Πόσο κινδυνεύει το παγκόσμιο ίντερνετ από τις απειλές του Ιράν στα data centers του Κόλπου

Το Ιράν προειδοποίησε ότι υποθαλάσσια καλώδια και κέντρα δεδομένων στην περιοχή ενδέχεται να δεχθούν επιθέσεις, την ώρα που οι σύμμαχοί του Χούθι ελέγχουν κομβικό σημείο διέλευσης της διαδικτυακής κυκλοφορίας.

Ο επικεφαλής ασφαλείας του Ιράν, Μοχσέν Ρεζαΐ, προειδοποίησε ότι υποθαλάσσια καλώδια, κέντρα δεδομένων (data centres) και εγκαταστάσεις τεχνητής νοημοσύνης (AI) σε ολόκληρη την περιοχή θα μπορούσαν να δεχθούν επιθέσεις εάν ξεσπάσει εκ νέου πόλεμος με τις ΗΠΑ.

Σύμφωνα με δημοσίευμα του δικτύου του Al Jazeera, η προειδοποίηση αυτή έρχεται καθώς η κατάληψη εδαφών της Υεμένης κατά μήκος της ακτογραμμής της Ερυθράς Θάλασσας τον περασμένο μήνα από τους υποστηριζόμενους από το Ιράν Χούθι έχει προκαλέσει έντονες ανησυχίες για την ασφάλεια των καλωδίων ίντερνετ που συνδέουν την Ευρώπη με την Ασία. Σφοδρές μάχες βρίσκονται σε εξέλιξη μεταξύ της διεθνώς αναγνωρισμένης κυβέρνησης της Υεμένης και των Χούθι σε διάφορες τοποθεσίες, συμπεριλαμβανομένου του στενού Μπαμπ αλ-Μαντέμπ, από το οποίο διέρχεται σχεδόν το ένα πέμπτο της παγκόσμιας διαδικτυακής κυκλοφορίας.

Κέντρα δεδομένων και αμερικανικά επιχειρηματικά συμφέροντα επλήγησαν στο Μπαχρέιν και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα κατά τη διάρκεια του πολέμου ΗΠΑ-Ισραήλ εναντίον του Ιράν. Η Τεχεράνη ανέφερε ότι αυτές οι επιθέσεις έγιναν ως απάντηση στα αμερικανικά πλήγματα εναντίον ιρανικών μη στρατιωτικών εγκαταστάσεων.

Οι ενεργές εχθροπραξίες έχουν ως επί το πλείστον σταματήσει μετά το μνημόνιο συνεννόησης του Ιουνίου μεταξύ του Ιράν και των ΗΠΑ, αλλά οι επιθέσεις σε πλοία που διέρχονται από το παγκόσμιο σημείο «στραγγαλισμού» του πετρελαίου -το Στενό του Ορμούζ- συνεχίζονται.

Πόσο εκτεθειμένο είναι το ίντερνετ της περιοχής; 

Γιατί είναι ευάλωτα τα κέντρα δεδομένων και τα καλώδια ίντερνετ; Επειδή τεράστιος όγκος δεδομένων ταξιδεύει μέσα από ελάχιστες, στενές διαδρομές.

Περισσότερο από το 90% της χωρητικότητας δεδομένων μεταξύ Ευρώπης και Ασίας διέρχεται από καλώδια κάτω από την Ερυθρά Θάλασσα, σύμφωνα με εκτιμήσεις της εταιρείας ερευνών TeleGeography.

Εισέρχονται στη θάλασσα μέσω του Μπαμπ αλ-Μαντέμπ, ενός στενού πλάτους περίπου 26 χιλιομέτρων στο στενότερο σημείο του, το οποίο αποτελεί μία από τις πιο πολυσύχναστες θαλάσσιες διαδρομές που συνδέουν την Ευρώπη με την Ασία.

Τα καλώδια μπορούν να κοπούν από άγκυρες ή δολιοφθορά, ενώ οι επισκευές σε εμπόλεμη ζώνη απαιτούν ειδικές άδειες και εγγυήσεις ασφαλείας.

Τα κέντρα δεδομένων, τα οποία υποστηρίζουν τραπεζικές εφαρμογές και υπηρεσίες cloud, αποτελούν μεγάλους, σταθερούς στόχους.

