Τι κοινό έχουν ο Τραμπ και ο Μητσοτάκης; Ακρίβεια, διαφθορά και λογοδοσία

Εκ πρώτης όψεως, ο Ντόναλντ Τραμπ και ο Κυριάκος Μητσοτάκης δεν έχουν πολλά κοινά. Ο πρώτος προβάλλει τον οικονομικό εθνικισμό, τον προστατευτισμό και την πολιτική ισχύος. Ο δεύτερος εμφανίζεται ως υπέρμαχος του ευρωπαϊκού προσανατολισμού, της δημοσιονομικής σταθερότητας και του οικονομικού εκσυγχρονισμού.

Πίσω, όμως, από τις διαφορετικές πολιτικές τους ταυτότητες αναδεικνύονται δύο κοινά ζητήματα. Η ακρίβεια που επιβαρύνει εκατομμύρια πολίτες και τα σοβαρά ερωτήματα για τη διαφάνεια, τη διαφθορά και τη λογοδοσία της πολιτικής εξουσίας.

Οι δύο ηγέτες δεν ασκούν τις ίδιες πολιτικές, ούτε μπορούν να τους αποδοθούν ταυτόσημες ευθύνες. Η σύγκριση, ωστόσο, αναδεικνύει ένα θεμελιώδες ερώτημα. Κατά πόσο οι κυβερνητικές επιλογές προστατεύουν την ευημερία των πολιτών και κατά πόσο οι θεσμοί ελέγχουν αποτελεσματικά την εξουσία.

Η ακρίβεια δεν είναι πάντοτε εισαγόμενη

Ο Ντόναλντ Τραμπ επέστρεψε στον Λευκό Οίκο υποσχόμενος οικονομική ευημερία. Ωστόσο, δύο σημαντικές επιλογές της κυβέρνησής του έχουν συμβάλει στην αύξηση του κόστους ζωής.

Η πρώτη είναι η επιβολή εκτεταμένων δασμών. Παρά τον ισχυρισμό ότι επιβαρύνουν τις ξένες οικονομίες, σημαντικό μέρος του κόστους μετακυλίεται στις αμερικανικές επιχειρήσεις και τελικά στους καταναλωτές. Σύμφωνα με εκτιμήσεις του Budget Lab στο Yale University, οι δασμολογικές πολιτικές που παρέμειναν σε ισχύ μετά τις δικαστικές αποφάσεις του Φεβρουαρίου 2026 εκτιμάται ότι αυξάνουν βραχυπρόθεσμα το επίπεδο των τιμών κατά περίπου 0,6%.

Η δεύτερη είναι η στρατιωτική σύγκρουση με το Ιράν. Ο πόλεμος προκάλεσε σοβαρές διαταραχές στις ενεργειακές αγορές και στις θαλάσσιες μεταφορές του Περσικού Κόλπου, αυξάνοντας τις τιμές του πετρελαίου.

Τον Σεπτέμβριο του 2026, ο αμερικανικός πληθωρισμός έφτασε στο 3,7%, ενώ η τιμή της βενζίνης ήταν αυξημένη κατά 34,2% σε ετήσια βάση. Δεν οφείλεται ολόκληρος ο πληθωρισμός στον Τραμπ. Ωστόσο, οι δασμοί και οι συνέπειες του πολέμου αποτελούν συγκεκριμένες πηγές πληθωριστικών πιέσεων.

Το παράδοξο είναι εμφανές. Πολιτικές που παρουσιάστηκαν ως μέσα προστασίας της αμερικανικής οικονομίας έχουν συμβάλει στην επιβάρυνση των ίδιων των Αμερικανών πολιτών.

Στην Ελλάδα, ο Μητσοτάκης δεν προκάλεσε τη διεθνή ενεργειακή κρίση. Η κυβέρνησή του, όμως, είναι υπεύθυνη για τον τρόπο αντιμετώπισης των συνεπειών της.

Τον Οκτώβριο του 2026, ο πληθωρισμός στην Ελλάδα εκτιμήθηκε στο 5,6%, έναντι 4% στην Ευρωζώνη. Η διαφορά δεν μπορεί να αποδοθεί εξ ολοκλήρου στην κυβέρνηση, δημιουργεί όμως ερωτήματα για την αποτελεσματικότητα της οικονομικής πολιτικής.

