Το Έπος του '40 από τη σκοπιά των Ιταλών - Οι Έλληνες έμαθαν στους απογόνους του Δάντη και σε έναν κλόουν τι θα πει Κόλαση

Να δούμε το Έπος του '40  και από τη σκοπιά των Ιταλών; Γιατί όχι; «La guerra piu brutta che l’Italia abbia fatto» αυτή η φράση που σημαίνει: “Ο χειρότερος πόλεμος που έχει κάνει ποτέ η Ιταλία”, αποτελεί την απόλυτη πραγματικότητα για την εισβολή των στρατευμάτων της γείτονος χώρας στην Ελλάδα το 1940, όπως παραδέχονται ιταλοί ιστορικοί. Πώς αντέδρασαν οι απόγονοι του Δάντη, όταν ο ηγέτης τους- ένας κλόουν, όπως τον αποκαλούν σήμερα- ο Μπενίτο Μουσολίνι, έστειλε χιλιάδες ανθρώπους στην Κόλαση;

Από τον πόλεμο κατά της Ελλάδας, οι Ιταλοί, μνημονεύουν κυρίως μια διάσημη φράση του Ντούτσε: «Spezzeremo le reni alla Grecia» (Θα σπάσουμε την πλάτη της Ελλάδας). Εκείνη η κουβέντα έμεινε στην Ιστορία επειδή- στην ουσία- ήταν μια πομφόλυγα. Η Ελλάδα, μικρή και φτωχή χώρα, αντιστάθηκε με πάθος και τα σχέδια κατάληψής της εξελίχθηκαν πολύ διαφορετικά από ό,τι τα υπολόγιζαν οι κρατούντες. Τελικώς, η ισχυρή Ιταλία σύρθηκε στο να επαιτεί βοήθεια από τη Γερμανία (κάτι που ταπείνωσε τον Μουσολίνι) για να υποτάξει την Ελλάδα.

Οι Ιταλοί (στον μεσήλικο-μέσο Ιταλό αναφερόμαστε, φυσικά), εκτός από κάποιους νοσταλγούς του φασιστικού καθεστώτος, θυμούνται τον Μουσολίνι ως κλόουν- γελωτοποιό πλάι στον πραγματικά κακά, του Αδόλφο Χίτλερ. Επίσης, ο ιταλός στρατιώτης κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου θεωρείται (από τους ερευνητές της Ιστορίας) ως ένας ανοιχτόκαρδος, καθημερινός άνθρωπος, καλόκαρδος, σε σύγκριση με τον βάναυσο σφαγέα, ανηλεή και φανατικό Γερμανό. Όμως, και ο ιταλικός στρατός ήταν υπεύθυνος για φρικαλεότητες και εγκλήματα κατά πολιτών και στην Ελλάδα, όπως και στην (τότε) Γιουγκοσλαβία, την Αιθιοπία και τη (σημερινή) Λιβύη.

Δεν γνωρίζουν ότι εισέβαλαν στην Ελλάδα!

Σήμερα, στη χώρα που (πασχίζει να) κουμαντάρει η Τζόρτζια Μελόνι, πολλοί Ιταλοί- νέοι στην πλειοψηφία τους- δεν γνωρίζουν ότι τα στρατεύματά τους εισέβαλαν στην Ελλάδα κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου (!), εκτός ίσως από εκείνους που είχαν παρακολουθήσει και αγσπήσει την ταινία «Mediterraneo». Για όσους από τους Ιταλούς, εκτός από Γιουβέντους, Λάτσιο, Νάπολη του Μαραντόνα, μελετούν και Ιστορία, γνωρίζουν το τι διημείφθη το 1940 και θεωρούν στίγμα και ντροπή την εισβολή στην Ελλάδα, ή απλώς μια ανόητη κίνηση του Μουσολίνι που προσπάηθησε να (απο)δείξει στους Γερμανούς ότι και οι Ιταλοί ήταν ικανοί να εισβάλουν σε μια ευρωπαϊκή χώρα, χωρίς κανένα απολύτως προφανή λόγο, μόνο και μόνο για να αρχίσουν να αναδομούν τη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία· ατύχησαν! Και ποια ήταν τα αποτελέσματα εκείνης της εκστρατείας, όπως οι Ιταλοί τα έχουν καταγράψει;
Έπειτα από μήνες έντασης και την είσοδο στον πόλεμο, οι Ιταλοί δεν έτρεφαν μίσος ή δυσαρέσκεια για την Ελλάδα. Η είδηση της εισβολής θεωρήθηκε περισσότερο ως ένα επιπλέον βάρος παρά ως μια ευκαιρία για δόξα.
Αν και το καθεστώς παρουσίασε την επίθεση ως μια ταχύτατη και άμεση τιμωρητική επιχείρηση για να «…σπάσει τη ράχη της Ελλάδας», (ακόμα και) οι απλοί πολίτες γνώριζαν την κακή κατάσταση του στρατεύματος από πλευράς ετοιμότητας, αλλά και την οικονομική καχεξία της χώρας.