«Μια επίθεση δεν χρειάζεται απαραίτητα να καταστρέψει τους ίδιους τους διακομιστές για να θέσει ολόκληρη την εγκατάσταση εκτός λειτουργίας», δήλωσε στο Al Jazeera ο Αντρέας Κριγκ, αναπληρωτής καθηγητής σπουδών ασφαλείας στο King's College του Λονδίνου.

Τα κέντρα δεδομένων εξαρτώνται από την αδιάλειπτη παροχή ηλεκτρικής ενέργειας, τη ψύξη και τις τηλεπικοινωνίες, είπε ο ίδιος, ενώ τα υποθαλάσσια καλώδια «είναι δύσκολο να προστατευθούν σε συνεχή βάση και η διακοπή τους μπορεί να επηρεάσει ταυτόχρονα πολλές χώρες».

Έχει απειλήσει το Ιράν να επιτεθεί σε κέντρα δεδομένων και καλώδια;

Ναι, επανειλημμένα από τότε που ξεκίνησε ο πόλεμος τον Φεβρουάριο.

Στις 11 Μαρτίου, το ημιεπίσημο πρακτορείο ειδήσεων Tasnim ανέφερε ότι το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) δημοσίευσε μια λίστα με «νέους στόχους του Ιράν», συμπεριλαμβανομένων υποδομών cloud που ανήκουν στην Google, τη Microsoft και την Oracle στο Ισραήλ και σε ορισμένα κράτη του Κόλπου.

Τον ίδιο μήνα, το IRGC κατονόμασε 17 αμερικανικές εταιρείες σε ανάρτηση στο Telegram, συμπεριλαμβανομένων των Google, Meta και Apple, καθώς και την εταιρεία AI των Εμιράτων G42, ως πιθανούς στόχους.

Ο Κριγκ δήλωσε ότι αντιμετωπίζει τη δήλωση του Ρεζαΐ με σοβαρότητα, αλλά έκανε διαχωρισμό μεταξύ της ικανότητας του Ιράν να προκαλέσει σημαντική αναστάτωση και της ικανότητάς του «να καταστρέψει συστηματικά τις ψηφιακές υποδομές του Κόλπου».

«Αυτό που κάνει την προειδοποίηση του Μοχσέν Ρεζαΐ ιδιαίτερα σημαντική είναι ότι δεν απειλεί απλώς μια ακόμα ομάδα στόχων», ανέφερε. «Προσδιορίζει μια νέα κατηγορία στρατηγικών υποδομών που συνδέει άμεσα την οικονομική διαφοροποίηση του Κόλπου με την αμερικανική τεχνολογική ισχύ».

Περιέγραψε την προειδοποίηση ως ενέργεια που αποσκοπεί «θεμελιωδώς στην αποτροπή», στοχεύοντας «τόσο στο Αμπού Ντάμπι, το Ριάντ και τη Ντόχα όσο και στην Ουάσινγκτον», δίνοντας στις κυβερνήσεις του Κόλπου έναν λόγο να αποτρέψουν μια νέα αμερικανική επίθεση.

Έχουν δεχθεί επιθέσεις τεχνολογικές υποδομές και καλώδια στο παρελθόν;

Ναι. Τον Μάρτιο, η Amazon Web Services (AWS) ανακοίνωσε ότι δύο από τις εγκαταστάσεις της στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα «δέχθηκαν άμεσο πλήγμα» από drones, ενώ ένα πλήγμα κοντά σε εγκατάσταση στο Μπαχρέιν «προκάλεσε υλικές ζημιές στις υποδομές μας».

Η Commercial Bank του Αμπού Ντάμπι ανέφερε ότι η εφαρμογή της δεν ήταν διαθέσιμη λόγω τεχνικής διαταραχής σε επίπεδο περιοχής, αν και δεν τη συνέδεσε άμεσα με την AWS.

Τον Σεπτέμβριο, η AWS δήλωσε ότι δεν μπορούσε να αποκαταστήσει τη λειτουργία αρκετών εγκαταστάσεων στο Μπαχρέιν και μιας στα ΗΑΕ.

Κάτω από τη θάλασσα, τρία καλώδια υπέστησαν ζημιές τον Φεβρουάριο του 2024, πιθανότατα από την άγκυρα που έσερνε το εμπορικό πλοίο Rubymar, το οποίο είχε ακινητοποιηθεί από πύραυλο των Χούθι, σύμφωνα με την εκτίμηση του κλάδου που δημοσίευσε το Data Center Dynamics, με τις επισκευές να διαρκούν μήνες.