Η φορολογία των καυσίμων, ο ΦΠΑ στα βασικά αγαθά και οι συνθήκες ανταγωνισμού αποτελούν πεδία κυβερνητικής παρέμβασης. Οι επιδοτήσεις και τα προσωρινά μέτρα ανακουφίζουν τους καταναλωτές, αλλά δεν αντιμετωπίζουν κατ' ανάγκην τις διαρθρωτικές αιτίες της ακρίβειας.

Επτά χρόνια διακυβέρνησης. Μεταρρυθμίσεις ή πραγματικός μετασχηματισμός;

Από το 2019, η κυβέρνηση Μητσοτάκη έχει πραγματοποιήσει μεταρρυθμίσεις. Ωστόσο, οι μεταρρυθμίσεις δεν έχουν εξαλείψει τις βασικές διαρθρωτικές αδυναμίες της ελληνικής οικονομίας.

Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η παραγωγικότητα ανά ώρα εργασίας στην Ελλάδα αντιστοιχούσε μόλις στο 54,6% του ευρωπαϊκού μέσου όρου το 2025, ενώ το κατά κεφαλήν ΑΕΠ σε μονάδες αγοραστικής δύναμης βρισκόταν στο 68,4%.

Η ελληνική οικονομία εξακολουθεί να αντιμετωπίζει προβλήματα στην καινοτομία, στην τεχνολογική αναβάθμιση και στην ανάπτυξη δραστηριοτήτων υψηλής προστιθέμενης αξίας. Παράλληλα, εμπόδια εισόδου σε αγορές και επαγγέλματα περιορίζουν τον ανταγωνισμό και μπορούν να συντηρούν υψηλές τιμές.

Τα προβλήματα αυτά απαιτούν ουσιαστικές μεταρρυθμίσεις στην παραγωγικότητα, στον ανταγωνισμό και στην αποτελεσματικότητα του κράτους, όχι μόνο επιδοτήσεις. Η πραγματική διαρθρωτική μεταρρύθμιση δεν μετριέται από τον αριθμό των νόμων ή των ψηφιακών υπηρεσιών, αλλά από το κατά πόσο αυξάνεται η παραγωγικότητα, ενισχύεται ο ανταγωνισμός και βελτιώνεται το πραγματικό εισόδημα των πολιτών.

Διαφθορά, επιχειρηματικά συμφέροντα και πολιτική εξουσία

Στις Ηνωμένες Πολιτείες, η παράλληλη παρουσία του Τραμπ στην πολιτική εξουσία και στις επιχειρηματικές δραστηριότητες της οικογένειάς του έχει προκαλέσει ανησυχίες για συγκρούσεις συμφερόντων.

Σύμφωνα με έρευνα του Reuters, επιχειρηματικές δραστηριότητες της οικογένειας Τραμπ στον τομέα των κρυπτονομισμάτων απέφεραν δηλωμένα έσοδα άνω των 1,4 δισεκατομμυρίων δολαρίων το 2025. Την ίδια περίοδο, η αμερικανική κυβέρνηση υιοθέτησε πολιτικές ευνοϊκές προς τον κλάδο.

Τα στοιχεία δεν αποδεικνύουν αυτομάτως παράνομη συναλλαγή. Θέτουν, όμως, το ερώτημα πώς διασφαλίζεται ότι οι κυβερνητικές αποφάσεις υπηρετούν αποκλειστικά το δημόσιο συμφέρον.

Στην Ελλάδα, οι υποθέσεις του ΟΠΕΚΕΠΕ και των υποκλοπών έχουν αναδείξει διαφορετικά, αλλά σοβαρά, ζητήματα θεσμικής λογοδοσίας. Στην υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ, η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία ανακοίνωσε τον Ιούλιο του 2026 την άσκηση κατηγοριών σε 22 πρόσωπα, μεταξύ των οποίων τέσσερις εν ενεργεία βουλευτές, για φερόμενη οργανωμένη απάτη σε βάρος ευρωπαϊκών αγροτικών κονδυλίων.

Στην υπόθεση των υποκλοπών, ελληνικό δικαστήριο καταδίκασε πρωτοδίκως, τον Φεβρουάριο του 2026, τέσσερα πρόσωπα που συνδέονταν με το λογισμικό Predator. Η απόφαση έχει προσβληθεί με έφεση και δεν αποδεικνύει προσωπική εμπλοκή του πρωθυπουργού, την οποία η κυβέρνηση αρνείται.

