Ανάλυση: Το παρασκήνιο της κύρωσης του τουρκολιβυκού μνημονίου και οι διττές αναγνώσεις

Επτά σχεδόν χρόνια μετά την υπογραφή του στην Κωνσταντινούπολη, το τουρκολιβυκό μνημόνιο οριοθέτησης θαλάσσιων ζωνών απέκτησε σήμερα την έγκριση του σώματος που επί μακρόν το αποκήρυσσε. Η Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης, με έδρα τη Βεγγάζη, το ενέκρινε ομόφωνα και ακύρωσε ταυτόχρονα δύο αποφάσεις του 2020, με τις οποίες είχε απορρίψει την κύρωση των συμφωνιών με την Άγκυρα και είχε διακόψει τις πολιτικές σχέσεις μαζί της.

Η μεταστροφή συντελέστηκε στην πρώτη συνεδρίαση υπό νέα ηγεσία: ο Αγκίλα Σάλεχ, που επί χρόνια αρνούνταν να θέσει το κείμενο σε ψηφοφορία και διατηρούσε διαύλους με Αθήνα και Κάιρο, απομακρύνθηκε στις 6 Οκτωβρίου, και τη θέση του ανέλαβε ο Αλ-Σαλχίν Αμπντελνάμπι αλ-Ομπέιντι, πρώην επικεφαλής της κοινοβουλευτικής ομάδας φιλίας Λιβύης και Τουρκίας. Ουδόλως αιφνιδιαστικά, ο επικεφαλής της ΜΙΤ, Ιμπραήμ Καλίν, βρισκόταν σήμερα στην Τρίπολη.

Η χρονική σύμπτωση δεν θεωρείται τυχαία. Πηγές του Middle East Eye αποδίδουν στον Καλίν τις βαθιές σχέσεις με το στρατόπεδο Χαφτάρ που οδήγησαν το ζήτημα στην τελική ευθεία, ενώ περιφερειακές πηγές του ίδιου μέσου ανέφεραν πέρυσι πως η Αθήνα είχε ασκήσει έντονες πιέσεις στον στρατάρχη για να μην εγκριθεί το μνημόνιο. Ο Τούρκος αναλυτής Μπιλγκεχάν Οζτούρκ, εξηγεί τη στροφή με όρους ισοζυγίου: η Τουρκία, μπορεί να προσφέρει στον Χαφτάρ αμυντική συνεργασία, επενδύσεις και διεθνή αποδοχή, εργαλεία που η Ελλάδα δεν διαθέτει.

Στο ίδιο πνεύμα κινείται και ο Τζαλέλ Χαρσαουί, ειδικός σε θέματα Λιβύης, ο οποίος μιλά για ορόσημο που χωρίζει την πρόσφατη λιβυκή πολιτική σε ένα «πριν» και ένα «μετά». Κατά την εκτίμησή του, Ελλάδα, Κύπρος, Ισραήλ και Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα είχαν επενδύσει σε μια διαιρεμένη Λιβύη και σε μια παγωμένη σύγκρουση, στο πλαίσιο των προσπαθειών περιορισμού της Τουρκίας, και η χθεσινή απόφαση ανατρέπει αυτόν τον υπολογισμό. Στην Τουρκία, ο φιλοκυβερνητικός Τύπος υποδέχθηκε την ψήφο με τίτλους που τη συνδέουν ευθέως με τις επιδιώξεις της «Γαλάζιας Πατρίδας» στην Ανατολική Μεσόγειο, εξού και οι αναφορές του Μπαχτσελί στην Κύπρο λίγο αργότερα.

Οι φωνές του αντιλόγου στην Άγκυρα

Υπάρχουν, ωστόσο, και φωνές που αποκλίνουν από τον γενικό ενθουσιασμό. Ο Αϊντίν Σεζέρ, πρώην εμπορικός ακόλουθος στις τουρκικές πρεσβείες σε Κάιρο και Μόσχα, υποστηρίζει πως η επικύρωση δεν παράγει κανένα πρακτικό αποτέλεσμα για την Τουρκία, αφού το μνημόνιο ισχύει ήδη στην τουρκική έννομη τάξη. Παράλληλα, εκτιμά πως η Ελλάδα, και κατά πάσα πιθανότητα η Αίγυπτος, θα επιδιώξουν τώρα τη διεθνή δικαστική οδό, όπως είχε πράξει η ίδια η Λιβύη στο παρελθόν με την Τυνησία και τη Μάλτα. Σύμφωνα με τον τούρκο αναλυτή, πρόκειται για το χειρότερο δυνατό σενάριο για την Άγκυρα, καθώς μια δυσμενής δικαστική κρίση θα έπληττε τις πάγιες τουρκικές θέσεις για την επήρεια των νησιών. Οι δύο υποθέσεις στις οποίες παραπέμπει εκδικάστηκαν από το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης το 1982 και το 1985, και στις δύο περιπτώσεις κατόπιν συνυποσχετικού των μερών.

Το ενεργειακό διακύβευμα

Τον Αύγουστο, η κυβέρνηση της Τρίπολης απέστειλε διακοίνωση αμφισβητώντας τις ελληνικές έρευνες υδρογονανθράκων νοτίως της Κρήτης, στις οποίες συμμετέχει η Chevron, ενώ από τον Ιούνιο του 2025 η τουρκική TPAO έχει συνάψει συμφωνία με τη λιβυκή Εθνική Εταιρεία Πετρελαίου για σεισμικές έρευνες σε θαλάσσιες περιοχές της χώρας. Με τη Βεγγάζη πλέον ευθυγραμμισμένη με την Τρίπολη, και κατά συνέπεια με την Άγκυρα, το επόμενο πεδίο αντιπαράθεσης ενδέχεται να μεταφερθεί από τις αίθουσες των κοινοβουλίων στη θάλασσα.

Διαβάστε ακόμη

Ανάλυση: Το παρασκήνιο της κύρωσης του τουρκολιβυκού μνημονίου και οι διττές αναγνώσεις

Βίντεο ντοκουμέντο από Έβρο: Διακινητές μεταναστών διαφημίζουν το έργο τους στα social media

«Ποιος θα το φανταζόταν;»: Τι συνέβη με το κορίτσι που έκανε αντιπολεμική ζωγραφιά όταν ήταν 12 ετών στη Ρωσία

Ανακαλύφθηκε ο πραγματικός τόπος όπου βαπτίστηκε ο Ιησούς; Τι υποστηρίζει αρχαιολόγος