Πώς η επιμονή του Έλληνα Στρατηγού, η αλαζονεία του αντιπάλου και οι βάλτοι του ποταμού έπνιξαν τους εισβολείς – Αμείλικτη η Ιστορία

Πώς η επιμονή του Έλληνα Στρατηγού, η αλαζονεία του αντιπάλου και οι βάλτοι του ποταμού έπνιξαν τους ιταλούς εισβολείς. Ήταν 8 Νοεμβρίου του 1940, μόλις 10 ημέρες από το ξημέρωμα της 28ης Οκτωβρίου, όταν η Ιταλία κήρυξε τον πόλεμο στην Ελλάδα και η επιθετική δραστηριότητα των εισβολέων σταμάτησε. Η «ευχάριστη βόλτα προς την Αθήνα» δεν ήταν, τελικά τόσο ευχάριστη και- κυρίως- δεν ήταν μια απλή βόλτα· ήταν για τους Ιταλούς τραγωδία.

Εκείνη την ημέρα, ο Ανώτατος Διοικητής των ιταλικών δυνάμεων στην Αλβανία στρατηγός Βισκόντι Πράσκα έλαβε τη διαταγή να αναστείλει την επιθετική δραστηριότητα του στρατεύματός του, ενώ με την ίδια διαταγή ενημερωνόταν ότι επιστρέφει στη Ρώμη. Ο στρατηγός Ουμπάλντο Σοντού θα ηγείτο της προσπάθειας των Ιταλών να οπισθοχωρήσουν πια! Ο Σοντού πολύ σύντομα θα υπέβαλλε την παραίτησή του!

Γιατί, από την επομένη ημέρα κιόλας στο μέτωπο της Ηπείρου, οι Ιταλοί είχαν μεταπέσει σε κατάσταση άμυνας, ενώ στον Τομέα Θεσπρωτίας άρχισαν να συμπτύσσονται, διατηρώντας μόνο ένα περιορισμένο προγεφύρωμα νότια του ποταμού Καλαμά, που αποτέλεσε και το μοναδικό επίτευγμα της αιφνιδιαστικής επιθέσής τους στο μέτωπο Ηπείρου. Έπειτα από άμυνα των ελληνικών δυνάμεων μέχρις εσχάτων επί 12 ημέρες, οι ιταλικές δυνάμεις, (μιλάμε για δύο μεραρχίες) μετρούσαν οδυνηρές απώλειες σε έμψυχο δυναμικό, αλλά και υλικό. Και Ανώτατη Διοίκηση αποφάσισε την αναστολή των επιθετικών επιχειρήσεων μέχρι την άφιξη ενισχύσεων.

Η θρυλική Μάχη Ελαίας-Καλαμά είχε μόλις τελειώσει. Η VIII Μεραρχία Πεζικού, υπό τη διοίκηση του υποστράτηγου Χαράλαμπου Κατσιμήτρου, αριθμούσε περίπου 35.000 άνδρες. Και απέναντί τους το 25ο Ιταλικό Σώμα Στρατού (με κύρια δύναμη τη Μεραρχία Φεράρα και άλλες μονάδες), συνολικά περίπου 42.000 άνδρες με ισχυρό πυροβολικό, αεροπορία και τεθωρακισμένα! Η μάχη είχε αρχίσει στις 2 Νοεμβρίου και το μέτωπο εκτεινόταν από τις εκβολές του ποταμού Καλαμά (δυτικά προς το Ιόνιο) έως την οχυρωμένη στρατηγική τοποθεσία της Ελαίας, κοντά στο Καλπάκι των Ιωαννίνων. Ο στρατηγός Κατσιμήτρος είχε οργανώσει ισχυρή αμυντική γραμμή και κατάφερε να παγιδέψει τα εχθρικά άρματα μάχης στα έλη πλάι στο ποτάμι του Καλαμά. Εκείνος ο τόπος, τότε, ήταν ένας απέραντος βάλτος από τα νερά του Καλαμά, αδιάβατος από δυνάμεις πεζικού και άρματα μάχης.

Ο Κατσιμήτρος δεν έκανε πίσω!

