Η Πεδιάδα των Πνευμάτων: Ο «πραγματικός Ιντιάνα Τζόουνς» που βρήκε τη χαμένη πόλη των Ίνκας

Το 1911, ένας Αμερικανός καθηγητής υποστήριξε ότι είχε ανακαλύψει το αρχαίο ορεινό οχυρό του τελευταίου βασιλιά των Ίνκας, βαθιά στις Άνδεις του Περού. «Κανείς πλέον δεν αμφισβητεί ότι αυτό ήταν το σημείο της αρχαίας Βιλκαμπάμπα».

Αυτά έγραψε ο Αμερικανός ακαδημαϊκός που έφερε τα ερείπια του Μάτσου Πίτσου στο παγκόσμιο προσκήνιο το 1911. Ο Χίραμ Μπίνγκαμ Γ΄ είχε επιστρατευθεί από ντόπιους για να αναζητήσει μια χαμένη πόλη των Ίνκας, που σύμφωνα με τον θρύλο έκρυβε αμύθητους θησαυρούς, και ήταν πεπεισμένος ότι την είχε βρει.

Πενήντα τρία χρόνια αργότερα, όμως, ένας άλλος εξερευνητής απέδειξε ότι έκανε λάθος. Η βεβαιότητα του Μπίνγκαμ αμφισβητήθηκε από τον άνθρωπο που έγινε γνωστός με το παρατσούκλι «ο πραγματικός Ιντιάνα Τζόουνς».

Το ορεινό οχυρό του τελευταίου βασιλιά των Ίνκας

Τον Αύγουστο του 1964, ο Τζιν Σαβόι υποστήριξε ότι είχε εντοπίσει την ίδια χαμένη πόλη, περίπου 60 χιλιόμετρα βορειοδυτικά του Μάτσου Πίτσου. Πίστευε ότι η αποστολή του είχε εντοπίσει το ορεινό οχυρό του τελευταίου βασιλιά των Ίνκας, στην Εσπίριτου Πάμπα (Espiritu Pampa), δηλαδή την «Πεδιάδα των Πνευμάτων» ή Βιλκαμπάμπα, ένα σύμπλεγμα ερειπίων μέσα σε απομονωμένα νεφελώδη δάση, ψηλά πάνω από έναν παραπόταμο του Αμαζονίου.

Μόλις έξι εβδομάδες μετά την ανακάλυψη του Σαβόι, ένα συνεργείο του BBC ακολούθησε τα βήματά του. Τα μέλη του ταξίδεψαν με φουσκωτή βάρκα, που μάλιστα ανατράπηκε στα ορμητικά νερά, ανέβηκαν σε απότομες πλαγιές φαραγγιών με μουλάρια και άνοιξαν δρόμο μέσα από την πυκνή ζούγκλα μέχρι τα ερείπια.

«Οι πληροφορίες που είχαν συγκεντρώσει καθ' οδόν τους έκαναν να αμφιβάλλουν για ορισμένους από τους ισχυρισμούς του Σαβόι», αποκάλυψε ο παρουσιαστής. «Όμως, έχοντας φτάσει μέχρι εκεί, έπρεπε να προχωρήσουν και να δουν με τα μάτια τους».

Το διακύβευμα ήταν μεγάλο. Ίσως βρίσκονταν μπροστά στην «καρδιά μιας άγνωστης πόλης, όπου φαίνεται πιθανό ότι ο τελευταίος αυτοκράτορας των Ίνκας συγκέντρωσε τα απομεινάρια του λαού του».

Η θρυλική χαμένη πόλη

Στις αρχές του 20ού αιώνα, η Βιλκαμπάμπα, που σημαίνει «ιερή πεδιάδα» στη γλώσσα Κέτσουα, είχε μετατραπεί σε μια θρυλική πόλη, όπου η ιστορία μπλεκόταν με τον μύθο.

Αφού απέτυχε να εμποδίσει τους Ισπανούς κονκισταδόρες να καταλάβουν την πρωτεύουσά του, το Κούσκο, το 1536, ο βασιλιάς των Ίνκας, Μάνκο, οδήγησε τον ηττημένο λαό του στα βουνά πέρα από την πόλη.

Εκεί, σύμφωνα με τις περιγραφές, μερικές χιλιάδες Ίνκας έχτισαν παλάτια και ναούς στη νέα πρωτεύουσα της εξορίας του Μάνκο. Μαζί του είχαν μεταφέρει τους χρυσούς θησαυρούς τους, τα λαμπερά είδωλά τους και τις μούμιες των προγόνων τους.