Τον Σεπτέμβριο του 2025, δύο καλώδια κόπηκαν κοντά στη Τζέντα, επιβραδύνοντας την πρόσβαση στο διαδίκτυο σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή και τη Νότια Ασία. Καμία αιτία δεν έχει επιβεβαιωθεί.

Οι επιθέσεις του Μαρτίου «ανέδειξαν τα όρια της αντιμετώπισης των εμπορικών υποδομών ως κάτι που επωφελείται αυτόματα από την εθνική αεράμυνα», δήλωσε ο Κριγκ.

«Οι ένοπλες δυνάμεις των χωρών του Κόλπου μπορούν να αναχαιτίσουν τις περισσότερες εισερχόμενες απειλές, αλλά ακόμη και ένας μικρός αριθμός επιτυχημένων πληγμάτων μπορεί να προκαλέσει δυσανάλογες οικονομικές συνέπειες», σημείωσε, προσθέτοντας ότι σχετικά φθηνά drones μπορούν να απειλήσουν εγκαταστάσεις που φιλοξενούν εξοπλισμό αξίας δισεκατομμυρίων δολαρίων.

Έχουν επιτεθεί οι Χούθι σε υποθαλάσσια καλώδια;

Όχι άμεσα, από όσο είναι γνωστό, ενώ η οργάνωση έχει αρνηθεί ότι προκάλεσε τη ζημιά του 2024.

Ωστόσο, στα μέσα Σεπτεμβρίου, οι Χούθι κατέλαβαν το λιμάνι της Μόχα και εδάφη γύρω από το Μπαμπ αλ-Μαντέμπ.

Στις 11 Σεπτεμβρίου έφτασαν στο νησί Μαγιούν, το οποίο χωρίζει το στενό στα δύο.

Στις 5 Οκτωβρίου, η διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση της Υεμένης δήλωσε ότι ανέκτησε τη Μόχα και θέσεις κοντά στο στενό. Οι Χούθι το διέψευσαν.

Υπάρχουν εναλλακτικές λύσεις αντί της Ερυθράς Θάλασσας;

Ορισμένες, αλλά κοστίζουν περισσότερο και βρίσκονται ακόμη υπό κατασκευή.

Στις 10 Σεπτεμβρίου, το Ιράκ υπέγραψε σύμβαση με την Ooredoo του Κατάρ για τη μεταφορά δεδομένων από τον Κόλπο προς την Ευρώπη μέσω του εδάφους του, ανέφερε το Υπουργείο Επικοινωνιών σε ανακοίνωσή του.

Ο Υπουργός Μουσταφά Τζαμπάρ Σανάνατ δήλωσε στο Ιρακινό Πρακτορείο Ειδήσεων ότι το υπόγειο καλώδιο εκτείνεται από την Αλ-Φάου έως τη Ραμπία, κοντά στα σύνορα με την Τουρκία.

Στις 7 Οκτωβρίου, ο διεθνής βραχίονας της Ooredoo συμφώνησε να αγοράσει οπτικές ίνες από την ιρακινή iQ Networks για την επέκταση της διαδρομής προς την Τουρκία, υπό την αίρεση της κυβερνητικής έγκρισης.

Η Microsoft δήλωσε τον Σεπτέμβριο ότι θα επενδύσει πάνω από 400 εκατομμύρια δολάρια σε υποθαλάσσιες και επίγειες συνδέσεις στη Μέση Ανατολή έως το 2030, σύμφωνα με ανάρτηση σε ιστολόγιο.

Η τεχνολογική ιστοσελίδα Rest of World ανέφερε στις 7 Οκτωβρίου, επικαλούμενη ανώνυμη πηγή, ότι η Google και η Meta έχουν αρχίσει να διοχετεύουν μέρος της κυκλοφορίας μέσω Ιράκ.

Καμία από τις δύο εταιρείες δεν έχει απαντήσει σε αίτημα του Al Jazeera για σχολιασμό.

Ο Κριγκ σημείωσε ότι η πραγματική ανθεκτικότητα θα απαιτούσε γεωγραφική κάλυψη, «ενδεχομένως περιλαμβάνοντας εγκαταστάσεις εκτός του Κόλπου».

«Αυτό δημιουργεί μια ένταση μεταξύ της ψηφιακής κυριαρχίας και της επιχειρησιακής ασφάλειας», ανέφερε, καθώς οι κυβερνήσεις του Κόλπου έχουν επενδύσει σε μεγάλο βαθμό στο να διατηρούν τα ευαίσθητα δεδομένα και την υπολογιστική ισχύ εντός των συνόρων τους.

