67ο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης: Το ΕΚΚΟΜΕΔ επενδύει, οι «Θάλασσες μας χώρισαν» διχάζουν και το νέο στοίχημα του Γκικαπέππα

Η ελληνική κινηματογραφική και τηλεοπτική παραγωγή έχει αλλάξει σημαντικά τα τελευταία χρόνια. Περισσότερες σειρές, νέες συνεργασίες, μεγαλύτερη κινητικότητα στον χώρο των γυρισμάτων και χρηματοδοτικά προγράμματα έχουν δημιουργήσει πρόσθετες δυνατότητες για τους Έλληνες δημιουργούς. Η εξέλιξη αυτή αποτυπώνεται και στα στοιχεία που παρουσίασε το Ελληνικό Κέντρο Κινηματογράφου, Οπτικοακουστικών Μέσων και Δημιουργίας (ΕΚΚΟΜΕΔ), στο πλαίσιο του 67ου Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης.

Τη Δευτέρα 9 Νοεμβρίου, στην Αποθήκη Γ του λιμανιού, ο φορέας παρουσίασε τον απολογισμό του 2026, την πρώτη χρονιά εφαρμογής του πενταετούς σχεδίου «Greece on Screen 2026–2030», καθώς και τις προτεραιότητές του για την επόμενη χρονιά. Πρόκειται για μια προσπάθεια που αφορά τόσο την οικονομική στήριξη της ελληνικής δημιουργίας όσο και την παρουσία της, στο εξωτερικό, την εκπαίδευση των επαγγελματιών και την προσέλκυση νέων επενδύσεων. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε ο διευθύνων σύμβουλος του ΕΚΚΟΜΕΔ, Λεωνίδας Χριστόπουλος, μέσα στο 2026 υποστηρίχθηκαν 151 σχέδια γραφής, ανάπτυξης και παραγωγής, έναντι 87 το 2024, με συνολική χρηματοδότηση περίπου 13,5 εκατ. ευρώ. Ιδιαίτερα σημαντική ήταν η αύξηση των προεγκρίσεων παραγωγής, οι οποίες έφτασαν τα 12,32 εκατ. ευρώ, από 2,21 εκατ. ευρώ δύο χρόνια νωρίτερα. Παράλληλα, 851.000 ευρώ διατέθηκαν για την υποστήριξη της πρεμιέρας και της διανομής ελληνικών ταινιών, ενώ για πρώτη φορά προβλέφθηκε ειδική χρηματοδότηση 225.000 ευρώ για τις κινηματογραφικές αίθουσες. Η συγκεκριμένη πρωτοβουλία αποκτά μεγαλύτερη σημασία σε μια περίοδο κατά την οποία οι κινηματογράφοι καλούνται να αντιμετωπίσουν την αλλαγή των συνηθειών του κοινού και τον ανταγωνισμό των ψηφιακών πλατφορμών.

Ξεχωριστό κεφάλαιο αποτελεί το Cash Rebate, το χρηματοδοτικό εργαλείο μέσω του οποίου επιστρέφεται στις παραγωγές μέρος των επιλέξιμων δαπανών που πραγματοποιούν στην Ελλάδα. Έως τις 31 Οκτωβρίου 2026 είχαν υποβληθεί 116 αιτήσεις, με συνολικό αιτούμενο ποσό ενίσχυσης 79,6 εκατ. ευρώ. Από αυτές, οι 91 αφορούσαν εγχώριες παραγωγές, οι εννέα διεθνείς και οι 16 μειοψηφικές συμπαραγωγές. Είχαν ήδη εγκριθεί 47 αιτήσεις του 2026, με συνολική ενίσχυση 44,65 εκατ. ευρώ, ενώ οι πληρωμές που πραγματοποιήθηκαν μέσα στη χρονιά ανήλθαν σε 112,41 εκατ. ευρώ, έναντι 25,6 εκατ. ευρώ το 2024. Εξίσου σημαντική είναι η επιτάχυνση των διαδικασιών. Ο μέσος χρόνος από την υποβολή μιας αίτησης έως την έγκρισή της περιορίστηκε από 482 ημέρες το 2024 σε 100 ημέρες το 2026, ενώ ο χρόνος από το αίτημα ελέγχου μέχρι την τελική πληρωμή μειώθηκε από 269 σε 81 ημέρες. Σύμφωνα με τον απολογισμό του φορέα, ολοκληρώθηκε επίσης η αξιολόγηση των αιτήσεων που εκκρεμούσαν από την περίοδο 2023–2025.