Όταν διαλύθηκαν οι ψευδαισθήσεις...

Μόλις λίγες εβδομάδες μετά την έναρξη της επίθεσης (την τελματωμένη από την ελληνική αντίσταση και τη λάσπη), οι επιστολές που κατέφθαναν από το μέτωπο και ο γυρισμός των πρώτων νεκρών, τραυματιών και κρυοπαγών ανδρών διέλυσαν κάθε ψευδαίσθηση: η Ιταλία τσακιζόταν! Η ολέθρια πορεία της εκστρατείας και η επακόλουθη γερμανική επέμβαση (τον Απρίλιο του 1941) δημιούργησαν την αδιαφιλονίκητη αντίληψη στο μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού, ότι η Ιταλία δεν διεξήγαγε «παράλληλο πόλεμο» αλλά ήταν πλέον υποτελής στον Χίτλερ, σηματοδοτώντας, επίσης, τη δραματική κατάρρευση της εμπιστοσύνης στο κύρος του Μπενίτο Μουσολίνι. Εκείνο που διαλαλούταν ότι θα ήταν μια «βόλτα στο πάρκο» αποδείχτηκε Κόλαση.

Η επίθεση της Ιταλίας στην Ελλάδα, στις 28 Οκτωβρίου 1940, έγινε δεκτή από τον ιταλικό πληθυσμό με δυσπιστία, κόπωση και κλιμακούμενη ανησυχία, σε έντονη αντίθεση με την θριαμβευτική αισιοδοξία της φασιστικής προπαγάνδας του καθεστώτος.
Συνοπτικά: Τα ξημερώματα της 28ης Οκτωβρίου του 1940, εννέα ιταλικές μεραρχίες επιτέθηκαν στην Ελλάδα· ένας από τους πιο παράλογους και τραγικούς πολέμους της φασιστικής Ιταλίας, που κόστισε σχεδόν 14.000 νεκρούς και πάνω από 50.000 τραυματίες. Περισσότεροι από 12.000 άνδρες έμειναν παγωμένοι σοροί στα αφιλόξενα βουνά της Πίνδου ή πιο σωστά σωροί ανθρώπινων υπολειμμάτων, παραδομένοι στην παγωνιά και στην άδικη μοίρα τους.

Ένας (επικίνδυνος) περίπατος προς την Αθήνα

Κατά μήκος των συνόρων που χωρίζουν την Αλβανία από την Ελλάδα, οι αλπινιστές της Μεραρχίας Τζούλια έλαβαν διαταγή να προχωρήσουν το πρωί της 28ης Οκτωβρίου. Έβρεχε καταρρακτωδώς· έκανε κρύο. Κάτω από τις γέφυρες, τα νερά των μικρών ποταμών στροβιλίζονταν, φουσκωμένα από τις ασταμάτητες φθινοπωρινές μπόρες. Οι Αλπινιστές της 8ης και 9ης Μεραρχίας προχωρούσαν προσεκτικά, δίχως να συναντήσουν την παραμικρή αντίσταση· και, όπως τους ενημέρωναν, δεν θα πρέπει να συναντήσουν καμία. Άλλωστε η Ανώτατη Διοίκηση τους το έχει υποσχεθεί: “Η εκστρατεία κατά της Ελλάδας θα είναι ένας περίπατος προς την Αθήνα...”
Έτσι ξεκινά, υπό διαλείπουσα βροχή , ανάμεσα σε άγρια βουνά και αφιλόξενες κοιλάδες, δρόμους αδιάβατους από τη λάσπη και υλικά και ψυχικά αποθέματα μειωμένα στο ελάχιστο· ένας από τους πιο παράλογους και τραγικούς πολέμους επιθετικότητας της φασιστικής Ιταλίας εξελισσόταν σε τραγωδία. Για μήνες, από τις 10 Ιουνίου του 1940, ο Μουσολίνι ακολούθησε αμφιταλαντευόμενη πολιτική απέναντι στην Ελλάδα, ανάμεσα σε αόριστες υποσχέσεις ειρήνης και εκστρατεία διπλωματικής έντασης που υποστηρίχθηκε από τον Τύπο του καθεστώτος. Στη συνέχεια, στις αρχές Οκτωβρίου, αφού φαινομενικά εγκατέλειψε το σχέδιο εισβολής του, ο Ντούτσε μαθαίνει ότι οι Γερμανοί έχουν καταλάβει τη Ρουμανία· βράζει από οργή επειδή ουδείς τον έχει προειδοποιήσει· θέλει κι αυτός μερίδιό από τα λάφυρα και παίρνει την απόφασή του.

