Είναι τα εμβόλια mRNA η απάντηση σε μορφές καρκίνου; Πού βρίσκονται οι έρευνες και γιατί «γεννούν» ελπίδες

Ιδιαίτερα ελπιδοφόρες για τους ασθενείς με καρκίνο, αλλά και την ιατρική κοινότητα είναι οι θεραπείες με εμβόλια που βασίζονται στην ίδια τεχνολογία mRNA, η οποία επέτρεψε την κυκλοφορία των εμβολίων κατά της COVID-19 σε χρόνο-ρεκόρ, δεδομένου ότι δείχνουν μακροχρόνιο όφελος απέναντι στο θανατηφόρο μελάνωμα του δέρματος, καθώς και πρώιμα ενθαρρυντικά αποτελέσματα σε καρκίνους του παγκρέατος και του εγκεφάλου, που μέχρι πρότινος θεωρούνταν ανθεκτικοί στις επιθέσεις του ανοσοποιητικού συστήματος.

Οπως γράφει σε εκτενές δημοσίευμά του το Reuters, οι φαινομενικές αυτές ανακαλύψεις στα αντικαρκινικά εμβόλια -ένας από τους ταχύτερα αναπτυσσόμενους τομείς της ογκολογικής έρευνας- έρχονται τη στιγμή που Αμερικανοί αξιωματούχοι στέλνουν αντικρουόμενα μηνύματα σχετικά με την αξία και την ασφάλεια της τεχνολογίας.

Περισσότερες από 130 μελέτες παρουσιάστηκαν στις αρχές Ιουνίου στη συνάντηση της Αμερικανικής Εταιρείας Κλινικής Ογκολογίας στο Σικάγο, επικεντρωμένες σε τέτοιες προσπάθειες.

Κλινικές δοκιμές για πνεύμονα, πάγκρεας, νεφρά και ουροδόχο κύστη

Στην πρώτη γραμμή βρίσκονται η Moderna και η Merck, των οποίων η θεραπεία -που συνδυάζει ένα ισχυρό φάρμακο ανοσοθεραπείας με ένα πειραματικό εξατομικευμένο αντικαρκινικό εμβόλιο mRNA- έχει κρατήσει το μελάνωμα υπό έλεγχο για πέντε χρόνια. Πρόκειται για σημαντικό ορόσημο στην προσπάθεια δημιουργίας εξατομικευμένων εμβολίων που εκπαιδεύουν το ανοσοποιητικό σύστημα να καταπολεμά τον καρκίνο.

Οι εταιρείες δοκιμάζουν θεραπείες βασισμένες στο mRNA σε εννέα μεγάλες και μεσαίου μεγέθους κλινικές δοκιμές για καρκίνους του πνεύμονα, των νεφρών, της ουροδόχου κύστης και του παγκρέατος, ενώ ενδέχεται να έχουν πρώιμα αποτελέσματα από τη μεγάλη επιβεβαιωτική δοκιμή για το μελάνωμα μέσα στη χρονιά.

Παράλληλα, χρόνια πρώιμης έρευνας σε πανεπιστήμια και ιατρικά κέντρα έχουν εξελιχθεί σε προγράμματα ανάπτυξης φαρμάκων από φαρμακευτικές εταιρείες όπως η Roche και η BioNTech.

Η εταιρεία ερευνών αγοράς Vision Research Reports εκτιμά ότι η αγορά εξατομικευμένων αντικαρκινικών εμβολίων, με κινητήρια δύναμη κυρίως την τεχνολογία mRNA, θα μπορούσε να φτάσει τα 8,5 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως έως το 2034.

Στις λοιμώδεις ασθένειες, ορισμένα εμβόλια μπορούν να εκπαιδεύσουν το ανοσοποιητικό σύστημα να αναγνωρίζει και να επιτίθεται σε έναν ιό, προσφέροντας μακροχρόνια προστασία.

«Αυτή η αρχή μπορεί πλέον να εφαρμοστεί και στον καρκίνο, και αυτό αποτελεί μεγάλη πρόοδο», δήλωσε ο επικεφαλής ιατρικός διευθυντής της Merck, Eliav Barr.

Κι από την άλλη ο αντιεμβολιαστής Ρόμπερτ Κένεντι Τζούνιορ

Οι εξελίξεις αυτές σημειώνονται ενώ το Υπουργείο Υγείας και Ανθρωπίνων Υπηρεσιών των ΗΠΑ, υπό την ηγεσία του ακτιβιστή κατά των εμβολίων Ρόμπερτ Κένεντι Τζούνιορ, περικόπτει έργα εμβολίων mRNA ύψους 500 εκατομμυρίων δολαρίων. Ο Κένεντι έχει επιτεθεί στην ασφάλεια και την αποτελεσματικότητα των εμβολίων mRNA χωρίς αποδείξεις και έχει διατυπώσει υπερβολικούς ισχυρισμούς σχετικά με παρενέργειες.