Σύμφωνα με τον μοναχό Μαρτίν ντε Μουρούα, ο οποίος κατέγραψε την ισπανική κατάκτηση του Περού τον 16ο αιώνα, «οι Ίνκας απολάμβαναν σχεδόν την ίδια πολυτέλεια, μεγαλοπρέπεια και αίγλη με εκείνη του Κούσκο, σε εκείνη τη μακρινή, ή μάλλον εξόριστη, γη».

Η Βιλκαμπάμπα δεν ήταν απλώς ένας τόπος εξορίας. Αποτελούσε επίσης κέντρο αντίστασης των Ίνκας. Από εκεί οργανώνονταν αντάρτικες επιθέσεις εναντίον των Ισπανών και υποκινούνταν εξεγέρσεις σε άλλες περιοχές.

Το 1572, όμως, μπροστά σε μια ισπανική εισβολή, οι Ίνκας έβαλαν φωτιά στην πόλη και την εγκατέλειψαν.

Η τελευταία πρωτεύουσα των Ίνκας καταβροχθίστηκε από τη ζούγκλα και η τοποθεσία της παρέμεινε ένα μυστήριο για αιώνες.

Η αναζήτηση

Ο Μπίνγκαμ είχε προσληφθεί το 1909 από Περουβιανούς γαιοκτήμονες, προκειμένου να διαπιστώσει εάν μια περιοχή γνωστή ως Τσοκεκίραο («λίκνο του χρυσού») ήταν η περίφημη χαμένη πόλη.

Ο 34χρονος τότε Αμερικανός, ο οποίος αργότερα έγινε γερουσιαστής των ΗΠΑ, ήταν επίκουρος καθηγητής Ιστορίας της Λατινικής Αμερικής και απλώς ταξίδευε στην περιοχή. Δεν ήταν αρχαιολόγος ούτε είχε ξεκινήσει το ταξίδι του αναζητώντας ερείπια των Ίνκας.

Ωστόσο, ένας τοπικός κυβερνητικός αξιωματούχος, ο Χουάν Χοσέ Νούνιες, νομάρχης της Απουρίμακ, δεν δεχόταν το «όχι» ως απάντηση.

«Ο Νούνιες επέμενε ότι, αφού ήμουν γιατρός και διδάκτορας, θα έπρεπε να γνωρίζω τα πάντα για την αρχαιολογία και να μπορώ να του πω πόσο πολύτιμη ήταν η Τσοκεκίραο ως χώρος θαμμένου θησαυρού», έγραψε αργότερα ο Μπίνγκαμ.

«Η διαμαρτυρία μου ότι έκανε λάθος σχετικά με τις αρχαιολογικές μου γνώσεις θεωρήθηκε από εκείνον απλώς ως ένδειξη σεμνότητας».

Ο ίδιος ο Μπίνγκαμ παραδέχθηκε: «Γνώριζα πολύ λίγα για τους Ίνκας».

Η αποστολή του Γέιλ

Αντί για εξειδικευμένες αρχαιολογικές γνώσεις, βασίστηκε σε ένα βιβλίο που είχε εκδώσει η Βασιλική Γεωγραφική Εταιρεία της Βρετανίας, με τίτλο Hints to Travellers, το οποίο περιείχε οδηγίες για το τι έπρεπε να κάνει κάποιος όταν ερχόταν αντιμέτωπος με έναν αρχαιολογικό χώρο.

Αν και αμφέβαλε ότι υπήρχε χρυσός στην Τσοκεκίραο ή ότι επρόκειτο για τη θρυλική χαμένη πόλη, το ταξίδι του τον ενέπνευσε να οργανώσει το 1911 μια αποστολή του Πανεπιστημίου Γέιλ, με στόχο να εντοπίσει το τελευταίο καταφύγιο των Ίνκας.

«Φαινόταν να υπάρχει μια άγνωστη περιοχή πίσω από τις οροσειρές, η οποία ίσως έκρυβε μεγάλες δυνατότητες. Ίσως η πρωτεύουσα του Μάνκο να ήταν κρυμμένη εκεί», είχε πει.

Στην πραγματικότητα, οι ντόπιοι οδηγοί είχαν οδηγήσει τον Μπίνγκαμ στην περιοχή που θα ανακάλυπτε ο Σαβόι 50 χρόνια αργότερα, περίπου 150 χιλιόμετρα βορειοανατολικά του Κούσκο.

Όμως ο κακός καιρός, η έλλειψη τροφίμων και η απειλή των αχθοφόρων να εγκαταλείψουν την αποστολή τον ανάγκασαν να φύγει γρήγορα. Λίγο αργότερα, ο Μπίνγκαμ υποστήριξε ότι είχε βρει τη χαμένη πόλη στο Μάτσου Πίτσου.

Ο Σαβόι κόντρα στον τοπικό θρύλο και τις δεισιδαιμονίες

Το 1964, ο Σαβόι, ένας 37χρονος εξερευνητής από το Πόρτλαντ του Όρεγκον, έφτασε στην περιοχή κοντά στην Εσπίριτου Πάμπα μαζί με τον Περουβιανό εξερευνητή Αντόνιο Σανταντέρ Κασέλι.