Προχειροδουλειά...

Μέσα σε λιγότερο από 20 ημέρες: αυτή είναι η περίοδος κατά την οποία η εκστρατεία προετοιμάστηκε από την Ιταλική Ανώτατη Διοίκηση. Η Ελλάδα, άλλωστε, ήταν ένα «ώριμο φρούτο έτοιμο να πέσει» όπως διατείνονταν οι επιτελείς του Ντούτσε. Δεν είχε σημασία ότι κυβερνιόταν από τον Ιωάννη Μεταξά, έναν φασίστα δικτάτορα που θαύμαζε τον Μουσολίνι. Ο Ντούτσε ήθελε νίκη, όπως ακριβώς ήθελε μερικές χιλιάδες νεκρούς, ώστε να μπορέσει να καθίσει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων ως νικητής.
Τρεις ώρες μετά την επίδοση του τελεσιγράφου στον Μεταξά, οι Ιταλοί στρατιώτες διέσχισαν τα σύνορα· αριθμούσαν μόνο εννέα μεραρχίες, αδύναμες, με ηθικό αμφιλεγόμενο και- κυρίως- ανεπαρκώς εξοπλισμένες για πόλεμο σε ορεινούς όγκους υπό κακοκαιρία. Η Μεραρχία Τζούλια, στο επίκεντρο των επιχειρήσεων, ήταν από τις ισχυρές: παρά τη βροχή, το κρύο και τους φουσκωμένους χειμάρρους, διείσδυσε βαθιά, αλλά... Αλλά οι Έλληνες δεν πολεμούσαν για τις αυτοκρατορικές φιλοδοξίες ενός ανισόρροπου δικτάτορα· αν και ο εξοπλισμός τους ήταν υποδεέστερος από κείνον των εισβολέων, πολεμούσαν υπερασπιζόμενοι τη χώρα τους και το έκαναν με άριστη γνώση της περιοχής. Μετά τον αρχικό αιφνιδιασμό, οι Έλληνες, αναδιοργανώθηκαν και ανέκοψαν την επίθεση των ιταλικών στρατευμάτων και στα 140 χιλιόμετρα του μετώπου.

Στις αρχές Νοεμβρίου, η κατάσταση άρχισε να ανατρέπεται: οι Ιταλοί υποχωρούσαν και οι Έλληνες πατούσαν σε αλβανικά εδάφη! Εν τω μεταξύ, ο κακός καιρός μαινόταν , επιβραδύνοντας τις μονάδες στο έδαφος και εμποδίζοντας την αεροπορία να παράσχει έστω και ελάχιστη υποστήριξη. Η «Τζούλια» σύντομα βρέθηκε σε αδιέξοδες καταστάσεις: όσο κυλούσε ο χρόνος, τόσο περισσότερο κινδύνευε να αποκοπεί και να περικυκλωθεί. Μέχρι τα μέσα Νοεμβρίου, οι Έλληνες επιτίθονταν σε όλο το μήκος του μετώπου. Οι ιταλικές δυνάμεις, εξαντλημένες, υπό συνεχή πίεση και με το ηθικό στο στις λάσπες, συνέχισαν να υποχωρούν μέχρι τα τέλη Δεκεμβρίου, όταν οι χαμηλές θερμοκρασίες και το χιόνι ανάγκασαν και τις δύο πλευρές να υποχωρήσουν στις θέσεις τους. Η Μεραρχία Τζούλια είχε απωλέσει το ένα τρίτο των δυνάμεών της μέχρι τα τέλη Νοεμβρίου!