Οι κατηγορίες και οι δικαστικές εξελίξεις δεν επιτρέπουν την απόδοση προσωπικής ποινικής ευθύνης χωρίς αποδείξεις. Ωστόσο, η πολιτική ευθύνη δεν περιορίζεται στην ποινική ευθύνη. Μια κυβέρνηση οφείλει να εξηγεί πώς προέκυψαν σοβαρές δυσλειτουργίες στους μηχανισμούς που εποπτεύει και πώς θα αποτρέψει την επανάληψή τους.

Απευθείας αναθέσεις και δημόσιο χρήμα

Σοβαρά ερωτήματα δημιουργεί και η διαχείριση των δημοσίων συμβάσεων. Σύμφωνα με ανάλυση των δεδομένων του Κεντρικού Ηλεκτρονικού Μητρώου Δημοσίων Συμβάσεων, από το 2020 έως τον Οκτώβριο του 2025 πραγματοποιήθηκαν περίπου 993.000 απευθείας αναθέσεις, συνολικής αξίας 12,7 δισεκατομμυρίων ευρώ.

Αντιστοιχούσαν στο 72,2% του αριθμού των δημοσίων συμβάσεων και στο 16,4% της συνολικής αξίας τους.

Παράλληλα, σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το 2025 η Ελλάδα κατέγραψε ποσοστό διαγωνισμών με μία μόνο προσφορά 58%, έναντι περίπου 27% στην ΕΕ.

Οι απευθείας αναθέσεις είναι νόμιμες υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις και δεν συνιστούν από μόνες τους διαφθορά.

Η εκτεταμένη χρήση τους, ωστόσο, απαιτεί αυστηρούς ελέγχους, ώστε να διασφαλίζεται ο ανταγωνισμός και να αποτρέπονται ευνοιοκρατικές πρακτικές. Το δημόσιο χρήμα δεν ανήκει στην εκάστοτε κυβέρνηση. Ανήκει στους φορολογουμένους και η διαχείρισή του απαιτεί διαφάνεια, ανταγωνισμό και λογοδοσία.

ΑΑΔΕ: Η ευθύνη του Γιώργου Πιτσιλή

Οι πρόσφατες αποκαλύψεις για την Pizza Fan και το «Χωριάτικο» προσθέτουν μια ιδιαίτερα σημαντική διάσταση στη συζήτηση για τη διαφθορά και την αποτελεσματικότητα των κρατικών μηχανισμών. Στην πρώτη υπόθεση, οι αστυνομικές αρχές εκτιμούν ότι η φερόμενη φορολογική απάτη προκάλεσε ζημία άνω των 35 εκατομμυρίων ευρώ.

Στη δεύτερη, η ΕΛ.ΑΣ. ανακοίνωσε την αποκάλυψη δικτύου 430 εταιρειών, με εκτιμώμενη ζημία περίπου 77 εκατομμυρίων ευρώ από ανεξόφλητες φορολογικές και ασφαλιστικές υποχρεώσεις.

Ακόμη πιο ανησυχητικές είναι οι καταγγελίες για πιθανή εμπλοκή υπαλλήλων της ΑΑΔΕ. Σύμφωνα με δημοσιογραφικές πληροφορίες, στην υπόθεση «Χωριάτικο» φέρεται να εντοπίστηκε κατάλογος με 25 ονόματα υπαλλήλων και χρηματικά ποσά έως 60.000 ευρώ. Στην υπόθεση Pizza Fan, καταγεγραμμένες συνομιλίες δημιουργούν ερωτήματα για ενδεχόμενη διαρροή πληροφοριών σχετικά με φορολογικούς ελέγχους.

Οι καταγγελίες βρίσκονται υπό διερεύνηση και δεν αποδεικνύουν ενοχή των αναφερόμενων υπαλλήλων. Ωστόσο, οι εξελίξεις θέτουν συγκεκριμένα ζητήματα διοικητικής ευθύνης για τον Γιώργο Πιτσιλή, ο οποίος βρίσκεται στην ηγεσία της φορολογικής διοίκησης από τον Ιανουάριο του 2016, αρχικά ως Γενικός Γραμματέας Δημοσίων Εσόδων και από το 2017 ως διοικητής της ΑΑΔΕ.