Η στήριξη επεκτείνεται και πέρα από τα γυρίσματα. Περισσότερα από δύο εκατομμύρια ευρώ κατευθύνθηκαν σε δράσεις εξωστρέφειας, με στόχο την παρουσία ελληνικών παραγωγών σε διεθνείς διοργανώσεις και την ενίσχυση των φορέων που δραστηριοποιούνται στον κινηματογράφο. Η χρηματοδότηση των φεστιβάλ και των διοργανώσεων ενώσεων και σωματείων αυξήθηκε από 300.000 ευρώ το 2024 σε 832.000 ευρώ το 2026. Επιπλέον, 575.000 ευρώ επενδύθηκαν στην εκπαίδευση και στην καινοτομία, με προγράμματα ανάπτυξης δεξιοτήτων και πρωτοβουλίες όπως το «Αυτισμός και Δημιουργικότητα». Για το 2027, ο προγραμματισμός περιλαμβάνει την αναμόρφωση των επιλεκτικών προγραμμάτων, νέες ρυθμίσεις για το Cash Rebate και σημαντικές διεθνείς διοργανώσεις. Ανάμεσά τους ξεχωρίζουν η φιλοξενία των Βραβείων της Ευρωπαϊκής Ακαδημίας Κινηματογράφου στην Αθήνα, η διοργάνωση του Lumiere Alliance Summit και η συμμετοχή της Ελλάδας ως Τιμώμενης Χώρας στο Marche du Film, την κινηματογραφική αγορά του Φεστιβάλ Καννών, τον Μάιο του 2027.

Όλα αυτά αποτυπώνουν μια κινητικότητα που έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για το μέλλον της ελληνικής κινηματογραφικής και τηλεοπτικής παραγωγής. Η οικονομική στήριξη, οι νέες συνεργασίες και οι δυνατότητες που δημιουργούνται αποτελούν σημαντικά βήματα για την ανάπτυξη του κλάδου. Την ίδια στιγμή, το 67ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης έδωσε στο κοινό την ευκαιρία να παρακολουθήσει και νέες ελληνικές τηλεοπτικές παραγωγές, με διαφορετική θεματολογία και αισθητική προσέγγιση. Ανάμεσά τους, οι σειρές «Θάλασσες μας χώρισαν» της ΕΡΤ και «Σχέδιο Οδυσσέας» της MagentaTV, τα δύο πρώτα επεισόδια των οποίων παρουσιάστηκαν στη διοργάνωση, αφήνοντας διαφορετικές εντυπώσεις ως προς τη σκηνοθεσία, την εικόνα και το συνολικό αποτέλεσμα.

Η παγίδα των σειρών εποχής

Οι σειρές εποχής αποτελούν ένα από τα πιο απαιτητικά είδη της τηλεοπτικής μυθοπλασίας. Η αναπαράσταση του παρελθόντος χρειάζεται προσεγμένα σκηνικά, κοστούμια, κατάλληλες τοποθεσίες, μεγάλο αριθμό συντελεστών και, κυρίως, τον απαραίτητο χρόνο για να πραγματοποιηθούν σωστά τα γυρίσματα. Ακόμη και μια μικρή αστοχία μπορεί να απομακρύνει τον θεατή από την ιστορία, καθώς κάθε αντικείμενο, κτίριο και λεπτομέρεια της εικόνας οφείλει να ανταποκρίνεται στην εποχή που παρουσιάζεται. Στην Ελλάδα, όπου οι προϋπολογισμοί είναι αισθητά μικρότεροι από εκείνους των μεγάλων παραγωγών του εξωτερικού, το εγχείρημα γίνεται ακόμη δυσκολότερο. Αυτό, βέβαια, δεν σημαίνει ότι μια επιτυχημένη σειρά εποχής χρειάζεται υποχρεωτικά τεράστια χρηματοδότηση. Χρειάζεται, όμως, σωστές επιλογές, τεχνική αρτιότητα και μια σκηνοθετική προσέγγιση που θα μπορεί να αξιοποιήσει τις δυνατότητες της παραγωγής και να περιορίσει τις αδυναμίες της.

