους ίδιους. Με τον γεωλογικό χρόνο, τη φύση, ίσως και το εφήμερο του πολιτισμού μας».

Διαβάστε ακόμη

Στο «κόκκινο» η αγωνία στην Κυψέλη: Τα ανοιχτά μέτωπα και ο κίνδυνος από την ακινητοποίηση του μετροπόντικα

Με προσωρινές άδειες όλα τα γήπεδα - Τα πρώτα λουκέτα μετά τον θάνατο του 16χρονου στη Θάσο

Έγκλημα ή δυστύχημα ο θάνατος του Βαλυράκη; Σήμερα η απόφαση του δικαστηρίου για τους κατηγορούμενους ψαράδες

Η Κρίστα Πάικ ανέκτησε τις αισθήσεις της λίγο πριν την αποσυνδέσουν από τη μηχανική υποστήριξη