Σύμφωνα με το άρθρο 14 του Ν. 4389/2016, ο διοικητής έχει ρητή αρμοδιότητα λήψης μέτρων για τη διαφάνεια και την καταπολέμηση της διαφθοράς στις υπηρεσίες της Αρχής. Η ευθύνη αυτή περιλαμβάνει την οργάνωση αποτελεσματικών μηχανισμών πρόληψης και εσωτερικού ελέγχου.

Ο Πιτσιλής έχει διατάξει διερεύνηση των καταγγελιών και έχει δηλώσει ότι υπάλληλοι που αποδεικνύεται πως παραβιάζουν τα καθήκοντά τους θα απομακρύνονται. Παραμένει, όμως, το ερώτημα γιατί οι καταγγελλόμενοι μηχανισμοί φοροδιαφυγής δεν εντοπίστηκαν νωρίτερα από τη φορολογική διοίκηση και κατά πόσο υπήρχαν επαρκείς δικλίδες προστασίας από εσωτερικές διαρροές.

Οι υποθέσεις αποκαλύφθηκαν από την Ελληνική Αστυνομία, η οποία διαθέτει διαφορετικές ανακριτικές αρμοδιότητες. Αυτό δεν αποδεικνύει αποτυχία της ΑΑΔΕ, καθιστά όμως αναγκαία την αξιολόγηση των δικών της ελεγκτικών μηχανισμών. Η ψηφιοποίηση και το myDATA δεν υποκαθιστούν την εποπτεία των ελεγκτών και τη διερεύνηση σύνθετων κυκλωμάτων. Η ανεξαρτησία της ΑΑΔΕ από την κυβέρνηση δεν σημαίνει ανεξαρτησία από τη λογοδοσία.

Η μακρόχρονη θητεία του Πιτσιλή καθιστά αναγκαίο έναν πλήρη απολογισμό των μηχανισμών πρόληψης, των προηγούμενων ελέγχων και της αντιμετώπισης τυχόν καταγγελιών. Δεν υπάρχουν στοιχεία που να αποδεικνύουν προσωπική εμπλοκή του σε παράνομες πράξεις. Η διοικητική ευθύνη, ωστόσο, δεν προϋποθέτει προσωπική ποινική ενοχή. Αφορά και την αποτελεσματικότητα των υπηρεσιών που διοικεί.

«Πόθεν έσχες»: Πώς ελέγχεται ο πλουτισμός των πολιτικών;

Εξίσου σημαντικό είναι το ζήτημα της περιουσιακής κατάστασης όσων ασκούν δημόσια εξουσία. Στις 11 Μαΐου 2026 δημοσιοποιήθηκαν από τη Βουλή 1.837 ετήσιες δηλώσεις περιουσιακής κατάστασης πολιτικών και άλλων υπόχρεων για τη χρήση του 2024. Σύμφωνα με την ανακοίνωση της Βουλής, δημοσιοποιήθηκαν ανέλεγκτες, όπως είχαν υποβληθεί. Αυτό δεν αποκλείει μεταγενέστερο έλεγχο, αναδεικνύει όμως τη διαφορά μεταξύ δημοσιοποίησης και ουσιαστικής επαλήθευσης.

Η κατοχή μεγάλης περιουσίας ή η αύξησή της δεν αποτελούν αυτομάτως ένδειξη διαφθοράς. Μπορεί να προέρχονται από νόμιμα εισοδήματα, επενδύσεις ή κληρονομιές. Το κρίσιμο ζήτημα είναι εάν οι σημαντικές αυξήσεις της καθαρής περιουσίας κατά την άσκηση δημόσιου αξιώματος δικαιολογούνται από νόμιμες και ελεγμένες πηγές. Αυτό απαιτεί διαχρονική σύγκριση εισοδημάτων, καταθέσεων, επενδύσεων, ακινήτων και υποχρεώσεων. Η διαφάνεια δεν εξασφαλίζεται όταν οι πολιτικοί απλώς δηλώνουν τι κατέχουν, αλλά όταν ελέγχεται ουσιαστικά πώς απέκτησαν την περιουσία τους.