Παρόλα αυτά, το Εθνικό Ινστιτούτο Καρκίνου συνεργάζεται με το Ίδρυμα των Εθνικών Ινστιτούτων Υγείας σε μια δημόσια-ιδιωτική σύμπραξη ύψους 200 εκατομμυρίων δολαρίων για τη χρηματοδότηση δοκιμών υποσχόμενων αντικαρκινικών εμβολίων, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που βασίζονται στο mRNA.

Εκπρόσωπος του Υπουργείου Υγείας υπερασπίστηκε τη στάση του Κένεντι σχετικά με το mRNA στις λοιμώδεις ασθένειες, αλλά δήλωσε ότι βλέπει προοπτικές στην τεχνολογία mRNA για την πρόληψη της επανεμφάνισης του καρκίνου, αναφερόμενος στη συνεργασία για τα αντικαρκινικά εμβόλια.

Ωστόσο, επιστήμονες προειδοποιούν ότι ο διαχωρισμός της έρευνας για το mRNA σε ξεχωριστούς τομείς μπορεί να επιβραδύνει την πρόοδο μιας πολλά υποσχόμενης τεχνολογίας, η οποία χορηγήθηκε με ασφάλεια σε περισσότερους από 700 εκατομμύρια ανθρώπους κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19.

«Πρέπει να μπορούμε να καινοτομούμε γύρω από τεχνολογίες που θα βελτιώσουν την υγειονομική περίθαλψη για όλους», δήλωσε ο Δρ Ελίας Σαγιούρ, διευθυντής εργαστηρίου RNA engineering στο Πανεπιστήμιο της Φλόριντα και σύμβουλος της προσπάθειας του Εθνικού Ινστιτούτου Καρκίνου για τα αντικαρκινικά εμβόλια. «Αν δεν το κάνουμε εμείς, θα το κάνουν άλλες χώρες».

Από την πρώιμη ανακάλυψη σε πιθανή επανάσταση

Πριν από μία δεκαετία, ο Δρ Βίντοντ Μπαλαχαντράν, του Memorial Sloan Kettering Cancer Center, ήταν μεταξύ των πρώτων επιστημόνων που είδαν τις δυνατότητες του mRNA στη θεραπεία ακόμη και των πιο θανατηφόρων μορφών καρκίνου.

Παρατήρησε ότι, σε σπάνιες περιπτώσεις, ορισμένοι ασθενείς κατάφερναν να επιβιώσουν από τον καρκίνο του παγκρέατος — μια ασθένεια που οι επιστήμονες θεωρούσαν αόρατη για το ανοσοποιητικό σύστημα.

Μελέτες αποκάλυψαν ότι σε αυτές τις περιπτώσεις, το ανοσοποιητικό σύστημα των ασθενών μπορούσε να αναγνωρίσει και να επιτεθεί στους όγκους. Το ερώτημα ήταν πώς αυτό θα μπορούσε να γίνει πιο συνηθισμένο.

Ο Μπαλαχαντράν πίστευε ότι το mRNA, το οποίο μπορεί να παραχθεί γρήγορα, θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για τη δημιουργία εξατομικευμένων εμβολίων βασισμένων σε συγκεκριμένες μεταλλάξεις που εντοπίζονται μόνο στους όγκους των ασθενών μετά το χειρουργείο.

Μια κλινική δοκιμή φάσης 1 με 16 ασθενείς ξεκίνησε τον Δεκέμβριο του 2019, δοκιμάζοντας έναν συνδυασμό χημειοθεραπείας, του φαρμάκου ανοσοθεραπείας Tecentriq της Roche και ενός εξατομικευμένου εμβολίου mRNA της BioNTech, το οποίο στόχευε μεταλλαγμένες πρωτεΐνες με βάση τους όγκους κάθε ασθενούς.

Στη συνάντηση της Αμερικανικής Ένωσης για την Έρευνα κατά του Καρκίνου τον Απρίλιο, ο Μπαλαχαντράν ανακοίνωσε ότι από τους οκτώ ασθενείς με καρκίνο παγκρέατος των οποίων το ανοσοποιητικό σύστημα ανταποκρίθηκε στο εμβόλιο, οι επτά παρέμεναν ζωντανοί έως και έξι χρόνια αργότερα.