Αρχικά, οι ντόπιοι αρνήθηκαν να τους οδηγήσουν στα ερείπια, φοβούμενοι έναν τοπικό θρύλο σύμφωνα με τον οποίο οι θεοί θα σκότωναν όποιον αποκάλυπτε την τοποθεσία τους.

Μετά από πολλές προσπάθειες, οι Περουβιανοί οδήγησαν τελικά τον Σαβόι και τον Σανταντέρ στα καλυμμένα με βρύα ερείπια της Βιλκαμπάμπα.

«Δεν μπορούσαμε να πιστέψουμε στα μάτια μας», είπε ο Σαβόι. «Κάθε μέρα γινόταν όλο και πιο εκπληκτικό».

Οι δύο εξερευνητές βρήκαν ερείπια απλωμένα σε τρία ορεινά υψίπεδα. Ανάμεσά τους υπήρχαν ένα παλάτι, κτίσματα από γρανίτη και ασβεστόλιθο και σιντριβάνια.

Μόνο το πρώτο από τα τρία επίπεδα είχε έκταση περίπου τέσσερις φορές μεγαλύτερη από το Μάτσου Πίτσου.

Η εξερεύνηση της περιοχής έκανε τον Σαβόι να πιστέψει ότι «ο χώρος ήταν ένα καταφύγιο που χρησιμοποιήθηκε από τους τελευταίους Ίνκας, οι οποίοι είχαν εμπλακεί στην τελική τους σύγκρουση με τους νέους κατακτητές».

Ωστόσο, μόλις δύο εβδομάδες αργότερα, οι οδηγοί τους άρχισαν να εγκαταλείπουν την αποστολή, τρομοκρατημένοι από τις τοπικές δεισιδαιμονίες.

«Συνήθως ήταν φιλικοί και χαμογελαστοί», είπε ο Σαβόι. «Αλλά όταν τους βάζαμε σε εκείνα τα δάση, άλλαζαν».

Έτσι αποφάσισαν να φύγουν και να επιστρέψουν αργότερα για να πραγματοποιήσουν πιο εκτεταμένες έρευνες.

Το BBC στη χαμένη πόλη

Μόλις έξι εβδομάδες μετά την αποστολή τους, ένα συνεργείο του BBC πραγματοποίησε το ίδιο ταξίδι.

«Για 400 χρόνια, ελάχιστοι Ευρωπαίοι είχαν βρεθεί σε εκείνα τα μέρη, πόσο μάλλον κάποιος που κουβαλούσε κινηματογραφική κάμερα», έγραψε ο Τόνι Μόρισον, σκηνοθέτης της ταινίας που γυρίστηκε για τη σειρά BBC Adventure του Ντέιβιντ Ατένμπορο.

«Μετά από μία εβδομάδα επίπονης πεζοπορίας και μια μεγάλη κάθοδο μέσα σε πυκνό, συχνά βρεγμένο από τη βροχή, ορεινό δάσος, φτάσαμε στα ερείπια του οικισμού των Ίνκας».

Η ζούγκλα είχε προστατεύσει την πόλη για αιώνες. Όποιος επιχειρούσε να την εξερευνήσει έπρεπε να ανοίγει δρόμο κόβοντας δέντρα, αναρριχητικά φυτά, κλήματα και φτέρες.

Σύμφωνα με μία περιγραφή, «τεράστια δέντρα είχαν αγκαλιάσει με τις ρίζες τους τους τοίχους και τις αναβαθμίδες, ενώ τα κλαδιά τους ήταν μπλεγμένα με κλήματα τόσο χοντρά όσο τα τηλεφωνικά καλώδια».

«Μισώ αυτή την καταραμένη ζούγκλα», έλεγε ο Σαβόι, προσθέτοντας όμως «θα προτιμούσα να πεθάνω εκεί έξω παρά να μην εξερευνήσω».

Η ανακάλυψη του Σαβόι και του Σανταντέρ δεν απέδειξε από μόνη της ότι τα ερείπια στην Εσπίριτου Πάμπα ήταν η τελευταία πρωτεύουσα των Ίνκας.

Όμως ένα εύρημα που εντόπισαν εκεί επρόκειτο να οδηγήσει στην επιβεβαίωση ότι πράγματι επρόκειτο για τη Βιλκαμπάμπα.

Ήταν κεραμίδια από στέγες...

Από τον μύθο στην Ιστορία

«Αυτά τα κεραμίδια αποτελούν μέχρι σήμερα τα ισχυρότερα απτά στοιχεία», δήλωσε ο παρουσιαστής του BBC το 1964. «Είναι ισπανικού σχεδιασμού, αλλά φέρουν χαρακτηριστικές επιρροές των Ίνκας στα χρώματα και τα σημάδια τους».