Από τους νόμους στην ουσιαστική εφαρμογή

Σύμφωνα με την έκθεση του ΟΟΣΑ για το 2026, η Ελλάδα πληροί το 100% των εξεταζόμενων κριτηρίων σχετικά με το θεσμικό πλαίσιο αποτροπής συγκρούσεων συμφερόντων, αλλά μόλις το 33% των αντίστοιχων κριτηρίων εφαρμογής στην πράξη. Οι δείκτες δεν μετρούν την έκταση της διαφθοράς, αλλά αναδεικνύουν το χάσμα μεταξύ νομοθεσίας και εφαρμογής.

Αντίστοιχα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στην Έκθεση Κράτους Δικαίου του Ιουλίου 2026, κατέγραψε περιορισμένη πρόοδο στη δημιουργία σταθερού ιστορικού διώξεων και τελεσίδικων αποφάσεων σε υποθέσεις διαφθοράς, συμπεριλαμβανομένων υποθέσεων υψηλού επιπέδου.

Το πρόβλημα είναι διαχρονικό. Μια χώρα μπορεί να διαθέτει σύγχρονη νομοθεσία, ψηφιακές υπηρεσίες και θεσμικούς μηχανισμούς, αλλά να εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σοβαρές αδυναμίες στην εφαρμογή των κανόνων. Η αποτελεσματικότητα των μεταρρυθμίσεων κρίνεται από τα αποτελέσματά τους και όχι μόνο από την ψήφισή τους.

Δύο διαφορετικοί ηγέτες, ένα κοινό δημοκρατικό ερώτημα

Ο Τραμπ και ο Μητσοτάκης διαφέρουν σημαντικά στις πολιτικές τους επιλογές και στον τρόπο άσκησης της εξουσίας. Θα ήταν ανακριβές να εξισώσουμε τις προσωπικές τους ευθύνες ή τις διαφορετικές υποθέσεις που τους αφορούν. Υπάρχει, όμως, ένα κοινό δημοκρατικό κριτήριο με το οποίο μπορούν να εξετάζονται οι κυβερνήσεις τους.

Η οικονομική πολιτική δεν κρίνεται μόνο από το ΑΕΠ, τις επενδύσεις ή τα δημοσιονομικά αποτελέσματα. Κρίνεται επίσης από την αγοραστική δύναμη, την παραγωγικότητα και το πραγματικό βιοτικό επίπεδο των πολιτών.
Αντίστοιχα, η ποιότητα της δημοκρατίας δεν κρίνεται μόνο από τη διεξαγωγή εκλογών. Κρίνεται από τη διαφάνεια, την ανεξαρτησία των θεσμών, τον έλεγχο του δημόσιου χρήματος και τη λογοδοσία.

Οι κυβερνήσεις δικαιούνται να επικαλούνται τις διεθνείς κρίσεις, αλλά αυτό δεν τις απαλλάσσει από την ευθύνη για τις δικές τους επιλογές. Έχουν επίσης δικαίωμα να υπερασπίζονται το τεκμήριο αθωότητας, αλλά αυτό δεν αναιρεί την ανάγκη θεσμικού ελέγχου.

Η ουσία της σύγκρισης Τραμπ και Μητσοτάκη δεν βρίσκεται στην ταύτιση των προσώπων, αλλά στην ανάγκη να αξιολογείται η πολιτική εξουσία με τα ίδια αυστηρά κριτήρια. Γιατί σε μια δημοκρατία η ευημερία δεν μετριέται μόνο στους οικονομικούς δείκτες και η λογοδοσία δεν εξαντλείται στην απουσία ποινικής καταδίκης. Και τα δύο απαιτούν αποτελέσματα, διαφάνεια και ουσιαστικό έλεγχο.

* Αυτό το άρθρο περιέχει αυστηρά προσωπικές απόψεις που δεν αντιπροσωπεύουν το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας.

Διαβάστε ακόμη

Από τις τουρκικές απειλές, στην αποκλιμάκωση: Πώς η Άγκυρα άλλαξε στάση για το καλώδιο Ελλάδας - Κύπρου

«Θα γκρεμιστεί η Θεσσαλονίκη αν βγουν τα ονόματα»: Κακουργηματικές διώξεις για το κύκλωμα φοροδιαφυγής

Η τραγική ιστορία βρέφους: Είχε πυρετό, το άφησαν σπίτι με αντιπυρετικό και την επόμενη μέρα χαροπάλευε

Κλέφτης για γέλια και για κλάματα: Άρπαξε iPhone από Apple Store αλλά τον ακινητοποίησαν πριν προλάβει να βγει