Τι όριζε η Συνθήκη της Λωζάνης για την Ελλάδα και την Τουρκία – Τέλος στην ελληνοτουρκική διαμάχη ή νέα αρχή;

Ήταν μια μέρα σαν σήμερα, 24 Ιουλίου του 1923, όταν υπογράφτηκε η Συνθήκη της Λωζάνης από την Ελλάδα, την Τουρκία και τις υπόλοιπες χώρες που πολέμησαν στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο και την Μικρασιατική εκστρατεία (1919-1922) και συμμετείχαν στην Συνθήκη των Σεβρών συμπεριλαμβανομένης και της ΕΣΣΔ (που δεν συμμετείχε στην προηγούμενη συνθήκη).

Η υπογραφείσα συνθήκη ήταν το αποτέλεσμα της σχετικής διάσκεψης που ξεκίνησε στις 7 Νοεμβρίου 1922.
Μετά την υποχώρηση του ελληνικού στρατού από την Μικρά Ασία, εμφανίστηκε η ανάγκη για αναπροσαρμογή της συνθήκης των Σεβρών. Στις 20 Οκτωβρίου 1922 άρχισε το συνέδριο που διακόπηκε έπειτα από έντονες διαμάχες στις 4 Φεβρουαρίου 1923 για να ξαναρχίσει στις 23 Απριλίου. Το τελικό κείμενο υπογράφηκε στις 24 Ιουλίου μετά 7,5 μήνες διαβουλεύσεων.

Η Τουρκία ανέκτησε την Ανατολική Θράκη, την Ίμβρο και την Τένεδο, μια λωρίδα γης κατά μήκος των συνόρων με την Συρία, την περιοχή της Σμύρνης και της Διεθνοποιημένης Ζώνης των Στενών, η οποία όμως θα έμενε αποστρατικοποιημένη και αντικείμενο νέας διεθνούς διάσκεψης· επίσης παραχώρησε τα Δωδεκάνησα στην Ιταλία, όπως προέβλεπε και η συνθήκη των Σεβρών, αλλά χωρίς πρόβλεψη για δυνατότητα αυτοδιάθεσης· ανέκτησε πλήρη κυριαρχικά δικαιώματα σε όλη της την επικράτεια και απέκτησε δικαιώματα στρατιωτικών εγκαταστάσεων εκτός της ζώνης των στενών. Ένα σημείο διαφωνίας ήταν η καταβολή πολεμικών αποζημιώσεων από την Ελλάδα, κάτι για το οποίο η τελευταία δήλωνε αδυναμία. Τελικά η Τουρκία δέχθηκε να της αποδοθεί το τρίγωνο του Κάραγατς στη Θράκη, γνωστό και ως Παλαιά Ορεστιάδα, αντί αποζημιώσεων. Τα νησιά Ίμβρος και Τένεδος παραχωρήθηκαν στην Τουρκία με τον όρο ότι θα διοικούνταν με ευνοϊκούς όρους για τους Έλληνες (το 1926 η τουρκική κυβέρνηση ακύρωσε με νόμο αυτή τη διάταξη). Ο Οικουμενικός Πατριάρχης έχασε την ιδιότητα του Εθνάρχη και το Πατριαρχείο τέθηκε υπό ειδικό διεθνές νομικό καθεστώς.

Σε αντάλλαγμα, η Τουρκία παραιτήθηκε από όλες τις διεκδικήσεις για τις παλιές περιοχές της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας εκτός των συνόρων της και εγγυήθηκε τα δικαιώματα των μειονοτήτων στην Τουρκία. Με ξεχωριστή συμφωνία μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας αποφασίστηκε η υποχρεωτική ανταλλαγή πληθυσμών από τις δύο χώρες και η αποστρατικοποίηση («μη εγκατάσταση ναυτικής βάσεως») κάποιων νησιών του Αιγαίου (Λήμνος, Σαμοθράκη, Σάμος, Χίος, Λέσβος, Ικαρία).

Επιπλέον, βάσει του άρθρου 23, η Τουρκία απεμπόλησε πλήρως τα κυριαρχικά της δικαιώματα επί της Κύπρου… Η Συνθήκη της Λωζάνης δεν έβαλε οριστικό τέλος στην ελληνοτουρκική αντιπαλότητα, αλλά άλλαξε τη μορφή της. Αν και τερμάτισε επίσημα τον πόλεμο και καθόρισε τα γεωπολιτικά σύνορα των δύο κρατών το 1923, η εφαρμογή της, οι μειονοτικές διαφορές και τα κυριαρχικά δικαιώματα διατήρησαν την ένταση.

Επίσης σαν σήμερα...

1823: Στο Μαρακαΐμπο λαμβάνει χώρα η ναυμαχία στην οποία ο ισπανικός στόλος αποχωρεί ηττημένο. Η Βενεζουέλα αποκτά την ανεξαρτησία της.
1908: Στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Λονδίνου, λίγο πριν από τον τερματισμό του μαραθωνίου, ο ιταλός Ντοράντο Πιέτρι αδυνατεί να συνεχίσει· κάποιοι θεατές τον βοηθούν στα τελευταία μέτρα, με αποτέλεσμα να ακυρωθεί!
1943: Επιχείρηση Γόμορρα: Το Αμβούργο βομβαρδίζεται από αμερικανικά αεροπλάνα την ημέρα και από βρετανικά και καναδικά αεροπλάνα τη νύχτα. Μέχρι το τέλος της επιχείρησης, 9.000 τόνοι εκρηκτικών θα σκοτώσουν περισσότερους από 30.000 ανθρώπους.
1974: Χιλιάδες λαού υποδέχονται στο αεροδρόμιο του Ελληνικού στις 2 τα ξημερώματα τον Κωνσταντίνο Καραμανλή, που φτάνει από το Παρίσι.
1982: Καταργείται στην Ελλάδα η ποινική δίωξη της μοιχείας, με την ψήφιση του σχετικού νομοσχεδίου.
2013: Εκτροχιάζεται τρένο στη Γαλικία με απολογισμό 79 νεκρούς και 95 τραυματίες.