Σε αυτή την παγίδα φαίνεται πως έπεσε και η νέα μίνι σειρά «Θάλασσες μας χώρισαν», η οποία αποτελείται από οκτώ επεισόδια και βασίζεται στο ομώνυμο μυθιστόρημα της Ιφιγένειας Τέκου. Το βιβλίο κυκλοφόρησε για πρώτη φορά το 2015 από τις εκδόσεις Διόπτρα, ενώ φέτος επανεκδόθηκε από τις εκδόσεις Ψυχογιός. Η συγγραφέας εξέφρασε την χαρά της που η δημιουργία της σειράς είχε αφετηρία το βιβλίο της. «Δεν πίστευα ποτέ ότι οι "θάλασσές μου" θα γίνονταν "οι θάλασσές μας". Συγκινήθηκα πάρα πολύ από το αποτέλεσμα» δήλωσε η ίδια μετά το τέλος της προβολής. Το σενάριο υπογράφει η Σοφία Σωτηρίου και τη σκηνοθεσία ο Χρήστος Δήμας, ένας δημιουργός με σημαντική παρουσία στον ελληνικό κινηματογράφο και στην τηλεόραση, που έχει υπογράψει, μεταξύ άλλων, τις ταινίες «Ακροβάτες του κήπου» και «Νήσος», καθώς και επεισόδια των σειρών «Κόκκινος Κύκλος» και «Δέκατη Εντολή».

Η ιστορία αρχίζει το 1937, στην ιταλοκρατούμενη Σύμη, όπου η οικογένεια Γεωργά προσπαθεί να συνεχίσει τη ζωή της μετά τον άδικο χαμό του μικρότερου γιου της. Η τραγωδία οδηγεί τους γονείς και τις δύο κόρες τους, την Παρασκευούλα και την Ελπίδα, στην Κωνσταντινούπολη, αναζητώντας μια νέα αρχή. Εκεί, η σχέση των δύο αδελφών δοκιμάζεται όταν ένας απαγορευμένος έρωτας προκαλεί ζήλια, αντιπαραθέσεις και αποφάσεις που επηρεάζουν ολόκληρη την οικογένεια. Η ιστορία εκτυλίσσεται ανάμεσα στη Σύμη, στην Κωνσταντινούπολη και στην Αλεξάνδρεια, με χρονικό ορίζοντα την περίοδο από το 1937 έως το 1955. Το λογοτεχνικό υλικό προσφέρει αρκετές δυνατότητες για μια ενδιαφέρουσα τηλεοπτική μεταφορά, καθώς συνδυάζει το οικογενειακό δράμα με τα ιστορικά γεγονότα και τις κοινωνικές συνθήκες της εποχής.

Το πρόβλημα εντοπίζεται κυρίως στον τρόπο με τον οποίο παρουσιάζεται αυτή η ιστορία στην οθόνη. Παρά την πείρα του Χρήστου Δήμα, η σκηνοθεσία στα πρώτα δύο επεισόδια εμφανίζει αδυναμίες που επηρεάζουν αισθητά το τελικό αποτέλεσμα. Αρκετά πλάνα παρουσιάζουν μια ανεπιθύμητη αστάθεια, με την κάμερα να τρέμει σε στιγμές όπου η συγκεκριμένη επιλογή δεν φαίνεται να εξυπηρετεί τη δράση ή την ψυχολογία των χαρακτήρων. Παράλληλα, η συχνή χρήση πολύ κοντινών πλάνων στα πρόσωπα των ηθοποιών δημιουργεί προβλήματα, καθώς οι γωνίες λήψης και ο φωτισμός πολλές φορές δεν τους κολακεύουν. Πρόκειται για σκηνοθετικές επιλογές που επιβαρύνουν το συνολικό αισθητικό αποτέλεσμα της σειράς.