Το χάρηκε το χιόνι ο Μουσολίνι...

Την Παραμονή των Χριστουγέννων, το χιόνι έντυσε στα λευκά ακόμα και τη Ρώμη. Την ίδια μέρα, ο Γκαλεάτσο Τσιάνο, γαμπρός του Ντούτσε και υπουργός Εξωτερικών, κατέγραψε στο ημερολόγιό του τα λόγια του Μουσολίνι, που σχολίαζε τους στρατιώτες που μάχονταν απέναντι στους Έλληνες: «Αυτό το χιόνι και η παγωνιά είναι μια χαρά· έτσι πεθαίνουν οι άτολμοι στρατιώτες και η μέτρια ιταλική φυλή θα αρχίσει να βελτιώνεται»!
Μέχρι τότε, οι Ιταλοί αγωνίζονταν για να αποφύγουν την οπισθοχώρηση προς τη θάλασσα. Και παρόλο που οι εφημερίδες συνέχιζαν να τυπώνουν εντυπωσιακά πρωτοσέλιδα, τα δελτία της ανώτατης διοίκησης δεν ανέφεραν πλέον την Ελλάδα , αλλά μόνο την Αλβανία. Ο εχθρός προέλαυνε και οι Ιταλοί έτρεχαν να γλυτώσουν τις ζωές τους!
Στις 23 Απριλίου 1941, η Ελλάδα παραδόθηκε (και) στους Ιταλούς. Οι Μελανοχίτωνες, οι Αλπινιστές και οι Μπερσαλιέροι (διάσημο σώμα επίλεκτου ελαφρού πεζικού του ιταλικού στρατού) «κατέλαβαν» την Ελλάδα: ήταν εκείνο που θεωρούν οι Ιταλοί ως τη μεγαλύτερη φαρσοκωμωδία στην φασιστική στρατιωτική ιστορία.
«Παρά τα κατάφωρα λάθη που έκανε η ανώτατη διοίκηση κατά τον σχεδιασμό της εκστρατείας, οι Ιταλοί κατάφεραν να προβάλουν ισχυρή αντίσταση στην ελληνική αντεπίθεση. Αν και δεν κέρδισαν τον πόλεμο, δεν μπορεί να ειπωθεί ότι τον έχασαν και εντελώς», έχει γράψει ιταλός ιστορικός και συνεχίζει: «Λαμβάνοντας υπόψη όλα τα στοιχεία, η Ελλάδα δεν συνετρίβη (τουλάχιστον όχι από εμάς), ενώ η ματαιοδοξία του Μουσολίνι έστειλε στον θάνατο τόσους ανθρώπους, δικούς μας και δικούς τους».

Η Κόλαση του Δάντη...

Γράφει ο Ντάντε Αλιγκιέρι- ο Δάντης δηλαδή- στη Θεία Κωμωδία, στην «Κόλασή» του: «Φήμη γι' αυτούς στον κόσμο δεν απομένει, η δικαιοσύνη κι η σπλαχνιά τους διώχνουν· μιλιά γι' αυτούς· μόν' κοίτα τους και πέρνα!»... Για τους ηττημένους και ταπεινωμένους στρατιώτες της Ιταλίας, των εξουθενωμένων ανερμάτιστων πολεμιστών, των βουνών της Ηπείρου κεκηδευμένων... θα ταίριαζαν οι στίχοι...

Λίγο καιρό μετά την συνθηκολόγηση της Ελλάδας, ο Μπενίτο Μουσολίνι θα παραδεχτεί: «Ο πόλεμος με την Ελλάδα απέδειξε ότι τίποτα δεν είναι βέβαιο στον στρατό και ότι οι εκπλήξεις παραμονεύουν πάντα»… Το ολέθριο λάθος του ιταλού δικτάτορα ήταν ότι λογάριαζε χωρίς τους Έλληνες, το πάθος τους και το θάρρος τους. Όταν το κατάλαβαν Μουσολίνι και Χίτλερ ήταν αργά: «Η μάχη της Ελλάδας άλλαξε την πορεία ολόκληρου του Β' Παγκοσμίου Πολέμου», όπως είπε ο νοτιοαφρικανός στρατάρχης του βρετανικού στρατού Γιαν Σματς.