Όταν το Γενικό Επιτελείο Στρατού διέταξε σύμπτυξη των δυνάμεων πίσω από τις θέσεις όπου αμυνόταν, ο Χαράλαμπος Κατσιμήτρος αρνήθηκε κατηγορηματικά: «Αναφέρατε εις τον Πρωθυπουργόν και τον Στρατάρχην ότι το Καλπάκι δεν θα πάρουν οι Ιταλοί! Περί αυτού να είναι βέβαιοι». Ο Κατσιμήτρος γνώριζε τον τόπο με κάθε λεπτομέρεια και είχε προετοιμάσει το στράτευμά του. Στις 2 Νοεμβρίου 1940 εξαπολύθηκε η σφοδρή ιταλική επίθεση με μαζικούς βομβαρδισμούς από αέρος και ορεινό πυροβολικό σε Καλπάκι, Γκραμπάλα και στα γύρω υψώματα.

Στην εμπροσθοφυλακή της επίλεκτης ιταλικής μηχανοκίνητης μεραρχίας των «Κενταύρων» επιχειρούσαν 30 τεθωρακισμένα άρματα μάχης. Οι Έλληνες δεν διέθεταν τέτοια βαριά όπλα και δεν γνώριζαν πως να τα αντιμετωπίσουν. Ο Κατσιμήτρος, αντί να διατάξει υποχώρηση, αποφάσισε να παρασύρει τους Ιταλούς σε ελώδη τοποθεσία όπου τα τεθωρακισμένα τους θα παγιδεύονταν. Μεταξύ 4 και 6 Νοεμβρίου τα ιταλικά τεθωρακισμένα παγιδεύτηκαν στους βάλτους του Καλαμά με αποτέλεσμα οι Έλληνες να καταστρέψουν εννέα άρματα μάχης και να κυριεύσουν 15· επίσης συνέλαβαν πολλούς αιχμαλώτους ενώ κυρίευσαν και μοτοσυκλέτες και φορτηγά. Με εκείνα τα 15 ιταλικά άρματα μάχης που κατέλαβε ο ελληνικός στρατός συγκρότησε την πρώτη μηχανοκίνητη μονάδα στην ιστορία του με την οποία πολέμησε τους Ναζί στη Μακεδονία τον Απρίλιο του ’41!
Η ιταλική επίθεση συνεχίστηκε μέχρι τις 8 Νοεμβρίου, κυρίως κατά της τοποθεσίας Ελαίας, χωρίς κανένα αποτέλεσμα οπότε και διατάχτηκε σύμπτυξη…

Από άμυνα σε επίθεση και μετά η αποθέωση...

Η νίκη των ελληνικών δυνάμεων ήταν σπουδαίας σημασίας. Εκτός του ότι ματαίωσε την απόπειρα διείσδυσης των Ιταλών σε ελληνικό έδαφος, είχε και απροσμέτρητο ψυχολογικό αντίκτυπο και στα δύο στρατόπεδα. Η ήττα των Ιταλών αποτέλεσε εξαιρετικά δυσάρεστη έκπληξη για την ι ηγεσία των γειτόνων, πολιτική και στρατιωτική. Η σιγουριά των Ιταλών για έναν γρήγορο, «ευχάριστο περίπατο» διαψεύστηκε. Η ηγεσία των Ιταλών είχε εμφυσήσει στους άνδρες της την υποτίμηση ενός «φτωχού και άοπλου» αντίπαλου, όπως τους περιέγραφαν τους Έλληνες. Και οι ιταλοί στρατιώτες προσέκρουσαν σε ανθρώπινο τείχος ψυχωμένων πολεμιστών, αποφασισμένων να πολεμήσουν µέχρις εσχάτων. Ο υπερφίαλος Βισκόντι Πράσκα, ο
ενορχηστρωτής της «συντριπτικής θύελλας» κατά της Ελλάδας, αντικαταστάθηκε ταπεινωμένος, επιχειρώντας από τότε, µε ανυπόστατες αναφορές, να αποκρύψει τις ευθύνες του. Το ίδιο έπραξε και ο αντιστράτηγος Κάρλο Ρόσι, ο διοικητής των δυνάμεων εισβολής στην Ήπειρο.
Και η πάντα αμείλικτη Ιστορία έγραψε: Έπος της Αλβανίας!