Σε ορισμένα σημεία, μάλιστα, η φωτογραφία και κυρίως η χρωματική επεξεργασία της εικόνας δημιουργούν ένα αρκετά τεχνητό αποτέλεσμα. Η χρήση έντονων ψηφιακών φίλτρων και οι επιλογές στη χρωματική απόδοση κάνουν ορισμένα πλάνα να θυμίζουν εικόνες χαμηλής ποιότητας, παραγόμενες με τεχνητή νοημοσύνη, ιδιαίτερα όταν η ιστορία μεταφέρεται στην Κωνσταντινούπολη. Παράλληλα, η εικόνα αποκτά συχνά μια υπερβολικά σύγχρονη αισθητική, που δύσκολα ταιριάζει με μια ιστορία τοποθετημένη στη δεκαετία του '30. Έτσι, παρά την προσπάθεια αναπαράστασης της εποχής, το τελικό αποτέλεσμα δεν καταφέρνει πάντοτε να πείσει τον θεατή. Αυτό, βέβαια, δεν αναιρεί την προσπάθεια που έγινε για την πραγματοποίηση των γυρισμάτων. Η παραγωγή αξιοποίησε πραγματικές τοποθεσίες στη Σύμη και στην Κωνσταντινούπολη, ενώ για τις ανάγκες της σειράς δημιουργήθηκαν εσωτερικοί χώροι της Πόλης στο Μεταξουργείο και της Αλεξάνδρειας στην Κηφισιά. Γυρίσματα πραγματοποιήθηκαν και στο Δρομοκαΐτειο, το οποίο μεταμορφώθηκε σε διαφορετικούς χώρους της ιστορίας.

Ο ίδιος ο σκηνοθέτης έχει περιγράψει τις δυσκολίες που αντιμετώπισε η παραγωγή, από τις απαιτητικές συνθήκες των γυρισμάτων μέχρι τον περιορισμένο διαθέσιμο χρόνο. Στην Κωνσταντινούπολη, για παράδειγμα, η ομάδα είχε μόλις δώδεκα ημέρες για να ολοκληρώσει τις προγραμματισμένες σκηνές. Οι δυσκολίες αυτές είναι πραγματικές και αξίζουν να ληφθούν υπόψη. Μπορούν να εξηγήσουν ορισμένες τεχνικές ατέλειες, δίχως όμως να αναιρούν το αποτέλεσμα που βλέπει ο θεατής. Στη σειρά συμμετέχει ένα αξιόλογο σύνολο ηθοποιών, με τους Κατερίνα Λέχου, Λεωνίδα Κακούρη, Νεφέλη Κουρή, Αθηνά Λιμπάντση, Γιάννη Κουκουράκη, Βαγγέλη Στρατηγάκο και Δήμητρα Ματσούκα. Η παρουσία τους δημιουργεί προσδοκίες και προσφέρει στην παραγωγή ένα σημαντικό πλεονέκτημα. Εντούτοις, η σκηνοθετική διαχείριση δεν τους βοηθά πάντοτε να αξιοποιήσουν τις δυνατότητές τους. Τα τέσσερα πρώτα επεισόδια είναι ήδη διαθέσιμα στο ERTFLIX, ενώ τα υπόλοιπα τέσσερα αναμένεται να προστεθούν στις 27 Νοεμβρίου.