Πώς θα επηρεαστούν οι φιλοδοξίες του Κόλπου να γίνει τεχνολογικός κόμβος;

Οι επενδύσεις συνεχίζονται, αλλά ο πόλεμος έχει ήδη επιβαρύνει τον τομέα. Τα κράτη του Κόλπου έχουν στηρίξει τις μετα-πετρελαϊκές οικονομίες τους στην τεχνολογία.

Στο Αμπού Ντάμπι, η εταιρεία G42 των Εμιράτων κατασκευάζει το Stargate UAE σε συνεργασία με τις OpenAI, Nvidia και άλλες.

Αυτό εντάσσεται στο πλαίσιο ενός σχεδιαζόμενου τεχνολογικού πάρκου AI ισχύος 5 gigawatt μεταξύ ΗΑΕ και ΗΠΑ.

Το Δημόσιο Ταμείο Επενδύσεων της Σαουδικής Αραβίας ίδρυσε την Humain, μια εταιρεία AI υπό την προεδρία του πρίγκιπα διαδόχου Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν, τον Μάιο του 2025 για την κατασκευή κέντρων δεδομένων και ενός μοντέλου AI στην αραβική γλώσσα, όπως μεταδίδει το Σαουδαραβικό Πρακτορείο Ειδήσεων.

Το κρατικό ταμείο πλούτου του Κατάρ συμμετείχε μαζί με τον αμερικανικό επενδυτικό φορέα Blue Owl σε μια προσπάθεια δημιουργίας κέντρων δεδομένων ύψους 3 δισεκατομμυρίων δολαρίων τον Σεπτέμβριο του 2025.

Τον Σεπτέμβριο, η Microsoft ανακοίνωσε ότι θα επενδύσει περισσότερα από 10 δισεκατομμύρια δολάρια στο Κουβέιτ, το Κατάρ, τη Σαουδική Αραβία και τα ΗΑΕ έως το 2030, με νέα έμφαση στην «ψηφιακή ανθεκτικότητα».

Ωστόσο, η AWS δήλωσε ότι «εξάντλησε κάθε διαθέσιμη επιλογή» για την αποκατάσταση ορισμένων δεδομένων που φιλοξενούνταν στο Μπαχρέιν.

Ο Κριγκ σημείωσε ότι οι απειλές δεν θα «ανατρέψουν ριζικά» τις φιλοδοξίες του Κόλπου, αλλά θα «αλλάξουν τα οικονομικά δεδομένα και τη γεωγραφία των επενδύσεων στην τεχνητή νοημοσύνη».

«Ο Κόλπος παρουσιαζόταν παραδοσιακά ως ένα σταθερό περιβάλλον σε μια ασταθή περιοχή. Ο πόλεμος αμφισβήτησε αυτή την υπόθεση», τόνισε.

Τα ΗΑΕ είναι ιδιαίτερα εκτεθειμένα, ανέφερε, διότι η στρατηγική τους για το AI είναι «βαθιά ολοκληρωμένη με αμερικανικές εταιρείες τεχνολογίας», καθιστώντας τις υποδομές των Εμιράτων «πιο ελκυστικό στόχο για το Ιράν». Το Κατάρ, με τους διπλωματικούς του δεσμούς με την Τεχεράνη, είναι «σε κάπως καλύτερη θέση πολιτικά».

«Με πολλούς τρόπους, το Ιράν απειλεί να κάνει στην αναδυόμενη ψηφιακή οικονομία του Κόλπου ό,τι έχει ήδη κάνει στη ναυτιλιακή του οικονομία», δήλωσε ο Κριγκ: «να μετατρέψει την ίδια την αξιοπιστία σε γεωπολιτικό διαπραγματευτικό χαρτί».

Διαβάστε ακόμη

Τι σημαίνει για την Ελλάδα η αποπομπή της Γκίλφοϊλ - Ο προσωρινός διάδοχος και τα επόμενα βήματα

Πού θα χτυπήσουν οι καταιγίδες μέχρι την Τετάρτη - Η εικόνα για την Αττική και οι περιοχές που κινδυνεύουν

«Βρήκα το μωρό μου κατάμαυρο»: Οι συγκλονιστικές καταθέσεις των επιζώντων στη δίκη για τα Τέμπη

Απίστευτη απάτη: Εκμεταλλεύτηκε την τηλεργασία και δούλευε σε 5 υπουργεία ταυτόχρονα - Πώς τον έπιασαν