Μια παγκόσμια κλινική δοκιμή φάσης 2 με 260 ασθενείς βρίσκεται σε εξέλιξη για να επιβεβαιώσει αυτά τα αποτελέσματα.

«Τι τεράστια ανακάλυψη θα ήταν αν το mRNA ήταν η τεχνολογία που τελικά κατάφερε να επιτύχει μια ανοσολογική απόκριση με ουσιαστικό κλινικό αποτέλεσμα», δήλωσε ο Δρ Ρόμπερτ φον ντερ Χέιντε, διευθυντής του Abramson Cancer Center του Penn Medicine και επόμενος πρόεδρος της AACR.

Το λογισμικό του ανθρώπινου σώματος

Το αγγελιοφόρο ριβονουκλεϊκό οξύ, ή mRNA, υπάρχει φυσιολογικά σε κάθε κύτταρο του σώματος. Η αποστολή του είναι να μεταφέρει γενετικές οδηγίες από τον πυρήνα του κυττάρου στα μέρη του κυττάρου που παράγουν συγκεκριμένες πρωτεΐνες.

Ο Σαγιούρ του Πανεπιστημίου της Φλόριντα αποκαλεί το mRNA «το λογισμικό του ανθρώπινου σώματος». Όπως λέει, μπορεί να επαναπρογραμματιστεί για να εκτελεί διάφορες λειτουργίες, όπως η παραγωγή πρωτεϊνών που εκπαιδεύουν το ανοσοποιητικό σύστημα να επιτίθεται σε λοιμογόνους παράγοντες ή σε καρκινικά κύτταρα.

Τέτοια έρευνα διεξάγεται και στο Mount Sinai, όπου ο Μπράιαν Μπράουν, διευθυντής του Icahn Genomics Institute, έχει αναπτύξει μια μέθοδο σχεδιασμού λιπιδικών νανοσωματιδίων — των λιπαρών «φυσαλίδων» που μεταφέρουν το mRNA στα κύτταρα — ώστε να ελέγχεται πού ακριβώς στο σώμα θα καταλήγει.

Μια μελέτη που δημοσιεύτηκε στο Nature Biotechnology τον Απρίλιο υποδηλώνει ότι το mRNA μπορεί να ενισχυθεί ή να κατασταλεί, ώστε να αυξάνεται η ανοσολογική απόκριση ή να περιορίζονται επιβλαβείς αντιδράσεις, οδηγώντας σε ισχυρότερες αντικαρκινικές θεραπείες ή νέους τρόπους αντιμετώπισης αυτοάνοσων νοσημάτων.

Ο Σαγιούρ έχει σχεδιάσει ένα εμβόλιο που περιλαμβάνει την έγχυση συστάδων λιπιδικών νανοσωματιδίων σε ασθενείς με γλοιοβλάστωμα, αντί για ένα μόνο νανοσωματίδιο όπως στα εμβόλια COVID.

Η θεραπεία χορηγείται ενδοφλεβίως, με στόχο να ενεργοποιήσει γρήγορα το ανοσοποιητικό σύστημα ενάντια σε αυτόν τον ταχέως αναπτυσσόμενο καρκίνο του εγκεφάλου, του οποίου το ποσοστό πενταετούς επιβίωσης είναι κάτω από 7%.

Η αντιμετώπιση ενός καρκίνου όπως το γλοιοβλάστωμα αποτελεί τεράστια πρόκληση για ένα εμβόλιο, σημείωσε ο Σαγιούρ. Ωστόσο, πρόσθεσε: «Αν μπορεί να θεραπεύσει ή έστω να επηρεάσει ουσιαστικά το γλοιοβλάστωμα, οι συνέπειες για όλες τις μορφές ανθρώπινου καρκίνου είναι, κατά τη γνώμη μου, εξαιρετικές».

Διαβάστε ακόμη

Το Μπέλφαστ στα πρόθυρα ντόμινο βίας: Η άγρια επίθεση που πυροδότησε νέα κοινωνική «έκρηξη» για το μεταναστευτικό

Διπλή δολοφονία στο Αίγιο: Συνελήφθη για οπλοκατοχή ο 65χρονος - Δεν ομολογεί έγκλημα

«Σκέφτηκα "αυτό ήταν"»: Πεζοπόρος περιγράφει πώς σώθηκε από επίθεση τεράστιας αρκούδας

«Ό,τι βγάζω θα το χαρίζω»: Νέα μεγάλη δωρεά από τη Δήμητρα Κατσαφάδου σε νοσοκομείο