Ένα αξιοπρεπές ελληνικό αστυνομικό νουάρ

Σε διαφορετικό κλίμα κινείται το «Σχέδιο Οδυσσέας», η νέα παραγωγή της MagentaTV, που παρουσιάστηκε σε παγκόσμια πρεμιέρα στην αίθουσα Τώνια Μαρκετάκη, παρουσία των πρωταγωνιστών και των συντελεστών της. Πρόκειται για μια αστυνομική σειρά έξι επεισοδίων, βασισμένη στο μυθιστόρημα «Ο θάνατος του Οδυσσέα» του Δημήτρη Σίμου, που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μεταίχμιο. Το σενάριο και τη σκηνοθεσία υπογράφει ο Γιώργος Γκικαπέππας, ο οποίος έχει ασχοληθεί με την τηλεοπτική μυθοπλασία μέσα από παραγωγές όπως «Το βραχιόλι της φωτιάς» και «Έρημη χώρα».

Η υπόθεση μεταφέρει αρχικά τον θεατή στο 1975, όταν οι ελληνικές μυστικές υπηρεσίες δημιουργούν ένα απόρρητο πρόγραμμα με την ονομασία «Οδυσσέας», μέσα από το οποίο στρατολογούνται ορφανά παιδιά με σκοπό να εκπαιδευτούν ως μελλοντικοί πληροφοριοδότες. Σαράντα χρόνια αργότερα, το 2015, δύο ανεξήγητες δολοφονίες φέρνουν ξανά στο προσκήνιο αυτή την ιστορία. Ο αστυνόμος Χρήστος Καπετάνος και η αξιωματικός της Αντιτρομοκρατικής Βαλέρια Ραχή αναλαμβάνουν την έρευνα, η οποία σταδιακά τους οδηγεί σε γεγονότα που συνδέονται με τη λειτουργία του μυστικού προγράμματος. Οι αποκαλύψεις δεν αφορούν μόνο την εξιχνίαση των εγκλημάτων, καθώς αναδεικνύουν και τις συνέπειες που είχαν οι πράξεις του παρελθόντος στις ζωές των ανθρώπων που συμμετείχαν σε αυτό.

Η σύνδεση δύο διαφορετικών χρονικών περιόδων, με φόντο την πολιτική και κοινωνική πραγματικότητα της Ελλάδας, δίνει στη σειρά ενδιαφέρον και δημιουργεί τις προϋποθέσεις για μια αστυνομική ιστορία με περισσότερα επίπεδα. Το αποτέλεσμα των δύο πρώτων επεισοδίων είναι αξιοπρεπές και αρκετά προσεγμένο, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά τη σκηνοθεσία και τον τρόπο με τον οποίο παρουσιάζεται η υπόθεση. Ο Γιώργος Γκικαπέππας επιχειρεί να διαμορφώσει ένα αστυνομικό θρίλερ που θα διατηρεί την ελληνική του ταυτότητα, αποφεύγοντας την άκριτη αντιγραφή αντίστοιχων παραγωγών του εξωτερικού.

Αυτό είναι και ένα από τα θετικά χαρακτηριστικά της σειράς. Η ιστορία τοποθετείται σε ένα αναγνωρίσιμο ελληνικό περιβάλλον και συνδέεται με γεγονότα και καταστάσεις που προσφέρουν ένα συγκεκριμένο κοινωνικό και πολιτικό υπόβαθρο. Η σκηνοθεσία προσπαθεί να υπηρετήσει την εξέλιξη της υπόθεσης, δίνοντας προσοχή τόσο στα στοιχεία της αστυνομικής έρευνας όσο και στους χαρακτήρες που εμπλέκονται σε αυτή. Ο ρυθμός είναι σχετικά συγκρατημένος, καθώς τα πρώτα επεισόδια αναλαμβάνουν να συστήσουν αρκετά πρόσωπα και να τοποθετήσουν τα βασικά κομμάτια του μυστηρίου. Η επιλογή αυτή απαιτεί υπομονή από τον θεατή, δημιουργεί όμως τις προϋποθέσεις για την ανάπτυξη της ιστορίας στα επόμενα επεισόδια. Παράλληλα, η σειρά δείχνει να διαθέτει μια περισσότερο συγκροτημένη οπτική προσέγγιση, με μεγαλύτερη συνέπεια στον τρόπο κινηματογράφησης και στην αξιοποίηση των χώρων. Τα γυρίσματα πραγματοποιήθηκαν σε επιλεγμένες τοποθεσίες της Αττικής και της Εύβοιας, ενώ τη διεύθυνση φωτογραφίας υπογράφει ο Ramon Ignacio Malapetsas. Η επιλογή πραγματικών τοποθεσιών βοηθά τη σειρά να αποκτήσει την αίσθηση μιας ιστορίας που θα μπορούσε να συμβαίνει στην Ελλάδα, στοιχείο σημαντικό για ένα αστυνομικό έργο που στηρίζεται στην αληθοφάνεια.