Η σημασία τους αναγνωρίστηκε αργότερα από τον Τζον Χέμινγκ, διευθυντή της Βασιλικής Γεωγραφικής Εταιρείας του Λονδίνου από το 1975 έως το 1996 και ειδικό στους Ίνκας.

Ο Χέμινγκ κατάφερε να συγκρίνει τις μαρτυρίες ανθρώπων που είχαν δει τη Βιλκαμπάμπα με τις λεπτομέρειες του χώρου, συμπεριλαμβανομένων των χρονικών του μοναχού Μαρτίν ντε Μουρούα.

Η παρουσία των κεραμιδιών ήταν ιδιαίτερα σημαντική, καθώς οι Ίνκας συνήθως χρησιμοποιούσαν αχυρένιες στέγες.

Ωστόσο, στην περιγραφή του Μουρούα για την πρωτεύουσα των Ίνκας στην εξορία υπήρχε ένα κρίσιμο στοιχείο:

«Οι Ίνκας είχαν ένα παλάτι σε διαφορετικά επίπεδα, καλυμμένο με κεραμίδια».

Ο Σαβόι δήλωσε αργότερα: «Η πόλη ήταν γνωστό ότι υπήρχε για τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα, ώστε είχε σχεδόν περάσει από την ιστορία στον μύθο. Τώρα την επαναφέραμε από τον μύθο στην ιστορία».

Ο Μπίνγκαμ έφτασε λίγα μέτρα από το μέρος που αναζητούσε

Έτσι, φαίνεται πως το 1911 ο Μπίνγκαμ είχε βρεθεί μόλις λίγα μέτρα από το μέρος που αναζητούσε – το τελευταίο καταφύγιο της αυτοκρατορίας των Ίνκας.

Ο θησαυρός που μπορεί να παραμένει κρυμμένος

Για τον Σαβόι, όμως, παρέμενε ένα μεγάλο μυστήριο. «Μόνο ένα μικρό μέρος από τον χρυσό και τα κοσμήματα των Ίνκας έχει ποτέ ανακτηθεί», δήλωσε στο Esquire το 1967. «Και έχω λόγους να πιστεύω ότι πέταξαν τα υπόλοιπα σε λίμνες και σπηλιές, προκειμένου να μην πέσουν στα χέρια των Ισπανών».

«Σε προηγούμενες αποστολές μου βρήκα λίμνες που δεν υπήρχαν σε κανέναν χάρτη και κλειστές, άγνωστες σήραγγες».

Η ανακάλυψη αυτού που φαίνεται πως ήταν η τελευταία πόλη των Ίνκας – ακόμη και σήμερα, μεγάλο μέρος της παραμένει θαμμένο στη ζούγκλα, με τα πέτρινα κτίσματα πνιγμένα από αναρριχητικά φυτά και τις ρίζες των δέντρων να φρουρούν τις εισόδους τους – δημιούργησε περισσότερα ερωτήματα από όσα απάντησε.

«Η περιοχή είναι συναρπαστική επειδή δεν έχει ακόμη διαταραχθεί ή λεηλατηθεί», δήλωσε το 2018 στον Guardian ο Χαβιέρ Φονσέκα, αρχαιολόγος του υπουργείου Πολιτισμού του Περού.

Μάλιστα, έχουν υπάρξει αναφορές για την ύπαρξη ακόμα μιας πόλης, βαθύτερα μέσα στο δάσος.

«Γνωρίζουμε ότι ο λεγόμενος “χαμένος θησαυρός των Ίνκας” δεν έχει βρεθεί», είχε δηλώσει ο Σαβόι το 1967. «Αν αυτός ο θησαυρός υπάρχει… τότε μπορούμε μόνο να υποθέσουμε πού μπορεί να βρίσκεται».

Με πληροφορίες από το BBC

Διαβάστε ακόμη

Τουρκικά θαλάσσια πάρκα: Φόβοι για νέα ένταση στο Αιγαίο - «Υπάρχουν τα σπέρματα μιας κρίσης»

UFO πάνω από την Ευρώπη: Οι Βρυξέλλες «στρέφουν» το βλέμμα στον ουρανό - Οι μαρτυρίες σε Ελλάδα και Κύπρο

Ένας μύκητας που «τρέφεται» με ακτινοβολία: Σοκαριστική ανακάλυψη επιστημόνων στο Τσερνόμπιλ

Πτώση ελικοπτέρου στη Σίφνο: Νιόπαντρο ζευγάρι σε γαμήλιο ταξίδι δύο από τα θύματα - Συγκλονιστικές μαρτυρίες και βίντεο-σοκ