Στους πρωταγωνιστικούς ρόλους βρίσκονται ο Θάνος Τοκάκης και η Στεφανία Γουλιώτη, πλαισιωμένοι από τους Γιώργο Κέντρο, Χρήστο Κοντογεώργη, Σίσσυ Τουμάση, Άρη Λεμπεσόπουλο, Γιώργο Γάλλο, Μαρία Καλλιμάνη και άλλους ηθοποιούς. Η επιλογή του καστ αποτελεί ένα από τα δυνατά στοιχεία της παραγωγής. Ο Τοκάκης και η Γουλιώτη διαθέτουν την απαραίτητη υποκριτική ωριμότητα για να υποστηρίξουν χαρακτήρες που καλούνται να κινηθούν ανάμεσα στις απαιτήσεις της επαγγελματικής τους ιδιότητας και στις προσωπικές συνέπειες μιας δύσκολης υπόθεσης. Παράλληλα, η παρουσία ηθοποιών με διαφορετικές θεατρικές και κινηματογραφικές καταβολές δημιουργεί ενδιαφέρουσες δυνατότητες για την εξέλιξη των σχέσεων.

Στη συζήτηση που ακολούθησε μετά την προβολή, ο Γιώργος Γκικαπέππας αναφέρθηκε στις δυσκολίες της μεταφοράς ενός λογοτεχνικού έργου στην τηλεόραση. Όπως εξήγησε, οι σκέψεις και τα συναισθήματα που ένας συγγραφέας μπορεί να περιγράψει σε αρκετές σελίδες πρέπει στη συνέχεια να αποδοθούν με εικόνες, συμπεριφορές και πράξεις. Ιδιαίτερα σε μια αστυνομική ιστορία, η πρόκληση είναι να διατηρείται η αγωνία, ενώ παράλληλα οι χαρακτήρες αποκτούν το απαραίτητο βάθος. Η Στεφανία Γουλιώτη στάθηκε στον κινηματογραφικό τρόπο με τον οποίο πραγματοποιήθηκαν τα γυρίσματα, αναφέροντας χαρακτηριστικά ότι ήταν σαν να συμμετείχαν σε μια μεγάλου μήκους ταινία. Πρόκειται για μια παρατήρηση που εξηγεί και τις προθέσεις του σκηνοθέτη, ο οποίος επιδιώκει ένα οπτικό αποτέλεσμα πιο κοντά στον κινηματογράφο παρά στις συνήθεις συμβάσεις της τηλεοπτικής παραγωγής. Η σειρά αναμένεται να προβληθεί αποκλειστικά στη MagentaTV στις αρχές του 2027.

Διαβάστε ακόμη

Καλώδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης: Τα τρία μηνύματα της Αθήνας και οι επόμενες κινήσεις

Στα χαρακώματα κάτοικοι και κοινοπραξία για τις εργασίες στην Κυψέλη - Αιχμή η επανεκκίνηση του μετροπόντικα

Θεώνη Κουφονικολάκου στο ethnos.gr: «Εθνική αποτυχία το καλώδιο»

Οι εκλογές με άρωμα Πεντηκοστής, το ντέρμπι που λίγοι έβλεπαν και το κρίσιμο Σάββατο για το καλώδιο